Ne acılı bir yıl oldu 2019… Tam
bir yaprak dökümü… Bizim kuşağa hocalık etmiş, el vermiş, dokunmuş ne kadar
usta varsa birer birer ayrılıyor sahneden, Shakespeare’in dediği gibi “bütün
dünya bir sahne” ve hepimiz sadece birer oyuncu isek…
Evet, bir kuşak gidiyor, ama
sadece zamanın önünde durulmaz akışının doğal sonucu olarak gerçekleşen bir
nöbet değişimi değil bu, geride büyük bir boşluk bırakarak gidiyorlar. Çünkü
onların devraldıkları değerlerini yaşatmak için didindikleri, sonra da yeni
kuşaklara aktarmaya uğraştıkları dünya değişti, asıl boşluk hissini, asıl kaos
duygusunu yaratan bu… Ve bu nedenle önce “hocaların üç hocası” ekibinin son
üyesi Prof. Dr. Özdemir Nutku’yu, bir hafta sonra da Türk tiyatrosunun altın
çağından günümüze uzanan “son diva”yı, Yıldız Kenter’i yitirince o telafi olmaz
eksiklik hissi içimde bir yerlere çöreklendi kaldı.
Ne yazık ki hâlâ kurumlarla değil
şahıslarla belirlenen bir coğrafyada, topyekûn karalanan bir geçmişin tüm
değerleri, yerine ne konacağı hiç umursanmadan kırılıp dökülürken, bu isimlerin
varlığı çok ama çok daha büyük bir önem taşıyordu.
Üniversitenin vefasızlığı
Özdemir Hoca inanılmaz çalışkan ve üretken bir
tiyatro insanıydı. Sayısız tiyatro tarihi kitabı, Shakespeare çevirileri
(Shakespeare’in tüm eserlerini Türkçeye kazandırmıştı), Ben Johnson ve Marlowe
çevirilerinin (daha hepsi yayımlanmadı) yanı sıra muhteşem Shakespeare Sözlüğü
ile Türkiye’deki tiyatro literatürüne Metin And ile birlikte hiç kuşkusuz en
büyük katkıyı o yapmıştı. Ama bunun yanında çok değerli bir özelliği daha
vardı: Gerçek bir tiyatro eğitimcisiydi; sayısız öğrenci yetiştirmiş, pek çok
üniversitede ilklerin kurucusu olmuştu. 9 Eylül Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi
içindeki Tiyatro Bölümü’nü kuran da Özdemir Hoca’ydı.
Ama her ne hikmetse bu memlekette onurlu ve üretken çalışma cezasız kalmıyor. 9 Eylül Üniversitesi rektörlüğü
tüm uyarılara, öğrencilerin tüm direnişine rağmen bildiğim kadarıyla Özdemir
Nutku Sahnesi’ni yıkma kararından vazgeçmedi. Herhalde bu nedenle, belki de
protestolardan çekindiği için, sayın rektörün Özdemir Hoca için düzenlenen
törene katılmadığını duydum. Hiç şaşırmadım. Çünkü giden sadece bir kuşak
değil, zamanın ruhu değişti, biliyorum.
Son “diva”
Bizim kuşak açısından tiyatro "okul"da öğrenilen
bir meslek olmanın ötesinde, gerek ödenekli tiyatrolar gerekse 60'lı yıllarda
sayıları çok artmış özel tiyatrolar sayesinde sahnede, ustaların yanında
doğrudan çalışarak sırrına erilen bir sanattı. Kenterler, Dormen Tiyatrosu,
Gülriz Sururi-Engin Cezzar Tiyatrosu...
Bu “okullar”ın ikisinden geçtim, Yıldız
Kenter’le de yolum Konservatuar’da kesişti. İstanbul Belediyesi Şehir
Tiyatroları'nın çocuk tiyatrosunda çalışırken, bir yandan da Konservatuar'ın
tiyatro bölümüne devam ediyordum. Yıldız Kenter hocamdı. Kimler geçmedi ki
elinden… Bir kuşak yazımın başında da belirttiğim gibi onların elinde büyüdük
sayılır. Yıldız Kenter Türk tiyatrosunda bir “diva”ydı, tiyatronun iletişim
aracı olarak başköşeye kurulabildiği dönemden günümüze uzanan son “diva”ydı. Ve
tiyatroculara çok önemli bir şey öğretti: Disiplin ve kendine bakmak mesleğe
saygının gereğidir. Onun için hep -annemin ifadesiyle- “genç kız gibi incecik”
yaşadı son yıllarına kadar, onun için hep formunu korudu. Bu, tiyatroyu bir
yaşam biçimi olarak benimsemenin en dolaysız ifadesiydi.
Yıldız Kenter de Özdemir Nutku da bizim hocalarımızdı. Bir kuşak bizi eğitmiş, yol göstermiş, el vermişti. Biz kendimizden sonrakilere neyi ne kadar aktarabildik, ona da en adil ve acımasız yargıç olan zaman karar verecek. Ama şurası kesin, giden sadece bir kuşak değil, bir devir kapandı, zamanın ruhu değişti.
