6 Şubat 2023 tarihinde, saat 04.17’de Kahramanmaraş ili Pazarcık merkezli 7.7 büyüklüğünde ve Elbistan merkezli 7.6 büyüklüğünde depremler meydana gelmiştir. Her ne kadar 6 Şubat depremi kamuoyunda “Kahramanmaraş depremi” olarak adlandırılsa da bu deprem yarattığı hasar nedeniyle esasen “Hatay depremi” olarak adlandırılmalıydı.
Babamı Hatay depreminden tam 1 yıl önce ve ilginç bir tesadüfle aynı saatte yitirdim. Babamın ölümünün birinci yıldönümü nedeniyle Hatay’daydım. Bu nedenle, coğrafyamızın son yüzyılda yaşadığı en büyük felaketine, bir Hataylı olarak Hatay’ da yakalandım. Depremden en çok etkilenen ilçeler sırasıyla Antakya, Defne, Samandağ ve Kırıkhan ilçeleriydi. Hatay’daki diğer ilçelerin tamamında da hasar vardı ama bu ilçeler adeta yerle bir olmuştu. Saydığım ilçelerdeki binaların yüzde 80’ine yakını ya yıkılmıştı ya da ağır hasarlıydı. 15-20 dakikada bir artçı sarsıntılar oluyordu.
İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu, Hatay’da olduğum için bana ulaşmaya çalışmış, telefon hatları çekmediği için ulaşamayınca başıma bir iş geldiğini düşünmüşlerdi. Diğer taraftan depremden saatler sonra Hatay’ın depremden en fazla etkilenen il olduğu anlaşılmıştı. Bir ara hattım çekince özel kalem müdürüne mesaj çekerek depremin Hatay’daki tahribatını aktardım. Böylece benim sağ olduğum bilgisi İstanbul’a ulaştı.
İBB genel sekreteri, Ekrem İmamoğlu’nun verdiği talimat ile çok güçlü bir ekip ve kadronun Hatay’a gelmek üzere hazırlandıklarını ifade etmişti. Ben de özel kalem müdürünü arayarak ekibi Hatay’da beklemek; bir Hataylı olarak gelecek ekibe yardım ve destek sağlamak, ekibin koordinasyonunda görev almak istediğimi söyledim. Bunun üzerine Ekrem İmamoğlu, beni aradı; bu teklifimden duyduğu memnuniyeti dile getirerek İBB’nin ekiplerinin ve faaliyetlerinin koordinasyonunda etkin görev almamı ve ekipleri karşılamamı söyledi. Bu şekilde İBB’nin Hatay’da kurduğu Afet Koordinasyon Merkezi (AKOM)’ne genel koordinatör oldum.
SESLERİ DUYAN OLMADI
İlk arama kurtarma ekibimiz depremin ilk günü 2 bin 500 kişi ile Hatay’da enkaz alanına ulaştı ve İBB arama kurtarma çalışmalarına başladı. Gelen ekibi Antakya girişinde karşıladım. Depremin ilk üç gününde, dönemin Hatay Büyükşehir Belediye başkanına, belediye genel sekreteri, genel sekreter yardımcıları, daire başkanları veya belediyenin herhangi bir çalışanına ulaşamadık. İnsanların yardım çığlıkları ve feryatları sokaklarda yankılanırken etrafta tek bir kamu görevlisi, yerel yönetim temsilcisi veya herhangi bir sivil inisiyatif yoktu. İlk üç gün, diğer illerden gelen belediyeler dışında hiçbir yardım ve destek gelmedi.
İBB ekipleri olarak, otogarın yanındaki Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün yaklaşık 200 dönümlük arazisine İBB Hatay Afet Koordinasyon Merkezi (İBB Hatay AKOM)’ni kurduk. İlk günden 30 daire başkanlığı ve iştirak şirketleri ile hızlı bir şekilde Hatay’da hizmet vermeye başladık. Aynı şekilde sivil toplum kuruluşları ve gönüllü gelenler ile birlikte, zabıta, itfaiye, yol bakım, fen işleri, İSTAÇ, İSKİ, İETT, destek hizmetleri, lojistik merkez müdürlüğü, işletmeler müdürlüğü ve diğer birimleri ile birlikte ilk beş gün arama kurtarma çalışmalarına ağırlık verdik, gıda ve su dağıtımına ise ilk günden başladık.
Depremin ilk günü yapılan yardımların ihtiyaç sahibi depremzedelere ulaştırılmasında görev alacak kimse yoktu. Bu nedenle ilk etapta; ilkokul, ortaokul ve lise müdürleri ve öğrencileri ile iletişime geçilip okullara yardım malzemeleri gönderilmesi sağlandı ve gençler sayesinde dağıtım yaptık.
Depremin 2. günü ise daha hızlı harekete geçmek için muhtarları ve gençleri devreye soktuk. 3. günden sonra; bizim koordinasyonumuzda, muhtarlar ve belediye başkanları aracılığı ile bazı destekler verilmeye başlandı. Askeri personel ise depremin 4. günü sahada görev yapmaya başladı.
Yaralar sarılırken...
Depremin ilk günü de dahil olmak üzere, Ekrem İmamoğlu Hatay merkez ve ilçelerini depremden sonraki 1 yıl içerisinde toplam 12 kez ziyaret etti, depremden etkilenen yurttaşlarla bir araya geldi. Hatay’ın yaşadığı felaketi bizzat yerinde gördü. Yaraların sarılması ile ilgili yaptığımız faaliyet ve hizmetleri bizzat deprem bölgesinde takip etti ve bizleri, yaraların sarılması ile ilgili gerekli bütün tedbirlerin alınması konusunda talimatlandırdı.
Yaklaşık 1 yıl kesintisiz hizmet verdiğimiz bu süreçte dönüşümlü olarak yaklaşık 25 bin personelimiz ile 2 bin araç ve iş makinemiz bölgede görev aldı.
İBB, Hatay’da; arama kurtarma, yangın söndürme ve acil durumlara müdahale hizmeti, altyapı hasar tespit, iyileştirme, bakım ve onarım çalışmaları, iletişim, aydınlatma, akaryakıt desteği hizmeti, sağlık ve vektörle mücadele hizmeti, geçici barınma, beslenme hizmeti, çadır tedariki, sosyal yardım ve sosyal hizmet çalışmaları, kreşler ve oyun alanları, lise ve üniversite adaylarına kurslar, tarımsal hizmetler, veterinerlik hizmeti, yem, mama dağıtımı, ulaşım, tahliye, nakliye, vinç, çekici hizmeti, kent temizliği hizmeti, defin hizmeti ve Hatay planlama merkezi imar çalışmaları alanlarında hizmet vermiştir.
Bunlara ek olarak Antakya’da 201’i konut ve 21’i ticari olmak üzere toplam 222 birimden oluşan, yaklaşık bin kişinin yaşayacağı alan “KİPTAŞ Antakya Geçici Barınma Alanı” hizmete açıldı ve Hatay Büyükşehir Belediyesi’ne devri yapıldı. Hatay Kırıkhan’da depremde hasar gören Kırıkhan Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi’nin yerine depremin yıldönümünde temeli atılan ve KİPTAŞ tarafından inşa edilen İBB Emekçileri Lisesi’nin açılışı ile Samandağ Sahil Parkı, 9 Kasım 2024’te açıldı.
VİCDANLAR YARALANDI
İBB olarak Hatay’da yaklaşık 1 yıllık süre boyunca bütün belediyecilik hizmetlerini sağladık. İBB Hatay’a nakdi ve maddi olarak 1.5 milyar TL, ayni olarak da 1 milyar TL olmak üzere toplam 2.5 milyar liralık destek sağlamıştır.
Bu zorlu süreçte, İBB ailesi olarak depremin olduğu ilk günden itibaren Hatay’ın yanında olup yaralarını sarmaya çalıştık. Biz Hataylılar, kentimizi ayağa kaldırıp yeniden var edeceğiz. Depremin ilk gününden itibaren İBB ekipleri, bütün imkânları ve gücü ile Hatay’ın, yanındayken dönemin Hatay Büyükşehir Belediye Başkanı Lütfü Savaş’ın açıklamaları ve davranışları bütün Hataylıların vicdanını yaralamıştır.
Depremin ilk gününden itibaren Lütfü Savaş çok sert bir şekilde eleştirildi. Hatay’da can pazarı yaşanırken Savaş’ın kendisinin ve akrabalarının malını mülkünü kurtarmanın derdine düştüğü iddia edildi. Savaş, deprem döneminde adeta donmuş, süreci kadrosuyla ve aklıyla yürütememiş, ekipleri sahaya sürmemiş, sahayı gezmeyi ve halkla acıyı paylaşmayı düşünememiştir. İBB ekipleri, kendisinden önce sahaya inmiştir. Ayrıca yardıma gelen diğer belediyelerin ekiplerine yol gösterilmediğinden, herkes kendi çaresizliğinde yalnız bırakılmıştır. Hataylılar, Savaş’ı çok iyi tanımakta ve neler olduğunu çok iyi bilmektedir. Nitekim Hatay halkı, temsil etme görevini kendileri cezalandırılsın diye vermemiştir. Yaşananları Hataylılar asla unutmayacaktır.
ERDAL CELAL AKSOY
TUTUKLU İBB GENEL SEKRETER YARDIMCISI
