İki üç kez yazmıştım, Aziz Hoca, hızlı ilerleyen ve ölümcül bir beyin kanseri türü olan Glioblastoma’nın tedavisine yönelik çok ciddi bir yöntem geliştirdi ve ilk erken sonuçlar bu tedavinin mümkün olabileceğine ilişkin önemli umutlar doğurdu, diye.
Bu haber bu hastalarda heyecan yaratmış ve denek olmak isteyenler çıkmış ve hem bana hem Aziz Hoca’ya çokça başvuru olmuştu.
Fakat bu yöntem henüz farelerde deneme aşamasındaydı ve insanlarda denenmesi için bu aşamanın başarıyla sonuç vermesi ve sonra da klinik aşamaya (insanlarda örnek denemeler) geçilmesi için izinlerin alınması şarttı.
Hoca ile bir süre önceki buluşmamızda, farelerdeki deneylerin henüz tamamlanmadığını ancak ilk izlenimlerin umut verdiğini söylemişti, ayrıca “Orhan bunu hemen yazma, sonuçlar belli değil, insanlarda boş umutlar yaratmayalım” demişti. Haklıydı, ben de gazetecilik aceleciliğini zorla bastırmış ve susmuştum.
EVET YÜZDE YÜZ KANSERİ ÖNLÜYOR
Ama farelerde tabii ki. Aziz Sancar ve ekibi, fareler üzerindeki deneylerini tamamladılar ve geliştirdikleri yöntemin Glioblastomalı farelerde kanseri yüzde yüz yok ettiğini gördüler.
Makaleleri, Sancar’ın üye olduğu Amerikan Bilimler Akademisi’nin bilim dergisi PNAS’ta öncelikle basıldı.
Aziz Hoca henüz alınacak çok yol var, dedi. İnsanlarda klinik çalışmalara geçilebilmesi için Amerikan Sağlık Enstitüsü’nün izin vermesi gerekir. Sancar Laboratuvarı, klinik deney izni almak için başvuruya hazırlanıyor.
Sonuçlar tıp dünyasında yankı yarattı ve “Nobel Ödüllü biyokimyacı Aziz Sancar’ın öncülüğünde yürütülen araştırma, agresif ve ölümcül bir beyin kanseri türü olan glioblastoma tedavilerinde devrim yaratabilir” deniyor.
NASIL OLDU?
Laboratuvarlarda çok sık kullanılan EdU adıyla bilinen bir kimyasal madde veya molekül ile birlikte, yine Glioblastoma tedavisinde kullanılan kanser ilacı TMZ (Temozolomid) birleştirilerek farelerde kanserli bölgeye verildi ve bugüne kadar benzeri görülmemiş bir iyileşme ve sağ kalım oranları saptandı.
Deneylerde, çeşitli preklinik glioblastoma fare modelleri uygulandı.
Nobel ödüllü biyokimyacı ve ve UNC Lineberger Kapsamlı Kanser Merkezi üyesi Sancar verdiği demeçte şöyle diyor: “Birçok preklinik çalışma yaptık: Bazıları sadece EdU ile, bazıları sadece TMZ ile, diğerleri ise her ikisiyle birlikteydi. Konsept basit. TMZ’yi EdU ile birleştirdiğimizde, iki ilacın birlikte hareket ederek bu tümörleri yok edebildiğini ve ölümü önleyebildiğini gördük.”
BEŞ YILLIK ÖMÜR
Kuzey Caroline Üniversitesi’nin bülteninde bu önemli olaya yer verilirken deniyor ki: Günümüzde hastaların sadece yaklaşık yüzde 7’si teşhisten sonra beş yıldan fazla hayatta kalabiliyor. Ve bu agresif kanser üzerine yapılan birçok araştırmaya rağmen, glioblastoma tedavileri son 20 yıldır aynı kaldı. Temozolomid (TMZ), radyoterapi ile birlikte kullanılan ağızdan alınan bir kemoterapi ilacıdır, glioblastoma için FDA onaylı tek tedavi yöntemidir. Ancak bu standart tedavi herkes için işe yaramaz ve tedavi durdurulduktan sonra tümörlerin tam gücüyle geri dönmesi yaygın bir olaydır.
Glioblastoma çeşitli nedenlerden dolayı tedavisi zor bir hastalıktır: Beyinde hızla büyür. Beynin hayati yapılarına zarar verme riski nedeniyle tümörü tamamen çıkarmak zordur. Glioblastomaya neden olan birçok genetik mutasyon var ve bu da “herkese uyan tek bir tedavi”yi neredeyse imkânsız hale getirir.
BEYNE ZARAR VERMİYOR
Yayımlanan makaleye göre, (www. pnas.org/doi/10.1073/pnas.2532187123) glioblastoma hastalarından alınan gerçek tümörler üzerinde yapılan deneylerde, EdU’nun beyne başarılı bir şekilde girip tümör içindeki hücreleri öldürdü, sağlıklı beyin dokusuna ise zarar vermedi.
Sancar, üç glioblastoma hücre hattında farklı miktarlarda kombinasyon tedavisini test etti. Bu hücre hatları bir zamanlar glioblastoma hastalarına aitti.
Tedaviler birleştirildiğinde (200 mg/ kg EdU ve 5 mg/kg TMZ), araştırmacılar 23. günde kanserde tam bir azalma gözlemledi. Her bir fare modeli, 250 günden fazla süren çalışmanın sonuna kadar yaşadılar, yani sağ kaldılar.
Bültenden: Tedavi, kemoterapide görülen tipik reaksiyonlara benzer şekilde, ince bağırsakta, dalakta ve kanda yalnızca hafif, geri dönüşümlü değişikliklere yol açtı. Toksisite çalışmaları sonuçları, bu ilaç kombinasyonunun güçlü terapötik potansiyelini daha da destekledi.
Haydi hayırlısı... Aziz Hoca üretmeye ve başarmaya devam ediyor.
Ama diyor ki: Orhan, “İKİ YIL”dan önce insan deneyleri yapabileceğimizi sanmıyorum. Farelerde başardık ama yöntem insanlarda da aynı sonucu verir mi bilinmez.
