Soru: Doğum tarihim 20/01/1978 olup babama ait inşaat işyerinde 2/1/1996- 29/2/1996 tarihleri arasında 18 yaşın altında çalıştım. Bu sürenin 18 günü 18 yaşın altında, diğer kısmı ise üstündeydi. Bu durumda, emeklilikte SGK’nin 2013/11 sayılı genelge uygulaması beni etkiler mi? Hakan D.
Babanıza ait işyerinde 17 yaşında işe başladığınız ve 2/1/1996- 29/2/1996 tarihleri arasında çalıştığınız, bu çalışmaların 20/1/1996 öncesinde 18 günün 18 yaş altı, sonrasının 18 yaşın üstünde geçtiği görülmektedir.
Anne veya babaya ait işyerinde 18 yaş altında çalışan çocukların hizmetlerinin geçerli sayılmamasına ilişkin sorunuzda da belirttiğiniz Sosyal Güvenlik Kurumu’nun (SGK) 22/2/2013 tarihli ve 2013/11 sayılı genelgesiyle, “Baba veya anasına ait işyerinde çalışan mümeyyiz küçüklerin vasinin iştiraki ile yazılı olarak yapılmış ve hâkim tarafından tasdik edilmiş bir hizmet akdi mevcut olmadıkça sigortalı sayılmalarına imkân bulunmamaktadır” şeklinde herhangi bir yasal dayanak belirtilmeksizin düzenleme yapılmıştır.
Bu konuyu 3 Temmuz 2026 tarihli köşe yazımda ayrıntılı olarak yazmış ve yaratılan mağduriyeti anlatmaya çalışmıştım.
506 ve 5510 sayılı kanunlarda; sigortalı sayılanlar ve sayılmayanlar, sigortalılığın ne zaman başlayıp ne zaman sona ereceği, sigortalılık süresine ilişkin çeşitli hususlar ayrıntılı bir şekilde düzenlendiği halde, ana veya babasına ait işyerinde 18 yaşını doldurmadan önce çalışanların sigortalılığına dair herhangi bir düzenlemeye yer verilmemiştir. Bu konuda açılan davaların SGK aleyhine sonuçlandığı da bilinmektedir. Dolayısıyla, yasal dayanaktan yoksun ve sigortalıların mağduriyetine neden olan bu uygulamayı SGK’nin hemen sonlandırması gerekmektedir. Çünkü ana veya babasının işyerinde 18 yaşını doldurmadan çalışan küçüğün, kanıtlanabilir nitelikte gerçek ve fiili çalışma olgusunun olup olmadığını incelemeksizin, sırf vasinin katılımı ile gerçekleştirilen ve hâkim tarafından onaylanan yazılı bir iş sözleşmesinin mevcut olmadığından bahisle, çalışmalarının sigortalı çalışma olarak kabul edilmemesi, uygulamada adaletsiz sonuçlar da doğurmaktadır. Netice itibarıyla, babanıza ait işyerinde 18 yaşın altında geçen çalışmaya ilişkin 2/1/1996 tarihli sigortalılık başlangıcınız ile 18 günlük çalışmanız SGK tarafından emeklilik işlemlerinizde dikkate alınmayacak; sigortalılık başlangıç tarihiniz 18 yaşınızı doldurduğunuz 20/1/1996 olarak kabul edilecektir. Ancak sigortalılık süresi başlangıç tarihinizin 2/1/1996 veya 20/1/1996 olarak dikkate alınması, emeklilik koşullarınızda herhangi bir farklılık yaratmayacaktır. Sigortalılık başlangıç tarihinizin 8 Eylül 1999 öncesi olması nedeniyle EYT kapsamında olduğunuzdan, yaşlılık aylığına hak kazanma koşulunuz; yaş şartı aranmaksızın, 25 yıllık sigortalılık süresi ve en az 5825 prim gün sayısıdır. Ancak 18 yaşın altında geçen 18 günlük çalışmanız dikkate alınmayacağından, sizin için dezavantajlı durum bu olacak ve 18 gün daha fazla çalışmak zorunda kalacaksınız.
2008/Ekim sonrası işe girişlerde emeklilik statüsü nasıl belirlenir?
Soru: Eşimin işe girişi 6/11/2009, ayrılışı 30/07/2026 olup toplamda 6104 günü bulunmakta. 3 yıl 3 ay daha prim ödeyip 58 yaşında emekliliğe hak kazanacak. Eğer iş bulamazsak geri kalan günlerini isteğe bağlı olarak ödeyeceğiz. Bu durumda hangi sigorta kapsamında emekli olmaya hak kazanacaktır? Konuralp A.
Birden fazla sosyal güvenlik kanununa tabi çalışması bulunanlara hangi kapsamda aylık bağlanacağı hususu; 2008/Ekim öncesi sigortalılığı başlayanlar için 2829 sayılı kanunla, sonrasında sigortalı olanlar için 5510 sayılı kanunun 53. maddesinde düzenlenmiştir. Eşinizin sigortalılık başlangıç tarihi 6/11/2009 olduğundan, tarafına hangi kapsamda aylık bağlanacağı hususu 5510 sayılı kanunun 53. maddesinin son fıkrasına göre, en fazla hizmetinin bulunduğu sigortalılık haline göre belirlenecektir. Diğer bir ifadeyle, eşinize çalışma hayatı boyunca en fazla hangi statüde (4/a, 4/b, 4/c) çalışması varsa o kapsamda yaşlılık aylığı bağlanacaktır. Eşinizin 6/11/2009-30/7/2026 tarihleri arasında 6104 gün 4/a kapsamında hizmetinin bulunduğu anlaşılmakta olup bu kapsamda tarafına yaşlılık aylığı bağlanması için 58 yaş ve en az 7200 prim gün sayısının olması gerekmektedir. 7200 günü tamamlaması için eksik süresi 7200- 6104= 1096 gün olup bu süreyi, 4/b kapsamında hizmet olarak değerlendirilen isteğe bağlı sigorta yoluyla tamamlaması halinde bile, en fazla 4/a kapsamında hizmet süresi bulunduğundan, tarafına 4/a kapsamında yaşlılık aylığı bağlanacaktır.
SORULARINIZ İÇİN
nergis.simsek@cumhuriyet.com.tr adresine e-posta yollayabilirsiniz.
