Genel Başkanlar ve Demokrasi - Ömer Lütfü AVŞAR
Olaylar Ve Görüşler
Son Köşe Yazıları

Genel Başkanlar ve Demokrasi - Ömer Lütfü AVŞAR

19.06.2021 07:00
Güncellenme:
Takip Et:

Anayasa ne kadar iyi hazırlanırsa hazırlansın, adil bir seçim sistemiyle desteklenmezse halk iradesinin egemen olduğu bir yönetimin oluşmasını sağlayamaz. Örneğin 1924 Anayasası’yla yapılan 1950 seçimlerinde, DP yüzde 55 oyla Meclisin yüzde 86sını, CHP yüzde 45 oyla yüzde 14’ünü kazanmıştır. 1960 Anayasası yürürlükteyken yapılan 1961 seçimlerinde, sandıktan üçüncü çıkan parti 54, dördüncü çıkan parti ise 65 milletvekili kazanabilmiştir. 1982 Anayasası’yla yapılan 2002 seçimlerinde ise iki parti Meclise girmiştir. Yüzde 34 oy alan partinin Meclisteki temsil oranı yüzde 66, yüzde 19 oy alan partinin Meclisteki temsil oranı yüzde 34 olmuştur. Sandığa atılan oyların yüzde 47si Meclise yansımamıştır.

SORUN DAHA BÜYÜK

Görüldüğü üzere farklı anayasalar yürürlükte olsa da seçimler, millet iradesinin TBMMde temsili amacından oldukça uzak kalmıştır. Millet iradesini yansıtmayan bu yapı, Cumhuriyetimizi zaafa uğratmıştır. Ancak sorun yalnızca seçim yasası değildir. Millet iradesinin en üst düzeyde ilgili kurumlara yansıması amaçlanıyorsa işe, milletvekili ve cumhurbaşkanı adaylarının belirlenme süreçlerinden başlanmalıdır. Bu süreçler halkın önüne tepeden inme, atanmış, görevlendirilmiş isimlerin konulup bunlar arasından tercih” edilmesi yöntemiyle değil, daha katılımcı şekilde işletilmelidir. Millet iradesi, önce aday adaylarının, sonra da adayların tabandan tavana doğru seçilmesiyle sağlanmalıdır.

En geç Haziran 2023te, cumhurbaşkanlığı ve milletvekili seçimleri yapılacaktır. Halk tarafından seçilecek cumhurbaşkanına, 16 Nisan 2017 referandumuyla, tek başına hükümet kurma yetkisi verilmiştir. Bu makam, bütün kuvvetlerin üstüne çıkarılmıştır. Cumhurbaşkanına devlet düzenini bozabilme yetkisi de fiilen verilmiştir ki bu durum halen tartışma konusudur. Önümüzdeki seçimlerde halkın önüne yeni anayasa”, yeni sistem” önerilerinin konulacağı da açıktır. Ancak öncelikle, bu kadar güçlendirilmiş bir makama seçilecek kişinin aday olma koşulları üzerinde durulmalıdır. Unutulmamalıdır ki 2007 ve 2017 referandumları, ileri demokrasi arzusuna göre değil, iktidar sahiplerinin gereksinimlerine göre şekillenmiştir. Bu da cumhurbaşkanı adayının belirlenmesi sürecinde millet iradesi ve parti tabanını etkisizleştirmiş, parti genel başkanlarının tasarrufuna bırakmıştır.

YASALARDAKİ ÇELİŞKİLER GİDERİLMELİ

Ayrıca yasalar da çelişkilidir. Seçim Yasası’na göre bir partinin Meclise girebilmesi, cumhurbaşkanı adayı belirleyebilmesi için yüzde 10 oy alması gerekir. Ancak Cumhurbaşkanı Seçimi Kanununa göre Meclis dışında kalmış ancak yüzde 5 oy almış parti ya da partilerin oluşturduğu ittifak, cumhurbaşkanı adayı belirleyebilmektedir. Öyleyse son kanunun ruhu gereği, bir lütufta bulunmaya gerek olmadan, bütün seçim barajları azami yüzde 5te eşitlenmelidir. Bu yapılırsa TBMMde grup kararıyla aday belirlenmesine de gerek yoktur. Bu düzenleme kaldırılmalıdır.

Yapılacaklardan biri de Milletvekili Seçimi Kanununda yer alan ittifak düzenlemesine, Cumhurbaşkanı Seçimi Kanununda da yer verilmesidir. Bu kadar güçlü bir cumhurbaşkanlığı makamı için aday gösterme yetkisi, partilerin genel başkanı ve dar çevresinden alınmalı, tabana verilmelidir. Parti tabanını, gösterilen adaya oy vermeye zorlamak yerine, aday adayları arasından gizli oy, açık tasnif” esasına göre seçim yapılmalı, bu boşluk yasal düzenlemeyle giderilmelidir.

CAYDIRICI KOŞULLAR

100 bin imza toplayarak adaylığa olanak tanıma hakkı da millet iradesini kısıtlamaktadır. Adaylara imza vermek isteyenlerin açık kimlik bilgilerinin kayıt altına alınması, irade beyan etmek isteyenleri caydırabilir. 100 bin imzayla aday olmak isteyenler için de bir önseçimi, Yüksek Seçim Kurulunun yapması için düzenleme yapılmalıdır. Millet iradesinin seçimlere olabildiğince eksiksiz yansıması, yönetimin gücünü de artıracaktır.

Milletin egemenliğini her alanda egemen kılacak anahtar, öncelikle yeni, çoğulcu bir siyasi partiler ve seçim kanunudur. Fakat bu uzlaşmayı gerektirdiğinden demokrasi adına şimdilik küçük bir adım olarak yukarıdaki konularla sınırlı hazırlanan kanun teklifi taslağı TBMM üyeleri ve parti genel başkanlarına iletilmiştir.

Hangi partinin, hangi genel başkanın demokrasi, millet egemenliği ve halk iradesi istediğini şimdi göreceğiz...


ÖMER LÜTFÜ AVŞAR

HUKUKÇU

Yazarın Son Yazıları

Eğitimde karşıdevrim - Cihangir Dumanlı

Büyük devrimci Atatürk Cumhuriyeti eğitim, bilim ve kültür temeli üzerine kurmuştur.

Devamını Oku
23.02.2026
Kanserden korunma ve tek sağlık - Azmi Yüksel

Kanser, yalnızca bireysel bir sağlık sorunu değil; çevresel, toplumsal ve yönetsel boyutları olan küresel bir halk sağlığı problemidir.

Devamını Oku
21.02.2026
Ne yapmalı? - Av. Dr. Başar Yaltı

Bu sütunlarda 21.01.2026 tarihinde yayımlanan “Stratejik Akıl ve Politik Alan” adlı yazıyla; siyasal iktidarın “Yeni Türkiye Yüzyılı” adı altında bir strateji izleyerek Cumhuriyet değerlerini ve anayasal ilkeleri, en hafif deyimle aşındırarak, siyasal İslama dayalı otoriter bir düzen kurma konusunda hayli yol aldığını, buna karşın muhalefetin temel bir stratejiden yoksun, dağınık ve etkisi olmayan eylemler yaptığını belirterek, stratejik akıl ve stratejik planlama ile hareket edilmesi gerektiği önerisinde bulunmuştuk. Bu anlamda muhalefete yol gösterici, bir “stratejik akıl kurulu”na ihtiyaç olduğunu da belirtmiştik.

Devamını Oku
20.02.2026
Sağlık sistemimiz hasta! - Prof. Dr. Gazi Zorer

Sağlık alanında yaşanan sorunların giderek artmasına paralel olarak halkın tepkisi de sürekli artıyor.

Devamını Oku
20.02.2026
Sosyoekonomik yapı ve şiddet - Ayşe Atalay

Şiddet bir insanın bir başkasına ya da gruba istemediği, arzu etmediği bir davranışta bulunması için uyguladığı fiziksel olduğu kadar psikolojik, kültürel ve ekonomik boyutları da içeren bir zorlamadır.

Devamını Oku
19.02.2026
Solun büyük yol ayrımı - Kaan Eroğuz

Türkiye’de sosyalist hareketin Kemalist devrime bakışı her dönem temel ayrışmaların ve tekrarlanan tartışmaların kaynağı olagelmiştir.

Devamını Oku
19.02.2026
Okullarda eğitsel kodlar - Nusret Ertürk

Öğrencilerimizden, bizi gönendirecek haberler duymak istiyorsak, okullarda eğitsel kollara önem vermeliyiz.

Devamını Oku
19.02.2026
Tarih denen büyük yargıç - Halil Sarıgöz

Geçtiğimiz günlerde Aydın’da ve Keçiören’de yaşanan istifalar yalnızca yerel siyasetin dar gündemi değildir.

Devamını Oku
18.02.2026
Parti devletinde 'hukuk' - Erol Türk

AKP genel başkanı, başta anayasa olmak üzere tüm hukuk kurallarını askıya alan ve hukuk devleti ilkesini zedeleyen, ülkenin en tartışmalı ismi olan İstanbul cumhuriyet başsavcısını bir gece yarısı adalet bakanı olarak atadı.

Devamını Oku
18.02.2026
Türkiye ağlıyor - Gani Aşık

Vatanı için cephelerde silah ve süngülerle aslanlar gibi vuruşup kaplanlar gibi kükreyen Türkler aslında naif, ince kalpli ve tepeden tırnağa duygu yüklü insanlardır.

Devamını Oku
18.02.2026
İzmir İktisat Kongresi'nin 103. yıldönümü - Hüner Tuncer

Cumhuriyetin ilanından önce 17 Şubat 1923’te İzmir’de, “Türkiye İktisat Kongresi” toplanmıştı.

Devamını Oku
17.02.2026
Masumiyet karinesi - Suna Türkoğlu

Temelleri 1215’te Magna Carta Libertatum ile atılan, 1948’de İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’nin 11. maddesinde ”Kendisine bir suç yüklenen herkes, savunması için gerekli tüm güvencelerin tanındığı açık bir yargılama sonunda yasaya göre suçlu olduğu saptanmadıkça, suçsuz sayılır” ifadesiyle uluslararası bir metinde kendine açıkça yer bulan ve 1950’de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 6. maddesinde, “Bir suç ile itham edilen herkes, suçluluğu yasal olarak sabit oluncaya kadar masum sayılır” hükmüyle de “adil yargılanma hakkı”nın en önemli parçası halini alan “masumiyet karinesi”, bugün hepimizin her alandaki koruyucu şemsiyesidir.

Devamını Oku
16.02.2026
Taliban, emperyalizm ve Afganistan - Doğan Ergenç

Taliban 2021 yılında Afganistan’da yeniden iktidara geldiğinde, kısmen “ılımlı” mesajlar vermişti.

Devamını Oku
16.02.2026
Migros depo işçileri neden direniyor? - E. Haktan Altın

22 Ocak’tan bu yana Migros depolarında DGD-SEN öncülüğünde işçiler “insanca yaşayabilmek” için direniyor.

Devamını Oku
14.02.2026
Yaşlı hakları ve emekli aylığı - Ahmet Münci Özmen

Yaşlılık hangi açıdan tanımlanırsa tanımlansın, daha önce var olanların azalmasıyla, eksilmesiyle ilgili bir durumdur.

Devamını Oku
14.02.2026
Hukuki güvenlik ile ‘açık hata’ arasında - Abdullah Dörtlemez

İdare hukukunun en kırılgan eşiklerinden biri, hukuki güvenlik ilkesi ile hukuka uygunluk talebi arasındaki gerilimde ortaya çıkar.

Devamını Oku
13.02.2026
İliç’te yaşanan çaresizlik - Duran Güldemir

“Tüm siyasi partilerden ve muhtarlardan ortak çağrı: Çöpler Altın Madeni açılsın!..”

Devamını Oku
13.02.2026
Asya üretim dengelerinde yeni dönem - Gözde Dizdar

Bangladeş’te bugün yapılacak genel seçimler, yalnızca iç siyaseti ilgilendiren bir gelişme değil; güney ve güneydoğu Asya’daki üretim ve ticaret dengeleri açısından da yakından izlenen bir sürece işaret ediyor.

Devamını Oku
12.02.2026
Şiddet sarmalındaki çocuklarımız - Mustafa Gazalcı

Şiddete uğrayan, sömürülen çocuklara geçen günlerde bir de acımasızca öldürülen çocuklar eklendi.

Devamını Oku
12.02.2026
Başkanların serüveni… - Celal Ülgen

Ülkemizde daha önce eşi görülmemiş bir belediyeler krizi yaşanıyor.

Devamını Oku
11.02.2026
Kamusal aklın kurumları - Serhat Saatci

Türkiye’de kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları uzun süredir siyasal tartışmaların merkezinde yer almaktadır.

Devamını Oku
10.02.2026
Grönland iklimi - Hakan Reyhan

2015 yılından bu yana (Paris İklim Zirvesi’yle başlayan süreçte) küresel ısınma sorununun çözümü için dünya ülkeleri açısından büyük bir uyanış yaşandığı düşünülüyordu.

Devamını Oku
10.02.2026
'İktidarın kara düzeni dağılacak!'

“Reform yılı” hayırlı, uğurlu olsun. İktidarın açıkladığına göre 2026, “reform ve şahlanış” yılı olacakmış.

Devamını Oku
09.02.2026
Direnenler ve pijamasıyla oturanlar - Erdal Atıcı

Dünya tarihinde, bugün olduğu gibi adalet kılıcının kırıldığı, insan özgürlüklerinin kısıtlandığı, baskının, zulmün, haksızlığın ve hukuksuzluğun topluma egemen olduğu dönemler görülmüştür...

Devamını Oku
09.02.2026
Sorumlular ve sorumsuzlar - Erdal Celal Aksoy

6 Şubat 2023 tarihinde, saat 04.17’de Kahramanmaraş ili Pazarcık merkezli 7.7 büyüklüğünde ve Elbistan merkezli 7.6 büyüklüğünde depremler meydana gelmiştir.

Devamını Oku
07.02.2026
Deprem ve ordunun unutturulan gücü - Cumhur Utku

6 Şubat 2023’te meydana gelen 7.7 büyüklüğündeki deprem, 11 ilimizi etkileyerek resmi rakamlara göre 53 binden fazla kişinin ölümüne, 107 binden fazla kişinin yaralanmasına ve yaklaşık bir milyon evin yıkılmasına yol açtı.

Devamını Oku
06.02.2026
Deprem dersleri - İbrahim Berksoy

42 yıllık kısa ömrüne yaşama ilişkin birbirinden ilginç düşünceler sığdıran Danimarkalı felsefeci Kiergagaard’ın şu sözü hiç aklımdan çıkmaz: “Yaşamı ileri dönük yaşar, geriye dönüp anlarız.”

Devamını Oku
06.02.2026
Modern toplumun temel ilkesi: Laiklik - Arif Anıl Öztürk

Bugün, Türkiye Cumhuriyeti’nin en temel ortak paydalarından biri olan laikliğin anayasaya girişinin 89. yıldönümündeyiz.

Devamını Oku
05.02.2026
Kronikleşen hastalık - Kadir Serkan Selçuk

İktidarın bir süredir devam eden “sorunları çözememe hastalığı” artık kronikleşti.

Devamını Oku
05.02.2026
Meşruiyet üzerine - Doğan Soyaslan

Meşruiyet siyasi ve hukuki anlamlarda kullanılır.

Devamını Oku
04.02.2026
BALATRO - A. Celal Binzet

Doğrusu bir sözcüğün günlük dildeki anlamı dışında ne denli yoğunluk içerdiğini öğrenmek hiç de kolay olmadı.

Devamını Oku
04.02.2026
Liyakat meselesi: Mine–öz–sinir hattı - Roşan Orhan

Türkiye’de bazı sorunlar vardır; bağırmaz, çağırmaz, ilk bakışta can yakmaz.

Devamını Oku
04.02.2026
Kalınlaşan müfredat, güçsüzleşen çocuklar - Abdullah Yüksel

Eğitim sistemimizde ilginç bir denklem var: Müfredat kalınlaştıkça çocuklar inceliyor.

Devamını Oku
03.02.2026
Eczane kapısı kilitli! - Avni Kurtuldu

Türkiye’de eczane açmak, artık mesleki bir tercih değil; talih işi.

Devamını Oku
03.02.2026
Devletler ve çıkarları üzerine - ABDULLAH KEHALE

Bugün Suriye’de Kürtler özelinde olanları daha iyi anlayabilmek için biraz geriye gitmekte ve yakın tarihte Irak’ta yaşanan olaylara bakmakta yarar var.

Devamını Oku
02.02.2026
Emekle yeşeren bir ağacın gölgesi - OKAY TAŞLI

Cumhuriyet bir tarih değildir yalnızca; her gün yeniden kurulan bir vicdandır.

Devamını Oku
02.02.2026
Kuvvetler tek elde toplanırsa... - Mahmut Aslan

Muammer Aksoy’un evinin önünde katledilişinin üzerinden 36 yıl geçti.

Devamını Oku
31.01.2026
Süt sağlığımız ve geleceğimiz - Mücteba Binici

Çocukluğumda Karacabey’in Fevzi Paşa köyünde hem tarım hem de hayvancılık yapılırdı.

Devamını Oku
30.01.2026
‘Türkiyelilik’ söylemi kimleri dışarıda bırakır? - Prof. Dr. Utku Yapıcı

“Türk, Kürt, Laz, Çerkes...” On yıllardır bu sözcükleri art arda belirli bir sıraya göre saymak, çoğulcu olmanın temel gereklerinden biri olarak sunuldu.

Devamını Oku
30.01.2026
Felaket kapitalizmi kıskacında - Esen Erol

Günümüzde neoliberal düzenin bizi sarıp sarmaladığı hepimizce malum.

Devamını Oku
29.01.2026