Atatürk ve kız çocukları - Ayşe Yüksel
Olaylar Ve Görüşler
Son Köşe Yazıları

Atatürk ve kız çocukları - Ayşe Yüksel

11.10.2025 04:00
Güncellenme:
Takip Et:

Dünya Kız Çocukları Günü, Birleşmiş Milletler tarafından alınan kararla, 2012 yılından itibaren, her yıl 11 Ekim'de dünya çapında kutlanan bir gündür. Kız çocuklarının cinsiyetlerinden ötürü maruz kaldığı eşitsizlik konusundaki farkındalığın artırılması amacıyla kutlanmaya başlamıştır. Ne mutlu biz kadınlara ki kız çocuklarına, kadınlara çağdaş dünyanın tüm gereksinimlerini hak olarak veren Atatürk’ün kurduğu Cumhuriyet’te yaşıyoruz. Ona minnettarız.

Kadın, geçmiş tarihlerde de çok değerli olan bir canlı; Muazzez İlmiye Çığ’ın “GılgameşTarihte İlk Kral Kahraman” kitabında avcı ve oğlu arasındaki konuşmada, hep hayvanlarla arkadaş olan Gılgameş’i insanlaştırmak gerektiği konusunu kimin yapabileceği sorusunun yanıtı ise, “Onu ancak bir kadın eğitebilir” olmuştur. Çocukları doğurdukları andan itibaren anneler eğitir; konuşmayı, yemeyi, içmeyi, sevmeyi, gülmeyi hep anneler öğretir. Binlerce yıl önce yaşamış Sümerler de bile kadının gücü, eğitici rolü bu denli biliniyormuş.

Yıl 1919, yer Samsun, Mustafa Kemal’in önderliğinde ülkemize bir güneş doğuyor, istiklal mücadelesi başlıyor, bağımsızlık umudu yeşeriyor. Bir taraftan düşman kuvvetlerle savaşırken, bir taraftan da hayalindeki çağdaş Türkiye için gerekenler yapılıyor. Mustafa Kemal’in hayali tam bağımsız Türkiye Cumhuriyeti’ni kurmak, Türk ulusunun onurunu, gururunu yeniden kazandırmak, yaşamın her alanında çağdaş ülke seviyesine ulaştırmak. En çok da eşitliğin önünü açarak kadını görünür kılmak...

TEMEL HAKLAR VE CİNSİYET EŞİTLİĞİ

Mustafa Kemal Atatürk sadece yasalarla değil, örnek davranışlarıyla da toplumda kadın erkek eşitliğinin önünü açtı. Toplumun her alanında kadının var olmasını sağladı, Sabiha Gökçen evladını dünyanın ilk kadın savaş pilotu olarak yetiştirdi. Toplumsal cinsiyet eşitliği sayesinde, kadınlar erkeklerle aynı hak ve sorumluluklara sahip oldu, kamusal ve özel yaşamda yer aldı. Kadınların güçlenmesi sağlandı.

Kadınlar, Atatürk’ün yaptığı yasalar sayesinde yaşamın her alanında eşit oldular ama ne yazık ki kâğıt üstündeki bu yasalar Atatürk’ün bedensel kaybından sonra topluma anlatılmadı, örnek uygulamalar geliştirilmedi, ülkemizin kırsalında yaşayan birçok kadın haklarından habersiz, zor şartlarda yaşayıp gitti. Dünyanın örnek aldığı Mustafa Kemal Atatürk’ün çağdaşlaşma mirasının gereklerini yerine getiremedik.

“Bizim toplumumuz için ilim ve fen lazım ise bunları aynı derecede hem erkek hem de kadınlarımızın iktisap etmesi lazımdır” diyen de Mustafa Kemal Atatürk’tü. Yönünü batıya, gelişmiş ülkelere çevirmiş, kurduğu Cumhuriyet ile Aydınlanma süreci başlatmıştı. Kurduğu Cumhuriyet, yalnızca egemenliğin halka geçmesi demek değildi, herkes için eşitlik, laiklik, özgürlük ve demokrasi demekti çünkü Atatürk, halkını cehalet ve sefalete teslim eden yöneticiler yok olmaya, onları seçen halk ise köle olmaya mahkûmdur diye düşünüyordu.

TOPLUMSAL YAŞAMDA KADIN

Seçme ve seçilme hakkı, eşit vatandaşlık ve karma eğitim Atatürk sayesinde biz kadınların en önemli kazanımlarının başta gelenleri olmuştur.

Sümerler zamanında bile kadının gücü, eğitici rolü biliniyor, yüzyıllar önceki Türk devletlerinde devlet yönetiminde kadınlar da hakanlar ile birlikte söz sahibi iken 20. yüzyılın başlarında kadın, evde oturan, görünmeyen bir varlık olmuştu. Kurtuluş mücadelesinde Kara Fatma, Şerife Bacı gibi nice kahraman kadın yeniden, istiklal için Ata’sının yanında yer aldı. Bu çok değerli emek mücadelesine rağmen, Cumhuriyetin ilanı sonrası kadının yeniden görünmez kılınması istenirken büyük Atatürk, kadının yaşamın her alanında erkeğin yanında yer alması gerektiğini savundu. ”Ey kahraman Türk kadını, sen yerde sürünmeye değil, omuzlar üzerinde göklere yükselmeye layıksın” diyen de Mustafa Kemal Atatürk idi. Yıl 1921, Sakarya Savaşı sürerken, Mustafa Kemal Ankara’da ilk defa Maarif Kongresi’ni topluyor, kadın öğretmenleri ön sıralara oturtuyor. Yani yalnızca yasa koymuyor, uygulamalarda da kadını öne çıkarıyor, örnek oluyor, bundan böyle, böyle yaşamalıyız diyor; kadınların sinemaya gitmesini, toplu taşımalarda erkeklerle yan yana seyahat etmesini, hatta milletvekili olmasını bile sağlıyor.

CUMHURİYET’E BORCUMUZ VAR

Biz kadınlar, karma eğitimle okuduk, meslek sahibi olduk, başarılara imza attık, yönetim organlarında yer aldık. Ne yazık ki, Mustafa Kemal Atatürk’ün ölümünden sonra, günbegün kadınlar yeniden görünmez kılınmaya başlandı. Yasalar eşitliği söylüyorsa da uygulamalar farklıydı, ülkemizin kırsal alanında yasalar anlatılmadı, öğretilmedi ve de uygulanmadı. Nice nice kadınlar, yasa önünde erkeklerle eşit haklara sahip olduğunu bilmeden yaşadı, çocuklar doğurdu, haklarından yararlanamadı ve öldü gitti.

Bugün 11 Ekim Dünya Kız Çocukları Günü, Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği’nin efsane genel başkanı Prof. Dr. Türkan Saylan, 30 yıla yakın sürede, 100 binden fazla kız çocuğunu ortaöğretim ile buluşturdu, 50 bine yakın kadının meslek sahibi olmasını sağladı. Bu emeği Dünya Kız Çocukları Günü’ne armağan etti. Atatürk Cumhuriyeti sayesinde bunlar oldu. “Eğitimli her kadının Cumhuriyete borcu var” diyen Türkan Saylan’ın izinde borcumuzu ödemeye devam ediyoruz.

---

KAYNAK:

1- Seyhun, Gülhan, Atatürk’ün Toplumsal Cinsiyet Bağlamında Örnek Davranışları ve Etkileri, Gündem Arşivi, 26 Kasım 2019.

2- Çığ, Muazzez İlmiye, Gılgameş-Tarihte İlk Kral Kahraman, Kaynak Yayınları, 5. baskı.

PROF. DR. AYŞE YÜKSEL

ÇYDD GENEL BAŞKANI

Yazarın Son Yazıları

Ne yapmalı? - Av. Dr. Başar Yaltı

Bu sütunlarda 21.01.2026 tarihinde yayımlanan “Stratejik Akıl ve Politik Alan” adlı yazıyla; siyasal iktidarın “Yeni Türkiye Yüzyılı” adı altında bir strateji izleyerek Cumhuriyet değerlerini ve anayasal ilkeleri, en hafif deyimle aşındırarak, siyasal İslama dayalı otoriter bir düzen kurma konusunda hayli yol aldığını, buna karşın muhalefetin temel bir stratejiden yoksun, dağınık ve etkisi olmayan eylemler yaptığını belirterek, stratejik akıl ve stratejik planlama ile hareket edilmesi gerektiği önerisinde bulunmuştuk. Bu anlamda muhalefete yol gösterici, bir “stratejik akıl kurulu”na ihtiyaç olduğunu da belirtmiştik.

Devamını Oku
20.02.2026
Sağlık sistemimiz hasta! - Prof. Dr. Gazi Zorer

Sağlık alanında yaşanan sorunların giderek artmasına paralel olarak halkın tepkisi de sürekli artıyor.

Devamını Oku
20.02.2026
Sosyoekonomik yapı ve şiddet - Ayşe Atalay

Şiddet bir insanın bir başkasına ya da gruba istemediği, arzu etmediği bir davranışta bulunması için uyguladığı fiziksel olduğu kadar psikolojik, kültürel ve ekonomik boyutları da içeren bir zorlamadır.

Devamını Oku
19.02.2026
Solun büyük yol ayrımı - Kaan Eroğuz

Türkiye’de sosyalist hareketin Kemalist devrime bakışı her dönem temel ayrışmaların ve tekrarlanan tartışmaların kaynağı olagelmiştir.

Devamını Oku
19.02.2026
Okullarda eğitsel kodlar - Nusret Ertürk

Öğrencilerimizden, bizi gönendirecek haberler duymak istiyorsak, okullarda eğitsel kollara önem vermeliyiz.

Devamını Oku
19.02.2026
Tarih denen büyük yargıç - Halil Sarıgöz

Geçtiğimiz günlerde Aydın’da ve Keçiören’de yaşanan istifalar yalnızca yerel siyasetin dar gündemi değildir.

Devamını Oku
18.02.2026
Parti devletinde 'hukuk' - Erol Türk

AKP genel başkanı, başta anayasa olmak üzere tüm hukuk kurallarını askıya alan ve hukuk devleti ilkesini zedeleyen, ülkenin en tartışmalı ismi olan İstanbul cumhuriyet başsavcısını bir gece yarısı adalet bakanı olarak atadı.

Devamını Oku
18.02.2026
Türkiye ağlıyor - Gani Aşık

Vatanı için cephelerde silah ve süngülerle aslanlar gibi vuruşup kaplanlar gibi kükreyen Türkler aslında naif, ince kalpli ve tepeden tırnağa duygu yüklü insanlardır.

Devamını Oku
18.02.2026
İzmir İktisat Kongresi'nin 103. yıldönümü - Hüner Tuncer

Cumhuriyetin ilanından önce 17 Şubat 1923’te İzmir’de, “Türkiye İktisat Kongresi” toplanmıştı.

Devamını Oku
17.02.2026
Masumiyet karinesi - Suna Türkoğlu

Temelleri 1215’te Magna Carta Libertatum ile atılan, 1948’de İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’nin 11. maddesinde ”Kendisine bir suç yüklenen herkes, savunması için gerekli tüm güvencelerin tanındığı açık bir yargılama sonunda yasaya göre suçlu olduğu saptanmadıkça, suçsuz sayılır” ifadesiyle uluslararası bir metinde kendine açıkça yer bulan ve 1950’de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 6. maddesinde, “Bir suç ile itham edilen herkes, suçluluğu yasal olarak sabit oluncaya kadar masum sayılır” hükmüyle de “adil yargılanma hakkı”nın en önemli parçası halini alan “masumiyet karinesi”, bugün hepimizin her alandaki koruyucu şemsiyesidir.

Devamını Oku
16.02.2026
Taliban, emperyalizm ve Afganistan - Doğan Ergenç

Taliban 2021 yılında Afganistan’da yeniden iktidara geldiğinde, kısmen “ılımlı” mesajlar vermişti.

Devamını Oku
16.02.2026
Migros depo işçileri neden direniyor? - E. Haktan Altın

22 Ocak’tan bu yana Migros depolarında DGD-SEN öncülüğünde işçiler “insanca yaşayabilmek” için direniyor.

Devamını Oku
14.02.2026
Yaşlı hakları ve emekli aylığı - Ahmet Münci Özmen

Yaşlılık hangi açıdan tanımlanırsa tanımlansın, daha önce var olanların azalmasıyla, eksilmesiyle ilgili bir durumdur.

Devamını Oku
14.02.2026
Hukuki güvenlik ile ‘açık hata’ arasında - Abdullah Dörtlemez

İdare hukukunun en kırılgan eşiklerinden biri, hukuki güvenlik ilkesi ile hukuka uygunluk talebi arasındaki gerilimde ortaya çıkar.

Devamını Oku
13.02.2026
İliç’te yaşanan çaresizlik - Duran Güldemir

“Tüm siyasi partilerden ve muhtarlardan ortak çağrı: Çöpler Altın Madeni açılsın!..”

Devamını Oku
13.02.2026
Asya üretim dengelerinde yeni dönem - Gözde Dizdar

Bangladeş’te bugün yapılacak genel seçimler, yalnızca iç siyaseti ilgilendiren bir gelişme değil; güney ve güneydoğu Asya’daki üretim ve ticaret dengeleri açısından da yakından izlenen bir sürece işaret ediyor.

Devamını Oku
12.02.2026
Şiddet sarmalındaki çocuklarımız - Mustafa Gazalcı

Şiddete uğrayan, sömürülen çocuklara geçen günlerde bir de acımasızca öldürülen çocuklar eklendi.

Devamını Oku
12.02.2026
Başkanların serüveni… - Celal Ülgen

Ülkemizde daha önce eşi görülmemiş bir belediyeler krizi yaşanıyor.

Devamını Oku
11.02.2026
Kamusal aklın kurumları - Serhat Saatci

Türkiye’de kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları uzun süredir siyasal tartışmaların merkezinde yer almaktadır.

Devamını Oku
10.02.2026
Grönland iklimi - Hakan Reyhan

2015 yılından bu yana (Paris İklim Zirvesi’yle başlayan süreçte) küresel ısınma sorununun çözümü için dünya ülkeleri açısından büyük bir uyanış yaşandığı düşünülüyordu.

Devamını Oku
10.02.2026
'İktidarın kara düzeni dağılacak!'

“Reform yılı” hayırlı, uğurlu olsun. İktidarın açıkladığına göre 2026, “reform ve şahlanış” yılı olacakmış.

Devamını Oku
09.02.2026
Direnenler ve pijamasıyla oturanlar - Erdal Atıcı

Dünya tarihinde, bugün olduğu gibi adalet kılıcının kırıldığı, insan özgürlüklerinin kısıtlandığı, baskının, zulmün, haksızlığın ve hukuksuzluğun topluma egemen olduğu dönemler görülmüştür...

Devamını Oku
09.02.2026
Sorumlular ve sorumsuzlar - Erdal Celal Aksoy

6 Şubat 2023 tarihinde, saat 04.17’de Kahramanmaraş ili Pazarcık merkezli 7.7 büyüklüğünde ve Elbistan merkezli 7.6 büyüklüğünde depremler meydana gelmiştir.

Devamını Oku
07.02.2026
Deprem ve ordunun unutturulan gücü - Cumhur Utku

6 Şubat 2023’te meydana gelen 7.7 büyüklüğündeki deprem, 11 ilimizi etkileyerek resmi rakamlara göre 53 binden fazla kişinin ölümüne, 107 binden fazla kişinin yaralanmasına ve yaklaşık bir milyon evin yıkılmasına yol açtı.

Devamını Oku
06.02.2026
Deprem dersleri - İbrahim Berksoy

42 yıllık kısa ömrüne yaşama ilişkin birbirinden ilginç düşünceler sığdıran Danimarkalı felsefeci Kiergagaard’ın şu sözü hiç aklımdan çıkmaz: “Yaşamı ileri dönük yaşar, geriye dönüp anlarız.”

Devamını Oku
06.02.2026
Modern toplumun temel ilkesi: Laiklik - Arif Anıl Öztürk

Bugün, Türkiye Cumhuriyeti’nin en temel ortak paydalarından biri olan laikliğin anayasaya girişinin 89. yıldönümündeyiz.

Devamını Oku
05.02.2026
Kronikleşen hastalık - Kadir Serkan Selçuk

İktidarın bir süredir devam eden “sorunları çözememe hastalığı” artık kronikleşti.

Devamını Oku
05.02.2026
Meşruiyet üzerine - Doğan Soyaslan

Meşruiyet siyasi ve hukuki anlamlarda kullanılır.

Devamını Oku
04.02.2026
BALATRO - A. Celal Binzet

Doğrusu bir sözcüğün günlük dildeki anlamı dışında ne denli yoğunluk içerdiğini öğrenmek hiç de kolay olmadı.

Devamını Oku
04.02.2026
Liyakat meselesi: Mine–öz–sinir hattı - Roşan Orhan

Türkiye’de bazı sorunlar vardır; bağırmaz, çağırmaz, ilk bakışta can yakmaz.

Devamını Oku
04.02.2026
Kalınlaşan müfredat, güçsüzleşen çocuklar - Abdullah Yüksel

Eğitim sistemimizde ilginç bir denklem var: Müfredat kalınlaştıkça çocuklar inceliyor.

Devamını Oku
03.02.2026
Eczane kapısı kilitli! - Avni Kurtuldu

Türkiye’de eczane açmak, artık mesleki bir tercih değil; talih işi.

Devamını Oku
03.02.2026
Devletler ve çıkarları üzerine - ABDULLAH KEHALE

Bugün Suriye’de Kürtler özelinde olanları daha iyi anlayabilmek için biraz geriye gitmekte ve yakın tarihte Irak’ta yaşanan olaylara bakmakta yarar var.

Devamını Oku
02.02.2026
Emekle yeşeren bir ağacın gölgesi - OKAY TAŞLI

Cumhuriyet bir tarih değildir yalnızca; her gün yeniden kurulan bir vicdandır.

Devamını Oku
02.02.2026
Kuvvetler tek elde toplanırsa... - Mahmut Aslan

Muammer Aksoy’un evinin önünde katledilişinin üzerinden 36 yıl geçti.

Devamını Oku
31.01.2026
Süt sağlığımız ve geleceğimiz - Mücteba Binici

Çocukluğumda Karacabey’in Fevzi Paşa köyünde hem tarım hem de hayvancılık yapılırdı.

Devamını Oku
30.01.2026
‘Türkiyelilik’ söylemi kimleri dışarıda bırakır? - Prof. Dr. Utku Yapıcı

“Türk, Kürt, Laz, Çerkes...” On yıllardır bu sözcükleri art arda belirli bir sıraya göre saymak, çoğulcu olmanın temel gereklerinden biri olarak sunuldu.

Devamını Oku
30.01.2026
Felaket kapitalizmi kıskacında - Esen Erol

Günümüzde neoliberal düzenin bizi sarıp sarmaladığı hepimizce malum.

Devamını Oku
29.01.2026
Toplum çocuklarını neden koruyamaz? - Özkan Yıldız

Geçtiğimiz haftalarda, “yan bakma” gerekçesiyle, 15 yaşındaki bir çocuk tarafından öldürülen 17 yaşındaki Atlas Çağlayan, Türkiye’de çocuklar arasında suç ve şiddetin ulaştığı ürkütücü eşiği gösteren çarpıcı bir örnek olarak kayda geçti.

Devamını Oku
29.01.2026
Suriye’de neler oluyor? - Nejat Eslen

ABD’de strateji geliştirme yöntemi öğretisinde üç ana unsurun esas alınması gerektiği ifade edilir...

Devamını Oku
28.01.2026