Bu yılın gözde dizisi Kralın Düşüşü gibi oldu ama kastettiğim İpek Özbey ile Onur Alp Yılmaz’ın hazırladıkları kitap. Bir ara elimden kayboldu, bulunca sevindim, yazmaya değer, çünkü Türkiye’de kaybolan ve/veya yerine iktidarın kendine bağımlı yeni bir orta sınıfımsı ama liyakatsiz yeni bir kesimi geçirdiği, 23 yıllık dönemdeki büyük değişimi veya altüst oluşu anlatıyor.
Klasik orta sınıfı orta sınıf yapan bütün değerler yıkıldı ve toplum dönüştürüldü, yerini ise ahlaki yozlaşma, fırsatçılık, liyakatsizlik, vurgunculuk ve iktidarla işbirliği içinde yükselme ve zenginleşme aldı.
Orta sınıf liyakatin, yeteneğin, başarının, iyi eğitimin, belirli ölçüde fırsat eşitliğinin sınıfıydı.
İyi ve yaygın eğitim çöp oldu (devlet okulları). Üniversiteler kayyım sıfatına uygun akademisyenimsi kişilerin yönetimine devredildi. Özgür akıl ve öğrenme içgüdüsü, üniversitelerde sopa ile terbiye edilmeye kalkışıldı. İktidara biat etmeyi esas alan yeni bir hiyerarşi kuruldu.
ZENGİNLİKLER SERMAYEDARA VE SİYASAL YÖNETİME
Tamam da bildik orta sınıfın eritilmesi için bunlar yetmez tabii ki büyük bir ekonomik dönüşüm ile bu sağlandı. Orta sınıf toplumun ve demokrasinin belkemiği, toplumu aşırılıklardan koruyan ve istikrarlı olmanın simgesi sayılırken... “Sosyalizm tehlikesi”nin ortadan kalkması ile topluma ve orta sınıfa verilen refah payları sermaye sınıfına ve en üst sınıfa aktarıldı, toplumsal eşitsizlik dolayısıyla doruk yaptı ve refah toplumunun dibi kazındı.
Bu sürecin halk arasında anlatımı şöyle: “Eskiden maaşım ve ücretimle birikim yapabiliyordum, ev araba alabiliyordum, kıdem tazminatım bir güvence idi, şimdi ise üstelik hepsini kaybetme tehlikesiyle karşı karşıya yaşıyoruz, zor geçiniyor ve kira bile ödeyemiyoruz.”
FARKLI İNSANLAR FARKLI SORULAR
Kitap tabii ki orta sınıfın tarihsel gelişimini hem sınıf çatışmaları hem güncel gelişme ve dönüşmelerle anlatıyor.
Konunun farklı uzmanlarıyla ve farklı soru ve yanıtlarla ilerlemesi ile konu bir bütünlük kazanıyor ve bu yöntem geniş okur kitlesinin okumasını ve yaşadıklarımızı anlamasını kolaylaştırıyor.
Soruları yanıtlayanlar çoğunlukla akademisyenler. Aralarında Hakan Yılmaz, Ayşe Öncü, Ümit Özlale, Alphan Telek, Emre Erdoğan, Sema Erder, Ertan Aksoy, Özge Denizci var.
Aslında bir siyasal fotoğraf da çekiliyor kitapta. AKP’nin neden oy oranının yüzde 25-30’larda seyrettiğine ilişkin çıkarımların da yapılacağı bir çalışma ortaya çıkmış.
İyi iş, ellerine sağlık. (İnkılap Kitabevi)
Tabii Kralın Düşüşü ile orta sınıfın düşüşü arasında bağlantılar kurmak serbest.
BİR TIP ŞEHİDİ
Epeydir okumak istediğim bir kitaptı, ancak elime alabildim. Cem Kozlu, dedesinin belgelere dayalı hikâyesini yazmış.
Dede, sıradan bir dede değil, bir tıp doktoru, Cumhuriyetin ilk röntgen profesörü, sadece Çanakkale’de değil, Filistin’e kadar cepheden cepheye görev yapmış, sonra Almanya’ya ve Viyana’ya giderek zamanın ünlü doktorlarının yanında röntgen (radyoloji) uzmanlığına soyunmuş. “Fakruzaruret içinde” geçen uzmanlık zamanları... Birinci Dünya Savaşı’nın yıkık Viyana’sı...
Tabii röntgen yeni keşfedilmiş ve Cem Kozlu bu keşfi de başlangıçta hikâyesine tabii ki altyapı yapmış.
Doğru bir saptama yapıyor Kozlu: “Dedelerimizin ninelerimizin içinde yaşadıkları ve değiştirmek, iyileştirmek istedikleri dünyanın her alanda ne kadar acılar ve zorluklar içerdiğini, aynı zamanda hangi heyecan ve umutlar ateşlediğini unutmak kolay. Unutursak, kıymetini bilmez isek bu kazanımları kaybetmek de kolay olur.” (Remzi Kitabevi)
