Marmara depremine yeni bir bakış var: Olasılık çoklu kırılmadan yana...
Orhan Bursalı
Son Köşe Yazıları

Marmara depremine yeni bir bakış var: Olasılık çoklu kırılmadan yana...

15.01.2026 04:00
Güncellenme:
Takip Et:

Fay parçalar halinde kırılacak ve maksimum deprem büyüklükleri ancak 7.3’e ulaşabilecek.

Yıllardır İzmit Körfezi’nden Marmara’ya giren ve Tekirdağ’dan çıkan ana fayın nasıl kırılacağı konusu yerbilimcilerin tartışma konusudur. En büyük tehlike fayın tek seferde ve 7.4’ten büyük deprem üreterek kırılma olasılığıdır. Bu fikir hem jeolojik tarihsel gelişmelerle hem Marmara’daki araştırmalarla ve hem de İstanbul’u olabilecek en kötü senaryoya hazırlamak amacıyla ana düşünce olarak savunuldu. Bu arada Marmara fayının parçalı olarak da kırılma olasılığı gündemden eksik olmadı.

Yeni bir çalışma Marmara’da fayın tek parça olarak değil, çok parçalı olarak kırılma olasılığının daha yüksek olduğuna bilimsel kanıtlar sunuyor ve bir model öneriyor.

Güney Kaliforniya Üniversitesi Yerbilimleri’nden Dr. Sezim Ezgi Güvercin ve danışmanı Prof. Dr. Sylvain Barbot, Marmara fayının fiziksel özellikleri üzerine saptadıkları yeni bulgulardan hareketle, tarihsel kırılmaları da göz önüne alarak geliştirdikleri modellerden yola çıktılar ve Marmara fayında çoklu kırılma olasılığının daha fazla olduğunu yazdılar.

Güvercin ve Barbot, Marmara fayını parça parça (segmentler halinde) incelediler. Özellikle Marmara Denizi’nde son bir iki yıl içinde yaşadığımız 6.2, 5.8 ve 5.2 büyüklüğündeki depremlerin “tek parçalı kırılma teorisi”ni tartışmaya açtığı ve fayı ve depremleri anlamamızı yetersiz kıldığını belirtiyorlar.

Communications Earth&Environment dergisinde yayımlanan araştırma makalelerinde 10 bin yıldan fazla sismik aktiviteyi modelleyen fizik tabanlı simülasyonlar geliştirdiler. Ve özellikle en son 1894’te büyük deprem yaşanan Kuzey Anadolu Fay Hattı’na “odaklandılar”.

Vardıkları sonuç: Marmara’daki fay, muhtemelen parçalar halinde kırılacak ve maksimum deprem büyüklükleri en çok 7.3’e ulaşacak.

BARİYER GÖREVLİ KAYALAR

Üniversitenin yayımladığı bültene yaptığı açıklamada şunu ekliyor: “Ana Marmara fayı boyunca sıcaklık ve kaya türündeki farklılıklar, kırılmaları durdurabilen veya büyük bir depremde fayın kırılmak yerine sürünmesine neden olabilen bariyerler görevi görüyor.”

Bugüne kadar fay kırılmaları belirli noktalara gelince neden durduğu sorusu önemliydi. Vardıkları sonuç: Marmara Denizi’nin merkezinde, daha sıcak kabuğun üzerinde kalın tortul havzalar bulunuyor ve bu durum “güçlü bir reolojik bariyer” yapı oluşturuyor. Belirli sıcaklık ve basınç koşulları altında tortul kayaçların sürtünme özellikleri ani kırılmalara imkân vermiyor. Yavaşça deforme oluyorlar. Bu arada, daha büyük derinliklerdeki yüksek sıcaklıklar, kayaçları büyük çatlakların oluşmasını engelleyecek şekilde zayıflatıyor.

7.3’Ü AŞAN DEPREM YOK

Sezim E. Güvercin, üniversite bültenine yaptığı açıklamada diyor ki: “Ana sonuç şu ki, sıcaklık ve tortul kalınlığı, fayın davranış biçimini temelden değiştiriyor. Bu varyasyonlar, özellikle Marmara Denizi’nin merkezindeki tortul havzaların altında, kırılmaya karşı direnç gösteren bölgeler oluşturuyor.” Kayaç ve sıcaklık özelliklerini dikkate alarak yaptıkları simülasyon ve modellemelerle 1766 ve 1912’deki büyük depremlerin temel özelliklerini yeniden ürettiler ve 7.3 büyüklüğünü aşan deprem görmediler.

Çalışmaları şunu gösterdi: Fayın geometrik olarak daha basit olan batı Ganos ve Tekirdağ kesimleri, yaklaşık her 150 yılda bir tekrarlanan 7.2 büyüklüğü dahil düzenli depremler üretiyor. Doğu kesimleri olan Kumburgaz ve Prens Adaları ise yaklaşık 100 yılda bir 6.2 ile 6.8 büyüklüğünde ve yaklaşık her 500 yılda bir 7.0 büyüklüğünde deprem çiftleri ile daha küçük ve daha sık depremler üretiyor.

“Modeller ayrıca, Orta Havza yakınlarındaki fayın bazı kısımlarında sığ sürünme (kırma olmadan gerilimi serbest bırakan yavaş, sürekli kayma) öngörüyor. Bu davranış, jeodezik gözlemlerle ve son yirmi yılda kaydedilen küçük, tekrarlayan deprem kümeleriyle örtüşüyor.”

İSTANBUL İÇİN ANLAMI

Herkese Bilim Teknoloji dergisinin gelecek sayısında yazısını okuyacağınız başyazar Sezim Güvercin diyor ki: “Bulgular İstanbul’un deprem riskini azaltmıyor. Şehre daha yakın veya kısa aralıklarla meydana gelen orta ila büyük depremler büyük hasara yol açabilir. Marmara Ana Fay Hattı’nın her iki tarafındaki kilitli segmentler, 100 yılı aşkın süredir büyük bir kırılma yaşamadı. Eğer bu segmentler simülasyonlarda gözlemlenen kalıpları izlerse, bölge önümüzdeki on yıllarda büyük depremler yaşayabilir.”

Makale: Persistent rupture segmentation of the Main Marmara Fault. Communications, Earth and Environment, 6, 1028. https://doi.org/10.1038/s43247-025- 03007-4

İlgili Konular: #deprem #Marmara

Yazarın Son Yazıları

Marmara depremine yeni bir bakış var

Fay parçalar halinde kırılacak ve maksimum deprem büyüklükleri ancak 7.3’e ulaşabilecek.

Devamını Oku
15.01.2026
İran rejimi bölgeyi ateşe atabilir, Türkiye’ye etkileri ne olur?

İran’da molla rejimine karşı protestolar durmuyor, çok sayıda ölü var, yüzlerle ifade ediliyor.

Devamını Oku
13.01.2026
Yanardağ’dan Aysever’e... Suskunluğun anatomisi

Merdan’ı (Yanardağ) neredeyse hiçbir suçlama yöneltmeden içeri atma, üstelik Tele1 televizyonuna el koyma cesaretinin hüküm sürdüğü bir ülkede yurttaş güvenliğinin çok yönlü olarak risk altında (uzun süredir!) olduğunu söylemek bile artık bir cesaret denemesi mi olur?!

Devamını Oku
12.01.2026
Orta sınıfın düşüşü

Bu yılın gözde dizisi Kralın Düşüşü gibi oldu ama kastettiğim İpek Özbey ile Onur Alp Yılmaz’ın hazırladıkları kitap.

Devamını Oku
11.01.2026
Aziz Sancar’dan büyük bir başarı daha: Beyin kanserini farelerde yok ettiler

İki üç kez yazmıştım, Aziz Hoca, hızlı ilerleyen ve ölümcül bir beyin kanseri türü olan Glioblastoma’nın tedavisine yönelik çok ciddi bir yöntem geliştirdi ve ilk erken sonuçlar bu tedavinin mümkün olabileceğine ilişkin önemli umutlar doğurdu, diye.

Devamını Oku
08.01.2026
Askeri güç ile siyaset: Geleceği olabilir mi? Avrupa- Çin dayanışması

Bence Trump, bugünkü dünyada pek de geleceği olmayan bir siyaset dönemi başlattı.

Devamını Oku
06.01.2026
Dünyada her şey çöktü, kendini korumak bile ne kadar mümkün?

“Önce Amerika”, “En büyük Amerika” sloganları bugün yaşadıklarımıza (Venezüella’ya baskın) ve arkasından yaşayacaklarımıza ilişkin her şeyi açıklıyordu.

Devamını Oku
05.01.2026
İran’da rejimin tek çıkış yolu nükleeri iptal etmek mi?

En sonunda İranlılar, ekonomik çöküşe başkaldırdılar.

Devamını Oku
04.01.2026
Ekonomik panoramada kısa gezinti ve utanmazlık skalası tartışması

Ekonomik tablo yıllardır felaket.

Devamını Oku
30.12.2025
HÜDA PAR/DEM/İmralı el ele Kürt karanlığına

AKP, Türkiye ve Ortadoğu’da Kürdistan isteyen pankürdist, geçmişi karanlık HÜDA PAR’ı, 4 milletvekili vererek Meclis’e soktu.

Devamını Oku
29.12.2025
Hey Türkler, Anadolu, Trakya, savaşı kaybettiğinizden haberiniz var mı?

Kürt meselesini çözüm komisyonu sanki çıkmaza girdi gibi.

Devamını Oku
28.12.2025
Çin’in başarısının sırrı: Yüz binlerce genç mühendis

Anımsıyorum, 6-7 yıl önce Amerikan üniversitelerini bitiren fen alanlarında mühendislerin sayısı muhtemelen 400 bin kadar olduğuna ilişkin bir istatistiğe hayret etmiştim.

Devamını Oku
25.12.2025
Çin, 20 yılda kritik teknoloji araştırmalarının yüzde 90’ında öncü

Yukarıdaki başlık bana ait değil, dünyanın en önemli iki bilim dergisinden biri olan NATURE’a ait.

Devamını Oku
23.12.2025
6 yıllık ‘Manhattan Projesi’ ile Çin ABD tekelini kırdı

Bu proje İkinci Dünya Savaşı’nı bitiren atom bombası üretme projesi değil.

Devamını Oku
22.12.2025
Anket sonuçlarına ne kadar güvenmeli?

Onlarca anket önümüze geliyor ve buna göre yorumlar yapıyoruz.

Devamını Oku
21.12.2025
13 yıl öncenin büyük öngörüsü gerçekleşiyor mu?

Kaybettiğimiz Doğan Kuban Hoca’nın seçme yazılarına her hafta Herkese Bilim Teknoloji dergisinde yer veriyoruz.

Devamını Oku
18.12.2025
Ankara’nın F-35 rüyası bitti veya çok bedel ödemesi gerekir

Hayır, ABD’nin Ankara Büyükelçisi ve Suriye Özel Temsilcisi Barrack’ın F-35 konusunda verdiği yanıta dayanarak Ankara bu uçakların rüyasını bile göremez demiyorum.

Devamını Oku
16.12.2025
Bu anlaşmayı kim ‘Feshet’ dediyse suçlu o! Suriye tek mi olacak çok mu?

Bütün mesele bu. Derinden bir savaş veriliyor, bir varlık ve yokluk savaşı bu, olmak mı olmamak mı...

Devamını Oku
15.12.2025
Bu övgünün ardında ne var?

Şam hükümetini ve Suriye’yi kimler zayıf bırakarak dış güçlerin sürekli müdahalesine açık bir ülke konumunda tutmak istiyor sorusu çok önemli ama bugün Trump’ın Erdoğan’a olan büyük sevgisinin arka planında ne var sorusuyla başlayacağım.

Devamını Oku
14.12.2025
Tarihe geçecek diploma iptali davası Dreyfus’u gölgede bırakır

Bir ülke, bir iktidar, bir hukuk, bir yargı düşünün ki topluca hareketle bir kimsenin 31 yıl önce aldığı üniversite bitirme diplomasını geçersiz saysın ve iptal etsin.

Devamını Oku
11.12.2025
‘Bana uy, seni tekrar büyük yapacağım, yoksa yok olacaksın’

Trump yönetiminin hazırladığı Milli Güvenlik Stratejisi (Belgesi) büyük tartışma yarattı, özellikle Avrupa’ya ilişkin bölümleri. Trump karşıtı Amerikan medyası ve entelektüel yazarlar, Trump Avrupa’yı adeta düşman olarak görüyor yorumunu yaptılar.

Devamını Oku
09.12.2025
Ümmet mi millet mi? Av kim, avcı kim?

Bakın ne buldum.

Devamını Oku
07.12.2025
Şu 29 maddeye noldu ey komisyon? Yanıt: DEM istemedi!

CHP, “Öcalan’a serbestlik, anayasa değişikliğine DEM desteği, PKK’ye ülkede siyaset yapma özgürlüğü” komisyonuna katılırken demokratikleşme olmadan Kürt sorunu çözülmez diyerek 29 maddede bir paket sunmuştu, hatırlatmak istedim özetle de olsa...

Devamını Oku
04.12.2025
Ümmet: Parçalanmış bir Türkiye

Dünkü yazımın sonu “Peki niye şimdi ümmet” sorusuyla bitiyordu. Yer darlığından yanıtı yoktu.

Devamını Oku
02.12.2025
İmralı ve PKK’nin ‘ümmetçi Türkiye’ söyleminin anlamı ne?

Bugüne kadar seküler parti havası basan Kürt milliyetçi siyasal hareketini bir süredir “ümmet” heyecanı bastı.

Devamını Oku
01.12.2025
CHP’yi kurultay sonrası çok zor bir dönem bekliyor

CHP programını yeniledi, parti meclisini 80 kişiye çıkararak kapsayıcılığını ve halk nezdinde temsiliyetini artırdı, büyük bir inançla Özgür Özel iktidara geleceklerini söyledi.

Devamını Oku
30.11.2025
Adeta yargısız infaz kararı

Evet Fatih Altaylı’ya verilen 4.2 yıllık mahkûmiyet kararı, sözlerinde açık bir tehdit asla olmayan ve doğrudan cumhurbaşkanını hedef almayan, ana fikri Türk halkının seçimlerde oy kullanmayı artık çok sevdiği ve bundan asla vazgeçmeyeceği idi.

Devamını Oku
27.11.2025
DEM’in kaçırdığı, CHP’nin yapması gereken

CHP’nin “çözüm” komisyonuna katılırken verdiği sözü tutması iktidar kanadını ve bu kanada eklemlenenleri rahatsız etti.

Devamını Oku
25.11.2025
Yeni seçim ittifaklar olasılığına bir bakış ve sırat köprüsünde yürüyenler

Dünkü yazımın sonunda şu cümleler vardı: Süreç zaten yeni ittifaklar yaratacak ortama itildi.

Devamını Oku
24.11.2025
Neden İmralı dayatması? Çünkü sürecin lideri!

Evet, apar topar ve medyaya kapalı bir toplantı ile milletvekillerinden oluşan ve 5 kişi olacağı söylenen bir heyet, İmralı Adası’na gidecek.

Devamını Oku
23.11.2025
İddianamede yaldızlı bir casus öyküsü

İddianamede Eylem 13 başlığı altında çok ciddi bir iddia var:

Devamını Oku
17.11.2025
Burası Türkiye abicim, yarın ne olacağını kestirmek zor

AKP çok şükür kendinden önceki sağcı iktidarların izinden giderek ülkeyi, geçmişe kıyasla en büyük ekonomik çöküşe ve yoksullaşmaya itti.

Devamını Oku
16.11.2025
Olağanüstü döneme olağanüstü iddianame

4 bin sayfalık iddianame mi olurmuş?

Devamını Oku
13.11.2025
Millet, ‘dâhi adam’ın bu topraklardan çıkmasının gururunu yaşıyor

AKP’den önce 10 Kasım’larda sirenler çaldığında köprüde, caddelerde sokaklarda durmayan araçların ve yayaların sayısı hatırı sayılır ölçüde fazlaydı.

Devamını Oku
11.11.2025
Cumhuriyetin temeli ve Ata’nın bize mirası 3+2 altın anahtar

Bugün büyük Türk’ü anıyoruz.

Devamını Oku
10.11.2025
Üniversite diploması ne kadar değerli

ABD’de Gallup’un ağustos ayında gerçekleştirdiği anket ilginç sonuçlarıyla tartışma yarattı...

Devamını Oku
09.11.2025
Mesele salt İmamoğlu değil, yenilikçilik ve yerellik

Ekrem İmamoğlu’na casusluk suçlamasının hemen ardından oğlu ve babasının sorguya çekilmesine sıra geldi.

Devamını Oku
06.11.2025
Ahmet Türk ve hayal alemi

DEM heyeti ile cumhurbaşkanı arasında son yapılan ve sonucu merakla beklenen görüşme üzerine bir açıklama beklerken cumhurbaşkanı hukuk başdanışmanlarından Mehmet Uçum merakımızı giderdi.

Devamını Oku
04.11.2025
İstanbul ‘iş bilmez kadir bilmezler’in mi elinde? Peki ‘Biz ihanet ettik’ kim dedi?

Cumhurbaşkanı, İstanbul’un en değerli havaalanı Atatürk Havaalanı’nın yıkılarak yerine yapılan “millet bahçesi”ni ziyaret etmiş ve “İstanbul’umuzu iş bilmez, kadir kıymet bilmez, tarih ve medeniyet şuurundan yoksun kifayetsizlerin insafına terk etmiyoruz. İstanbul bizim göz bebeğimizdir. Bu aziz şehrin bir fetret devri daha yaşamasına gönlümüz asla razı değil” demiş.

Devamını Oku
03.11.2025
Bayrampaşa’ya çökme, genel seçimlerin provası mı?

Bayrampaşa Belediyesi’ni “ele geçirme eylemi” tam bir milli iradeyi hava cıva gören bir iktidar anlayışının tipik örneğidir.

Devamını Oku
02.11.2025