Demokrasi kültürü deyince... - Gülşen Karakadıoğlu
Olaylar Ve Görüşler
Son Köşe Yazıları

Demokrasi kültürü deyince... - Gülşen Karakadıoğlu

01.11.2025 04:00
Güncellenme:
Takip Et:

Günümüz insanları pek bilmezler; ülkemizde 1980’lerde düzen karşıtı gösteriler düzenleniyor; gençler, yetişkinler özgürlük ve demokratik bir yaşam için demokratik biçimde örgütleniyor, gösteriler düzenliyordu. Hep olduğu gibi sağ siyasi-devlet yönetimi katı, ödünsüz uygulamalarını sürdürürken okuyor, öğreniyor, toplanıyor, birbirimizle dayanışma içinde oluyorduk. Bazen birden fazla demokratik kitle örgütünde yer alıyor, direniş örgütlüyorduk. Bugünlerde Hacettepe Üniversitesi Konservatuvarı’nda dolayısıyla Devlet Tiyatrosu’nda yaşanan o yıllardan bir anı geldi aklıma.

1979’da Bülent Ecevit’in başbakanlıktan ayrılıp Süleyman Demirel’in hükümet kurduğu günlerde ivedilikle Devlet Tiyatrosu’ndan Ergin Orbey, Devlet Opera Bale’den Gürer Aykal görevden alındılar. Devlet Tiyatrosu’nun adayı belliydi; Bülent Ecevit’in görevden aldığı Cüneyt Gökçer. Daha önce 23 yıl genel müdürlük yaptığı makama hızla atandı. Direniş başladı. Önce o yıllarda yönetmen, oyuncu, tasarımcı olarak sözleşmeli çalışanlar maaşlarını almak üzere Küçük Tiyatro’daki muhasebe müdürlüğünün merdivenlerinde hızlıca imza kampanyası başlattılar. İstekleri Ergin Orbey’in göreve devam etmesiydi. İmza listesiyle cumhurbaşkanı, başbakan ve kültür bakanına başvurdular. Listede sağcısından solcusuna tüm sözleşmelilerin imzaları vardı.

ÖRGÜTLER ‘ÇEKİL’ DİYOR

Aynı günlerde tiyatroda örgütlü dernek yöneticileri Cüneyt Bey’e yazılı ve sözlü olarak isteklerini ilettiler. Bu eylem bence ülkemin demokrasi tarihinde örneği pek görülmemiş bir şeydi. Cüneyt Gökçer ağırlığındaki bir sanatçı kişiliğin, 20 küsur yıllık bir bürokrat kimliğin odasına girenler, hemen hepsi konservatuvarda onun öğrencisi olmuş insanlardı. Gayet uygar bir dille kendisine “Genel müdürlüğü, sevdiği bir öğrencisi de olan Ergin Orbey’e bırakması, kendisinin baş rejisör olarak tiyatroya katkıda bulunması” şeklinde bir öneride bulundular! Hayli ilginç değil mi? Doğal olarak tüm bunların bedelleri ödendi hem de ağır biçimde.

GÜNÜMÜZDE DURUM NEDİR?

Biliyorsunuz 2025 Eylül ayında Hacettepe Üniversitesi Konservatuvarı Tiyatro Bölümü öğretmenlerinin tümü sorgusuz sualsiz görev dışı bırakıldı. Hacettepe Üniversitesi Rektörlüğü’nün, “kendisine yöneltilen eleştirilere kırıldığını” söyleyen ünlü Devlet Tiyatrosu genel müdürünü teselli etmek üzere konservatuvarın tüm öğretmenlerinin işlerinin sonlandırmasının ardından neler oldu? Bu bir duyumdu. Herhangi bir açıklama yapılmamıştı öğretmenlere. Durum kamuoyuna yansıyınca rektörlük işlemin yasalara uygun olduğunu açıkladı. Öğretmenler Devlet Tiyatrosu oyuncularıydı. Ders vermeleri için gerekli izin verilmemişti.

Bu ilk kez görülen bir şeydi. Topluca ve hiçbir soruşturma, anlaşmazlık, başarısızlık olmaksızın görevlerine son verilmişti. Kadrosunda yer aldıkları kurumun izin vermediği söyleniyordu ama yalnızca söyleniyordu, bilinen bildirilen resmi bir bilgi yoktu. Rektörlüğün geçen yılın kadrolarına izin verilmesi isteyen yazı vardı gerisi bilinmiyordu. Daha önce Kanun Hükmünde Kararnameler çerçevesinde görevlerine son verilen DTCF Tiyatro Bölümü öğretmenleri nedeniyle tiyatro çevrelerinde, etkinliklerde gerekli tepki oluşmuş, gerekçe olarak gösterilen suçlamalar da eleştirilmişti, doğal ve anlaşılır olarak. Öğretmensiz başlayan 2025 öğrenim döneminde bu durum nasıl karşılandı? Basın organları, köşe yazarları ve kimi kişiler durumu yadırgadıklarını belirtip öğretmensiz başlayan konservatuvar eğitimini eleştirdiler. Tiyatro sanatının örgütlü sivil toplum kuruluşlarından sesler yükseldi desem inanır mısınız? Ankara’nın 70 yıllık onurlu sanat kurumu bir duyuruyla Hacettepe yönetimine sordu: Neden?

ÖRGÜTSÜZ TOPLUM, SANATSIZ MİLLET

Yanıt gelse iyi olacaktı, biz öğretmenler de öğrenecektik öğrencilerimizden neden ayrıldığımızı. Meslek örgütlerimiz sormak, eleştirmek gibi bir şey yapmadı. Temsil ettikleri toplumun kimi üyeleri köşe yazıları, sosyal medya paylaşımlarıyla bireysel tepkilerini gösterdiler. Toplu tepki bir ödül töreninde plansız, örgütsüz olarak kendiliğinden gerçekleşti.

Demokrasi kültürümüzü düşünelim. Bu kültürün bilgilendiricisi, örgütleyicisi, planlayıcısı olması gereken örgütlülük durumunun anlamını tartışmak gerekmez mi? İçinde yaşamaktan adeta utandığımız bu düzene kaşı çıkmanın yolu, siyasiler “Gel” deyince gideceğimiz meydanlarda rahatlayıp, evimize dönüp iktidar değişimini beklemek mi!

12 Eylül darbesi öncesinin işçi sendikalarının (DİSK gibi) meslek örgütlerinin (TMMOB gibi), (TTB gibi), barolar gibi sivil toplum kuruluşlarının güçlü sesinin kitlelere önderlik etmesi daha doğru olmaz mı?

2025’TE DEMOKRATİK KİTLE ÖRGÜTLERİ

Devlet Tiyatrosu ve dolayısıyla Hacettepe Üniversitesi Konservatuvarı’ndaki olayla demokrasi kültürü kavramının yanlış anlaşıldığı da anlaşıldı. Demokrat olduğunu sanan kimi kişiler tarafından ilginç açıklamalar yapıldı. Bir akademisyen, akademik kariyeri olmayan öğretmenlerin gerekçesiz olarak topluca okuldan uzaklaştırılmasının doğal ve hatta yasal olduğunu duyurdu kamuoyuna. Kendisi siyasal düşünceleri nedeniyle yıllarca ülkesine girememiş bir yönetmen tepki gösterenlerin lobi oluşturduğunu, övülmesi istenen genel müdürün eleştirilmesini “linç kültürü, yargısız infazcılık, yakışıksızlık, medyatörlük” olarak tanımlamakta sakınca görmedi. Meslektaşım ve arkadaşım olan bu kişilerin yaklaşımlarına şaşırdığımı ve kınadığımı belirtmeliyim.

Birçok kadrolu oyuncusuna rol yerine ceza dağıtan kurumun müdürünün yapıp ettiklerini görmezden mi gelmeliyiz? Yakınları için yüksek maliyetli yapımlar oluşturduğu, bu oyunlara yurtiçi yurtdışı sahnelenme olanağı tanıdığı için eleştirilmiyor muydu öğretmenim Cüneyt Gökçer...

Gülşen Karakadıoğlu

Dramaturg / Kültür ve Turizm Bakanlığı Eski Müsteşarı 

Yazarın Son Yazıları

Kanserden korunma ve tek sağlık - Azmi Yüksel

Kanser, yalnızca bireysel bir sağlık sorunu değil; çevresel, toplumsal ve yönetsel boyutları olan küresel bir halk sağlığı problemidir.

Devamını Oku
21.02.2026
Ne yapmalı? - Av. Dr. Başar Yaltı

Bu sütunlarda 21.01.2026 tarihinde yayımlanan “Stratejik Akıl ve Politik Alan” adlı yazıyla; siyasal iktidarın “Yeni Türkiye Yüzyılı” adı altında bir strateji izleyerek Cumhuriyet değerlerini ve anayasal ilkeleri, en hafif deyimle aşındırarak, siyasal İslama dayalı otoriter bir düzen kurma konusunda hayli yol aldığını, buna karşın muhalefetin temel bir stratejiden yoksun, dağınık ve etkisi olmayan eylemler yaptığını belirterek, stratejik akıl ve stratejik planlama ile hareket edilmesi gerektiği önerisinde bulunmuştuk. Bu anlamda muhalefete yol gösterici, bir “stratejik akıl kurulu”na ihtiyaç olduğunu da belirtmiştik.

Devamını Oku
20.02.2026
Sağlık sistemimiz hasta! - Prof. Dr. Gazi Zorer

Sağlık alanında yaşanan sorunların giderek artmasına paralel olarak halkın tepkisi de sürekli artıyor.

Devamını Oku
20.02.2026
Sosyoekonomik yapı ve şiddet - Ayşe Atalay

Şiddet bir insanın bir başkasına ya da gruba istemediği, arzu etmediği bir davranışta bulunması için uyguladığı fiziksel olduğu kadar psikolojik, kültürel ve ekonomik boyutları da içeren bir zorlamadır.

Devamını Oku
19.02.2026
Solun büyük yol ayrımı - Kaan Eroğuz

Türkiye’de sosyalist hareketin Kemalist devrime bakışı her dönem temel ayrışmaların ve tekrarlanan tartışmaların kaynağı olagelmiştir.

Devamını Oku
19.02.2026
Okullarda eğitsel kodlar - Nusret Ertürk

Öğrencilerimizden, bizi gönendirecek haberler duymak istiyorsak, okullarda eğitsel kollara önem vermeliyiz.

Devamını Oku
19.02.2026
Tarih denen büyük yargıç - Halil Sarıgöz

Geçtiğimiz günlerde Aydın’da ve Keçiören’de yaşanan istifalar yalnızca yerel siyasetin dar gündemi değildir.

Devamını Oku
18.02.2026
Parti devletinde 'hukuk' - Erol Türk

AKP genel başkanı, başta anayasa olmak üzere tüm hukuk kurallarını askıya alan ve hukuk devleti ilkesini zedeleyen, ülkenin en tartışmalı ismi olan İstanbul cumhuriyet başsavcısını bir gece yarısı adalet bakanı olarak atadı.

Devamını Oku
18.02.2026
Türkiye ağlıyor - Gani Aşık

Vatanı için cephelerde silah ve süngülerle aslanlar gibi vuruşup kaplanlar gibi kükreyen Türkler aslında naif, ince kalpli ve tepeden tırnağa duygu yüklü insanlardır.

Devamını Oku
18.02.2026
İzmir İktisat Kongresi'nin 103. yıldönümü - Hüner Tuncer

Cumhuriyetin ilanından önce 17 Şubat 1923’te İzmir’de, “Türkiye İktisat Kongresi” toplanmıştı.

Devamını Oku
17.02.2026
Masumiyet karinesi - Suna Türkoğlu

Temelleri 1215’te Magna Carta Libertatum ile atılan, 1948’de İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’nin 11. maddesinde ”Kendisine bir suç yüklenen herkes, savunması için gerekli tüm güvencelerin tanındığı açık bir yargılama sonunda yasaya göre suçlu olduğu saptanmadıkça, suçsuz sayılır” ifadesiyle uluslararası bir metinde kendine açıkça yer bulan ve 1950’de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 6. maddesinde, “Bir suç ile itham edilen herkes, suçluluğu yasal olarak sabit oluncaya kadar masum sayılır” hükmüyle de “adil yargılanma hakkı”nın en önemli parçası halini alan “masumiyet karinesi”, bugün hepimizin her alandaki koruyucu şemsiyesidir.

Devamını Oku
16.02.2026
Taliban, emperyalizm ve Afganistan - Doğan Ergenç

Taliban 2021 yılında Afganistan’da yeniden iktidara geldiğinde, kısmen “ılımlı” mesajlar vermişti.

Devamını Oku
16.02.2026
Migros depo işçileri neden direniyor? - E. Haktan Altın

22 Ocak’tan bu yana Migros depolarında DGD-SEN öncülüğünde işçiler “insanca yaşayabilmek” için direniyor.

Devamını Oku
14.02.2026
Yaşlı hakları ve emekli aylığı - Ahmet Münci Özmen

Yaşlılık hangi açıdan tanımlanırsa tanımlansın, daha önce var olanların azalmasıyla, eksilmesiyle ilgili bir durumdur.

Devamını Oku
14.02.2026
Hukuki güvenlik ile ‘açık hata’ arasında - Abdullah Dörtlemez

İdare hukukunun en kırılgan eşiklerinden biri, hukuki güvenlik ilkesi ile hukuka uygunluk talebi arasındaki gerilimde ortaya çıkar.

Devamını Oku
13.02.2026
İliç’te yaşanan çaresizlik - Duran Güldemir

“Tüm siyasi partilerden ve muhtarlardan ortak çağrı: Çöpler Altın Madeni açılsın!..”

Devamını Oku
13.02.2026
Asya üretim dengelerinde yeni dönem - Gözde Dizdar

Bangladeş’te bugün yapılacak genel seçimler, yalnızca iç siyaseti ilgilendiren bir gelişme değil; güney ve güneydoğu Asya’daki üretim ve ticaret dengeleri açısından da yakından izlenen bir sürece işaret ediyor.

Devamını Oku
12.02.2026
Şiddet sarmalındaki çocuklarımız - Mustafa Gazalcı

Şiddete uğrayan, sömürülen çocuklara geçen günlerde bir de acımasızca öldürülen çocuklar eklendi.

Devamını Oku
12.02.2026
Başkanların serüveni… - Celal Ülgen

Ülkemizde daha önce eşi görülmemiş bir belediyeler krizi yaşanıyor.

Devamını Oku
11.02.2026
Kamusal aklın kurumları - Serhat Saatci

Türkiye’de kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları uzun süredir siyasal tartışmaların merkezinde yer almaktadır.

Devamını Oku
10.02.2026
Grönland iklimi - Hakan Reyhan

2015 yılından bu yana (Paris İklim Zirvesi’yle başlayan süreçte) küresel ısınma sorununun çözümü için dünya ülkeleri açısından büyük bir uyanış yaşandığı düşünülüyordu.

Devamını Oku
10.02.2026
'İktidarın kara düzeni dağılacak!'

“Reform yılı” hayırlı, uğurlu olsun. İktidarın açıkladığına göre 2026, “reform ve şahlanış” yılı olacakmış.

Devamını Oku
09.02.2026
Direnenler ve pijamasıyla oturanlar - Erdal Atıcı

Dünya tarihinde, bugün olduğu gibi adalet kılıcının kırıldığı, insan özgürlüklerinin kısıtlandığı, baskının, zulmün, haksızlığın ve hukuksuzluğun topluma egemen olduğu dönemler görülmüştür...

Devamını Oku
09.02.2026
Sorumlular ve sorumsuzlar - Erdal Celal Aksoy

6 Şubat 2023 tarihinde, saat 04.17’de Kahramanmaraş ili Pazarcık merkezli 7.7 büyüklüğünde ve Elbistan merkezli 7.6 büyüklüğünde depremler meydana gelmiştir.

Devamını Oku
07.02.2026
Deprem ve ordunun unutturulan gücü - Cumhur Utku

6 Şubat 2023’te meydana gelen 7.7 büyüklüğündeki deprem, 11 ilimizi etkileyerek resmi rakamlara göre 53 binden fazla kişinin ölümüne, 107 binden fazla kişinin yaralanmasına ve yaklaşık bir milyon evin yıkılmasına yol açtı.

Devamını Oku
06.02.2026
Deprem dersleri - İbrahim Berksoy

42 yıllık kısa ömrüne yaşama ilişkin birbirinden ilginç düşünceler sığdıran Danimarkalı felsefeci Kiergagaard’ın şu sözü hiç aklımdan çıkmaz: “Yaşamı ileri dönük yaşar, geriye dönüp anlarız.”

Devamını Oku
06.02.2026
Modern toplumun temel ilkesi: Laiklik - Arif Anıl Öztürk

Bugün, Türkiye Cumhuriyeti’nin en temel ortak paydalarından biri olan laikliğin anayasaya girişinin 89. yıldönümündeyiz.

Devamını Oku
05.02.2026
Kronikleşen hastalık - Kadir Serkan Selçuk

İktidarın bir süredir devam eden “sorunları çözememe hastalığı” artık kronikleşti.

Devamını Oku
05.02.2026
Meşruiyet üzerine - Doğan Soyaslan

Meşruiyet siyasi ve hukuki anlamlarda kullanılır.

Devamını Oku
04.02.2026
BALATRO - A. Celal Binzet

Doğrusu bir sözcüğün günlük dildeki anlamı dışında ne denli yoğunluk içerdiğini öğrenmek hiç de kolay olmadı.

Devamını Oku
04.02.2026
Liyakat meselesi: Mine–öz–sinir hattı - Roşan Orhan

Türkiye’de bazı sorunlar vardır; bağırmaz, çağırmaz, ilk bakışta can yakmaz.

Devamını Oku
04.02.2026
Kalınlaşan müfredat, güçsüzleşen çocuklar - Abdullah Yüksel

Eğitim sistemimizde ilginç bir denklem var: Müfredat kalınlaştıkça çocuklar inceliyor.

Devamını Oku
03.02.2026
Eczane kapısı kilitli! - Avni Kurtuldu

Türkiye’de eczane açmak, artık mesleki bir tercih değil; talih işi.

Devamını Oku
03.02.2026
Devletler ve çıkarları üzerine - ABDULLAH KEHALE

Bugün Suriye’de Kürtler özelinde olanları daha iyi anlayabilmek için biraz geriye gitmekte ve yakın tarihte Irak’ta yaşanan olaylara bakmakta yarar var.

Devamını Oku
02.02.2026
Emekle yeşeren bir ağacın gölgesi - OKAY TAŞLI

Cumhuriyet bir tarih değildir yalnızca; her gün yeniden kurulan bir vicdandır.

Devamını Oku
02.02.2026
Kuvvetler tek elde toplanırsa... - Mahmut Aslan

Muammer Aksoy’un evinin önünde katledilişinin üzerinden 36 yıl geçti.

Devamını Oku
31.01.2026
Süt sağlığımız ve geleceğimiz - Mücteba Binici

Çocukluğumda Karacabey’in Fevzi Paşa köyünde hem tarım hem de hayvancılık yapılırdı.

Devamını Oku
30.01.2026
‘Türkiyelilik’ söylemi kimleri dışarıda bırakır? - Prof. Dr. Utku Yapıcı

“Türk, Kürt, Laz, Çerkes...” On yıllardır bu sözcükleri art arda belirli bir sıraya göre saymak, çoğulcu olmanın temel gereklerinden biri olarak sunuldu.

Devamını Oku
30.01.2026
Felaket kapitalizmi kıskacında - Esen Erol

Günümüzde neoliberal düzenin bizi sarıp sarmaladığı hepimizce malum.

Devamını Oku
29.01.2026
Toplum çocuklarını neden koruyamaz? - Özkan Yıldız

Geçtiğimiz haftalarda, “yan bakma” gerekçesiyle, 15 yaşındaki bir çocuk tarafından öldürülen 17 yaşındaki Atlas Çağlayan, Türkiye’de çocuklar arasında suç ve şiddetin ulaştığı ürkütücü eşiği gösteren çarpıcı bir örnek olarak kayda geçti.

Devamını Oku
29.01.2026