Zort çekmek zamanı!
Özdemir İnce
Son Köşe Yazıları

Zort çekmek zamanı!

16.05.2023 04:00
Güncellenme:
Takip Et:

2014-2018 yılları arasında açık olan sitemde, cumhurbaşkanı seçiminden beş gün önce 5 Temmuz 2014 günü yayımladığım yazının adı Zort Çekmek imiş. Dokuz yıl gecikmeyle okumanıza sunuyorum!

***

[“Deha ile budalalık arasında bir tek fark vardır. Deha sınırlıdır.” Albert Einstein]

Şimdi aranızdan birçoğu ne demek bu “Zort çekmek!” diye sorabilir ve soranlar da haklı olur. “Zort çekmek” biz Çukurovalılara özgüdür ve benim bayıldığım bir “şey”dir. Orhan Kemal’in roman ve öykülerinde bol bol bulunur.

Bizim Adanalılar (ben Mersinliyim) “Adana’da kullanılan kelimeler” diye bir liste yapmışlar ama “özel kelimeler” demeleri gerekirdi. “Zort çekmek” işte bu listede var.

Evet bizim Adanalıların hazırladığı bu listeye göre “Zort çekmek”, “Birini küçük duruma düşürmek”, “sesli nanik yapmak” anlamına geliyor. Bir bakıma doğru, bir bakıma yanlış. Doğru, çünkü küçük düşürmek, protesto etmek, alay etmek için zort çekilir. Yanlış, çünkü sadece güçsüzler güçlülere zort çekerler. O da yüzlerine karşı değil, arkadan. Arkadan dedimse bir kilometre arkadan değil, 5-10 metre arkadan.

Arkasından zort çekilen dellenir, cin ifrit olur ama ne çare, “grado gırılmıştır bi kerre!”

Örneğin ağanın kâhyasının arkasından, çırçır pavlikatörünün kostaklanan yeğeninin arkasından esaslı bir zort çekilir. Ve bazen, zortun ardından “Yürrü kereste müdürü!” diye de bağırılır.

Şimdi ne oluyor bilmiyorum. Ben 60 yıl öncesinden söz ediyorum.

Bugün herkes tarafından anlaşılıyor ki cumhurbaşkanlığı seçimlerinin senaryosu Recep Tayyip Erdoğan’ın cumhurbaşkanı olmasını sağlamak için özel ve güzel olarak tasarlanmış. Aramızdan bazıları bunun bir tezgâh olduğunu elbette biliyordu. Muhalefet de biliyordu, ama ne çare, karşı taraf TBMM’de zar tutuyordu, pul çalıyordu, kâğıt saklıyordu, olmazsa masayı deviriyordu.

Tezgâh referandumda başladı. Cumhurbaşkanlığı ve seçimi tam anlamıyla bir tuzak olarak hazırlandı. Cumhurbaşkanı adaylarına bir aylık propaganda süresi ne demek? Şu demek: AKP’nin adayı başbakan R.T. Erdoğan, Abdullah Gül’ün dediği gibi “cumhurbaşkanı” olacak demek. Öteki adaylar kuş olup uçsalar, ağızlarıyla kuş tutsalar, şahin olup av avlasalar, önlerindekini ısırıp arkalarındakini tepseler... Nafile!

Tam anlamıyla kirli bir kumpas!

Hani, bazı taşra üniversiteleri eleman almak için, adayın sağ köprücük kemiğinin üzerinde bir ben ve “ayrıyeten” yanağında bir gamze olacak türünden ilan verirler ya tıpkı öyle.

Efendim, ben fakir, şimdi, “AKP, polisi, Emniyet’i, yargıyı, savcıyı, yargıcı, Yüksek Seçim Kurulu’nu, TRT’yi, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu’nu, ikide bir bozulan yüksek hızlı treni, su sızdıran Marmaray’ı ele geçirdi; aç bırakıp horladığı çiftçiyi, işçiyi, emekliyi, memuru ve bilumum vatandaşı tongaya bastırdı” demeyeceğim. Ki bunların tamamı doğru ve gerçektir. Bazı örnekler vereceğim:

Roma tarihiyle ilgili bir filmde iki babayiğit arenaya çıkmış, düello edecek. Bir tarafta filmin oğlanı sağ eli bağlı, sol elinde ucu kırık bir kılıç ve başı çıplak; karşı tarafta bir elinde upuzun bir mızrak, öteki elinde serpme ağ, sırtında bir kalkan, başında miğfer... Ve arenanın yükseklerinde, ne olur ne olmaz diye, on kadar lejyon okçusu.

Satış parasının nereye gittiği belli olmayan, özelleştirilmiş Cumhuriyet fabrikalarından, tesislerinden söz bile etmiyorum. 17 ve 25 Aralık haramiliğinden de söz etmiyorum. Fezlekelerden mezlekelerden de söz etmiyorum. Gün gelir hesabı sorulur...

Bütün bu işlere BirGün (04.08.2014) gazetesi güzel bir manşetle cevap vermiş:

“Kılıçdaroğlu Alevi, Demirtaş Zaza, İhsanoğlu Mısırlı, sen de hırsızsın!”

1970’lerde ben de böyle bir cümle duymuştum: “Üzülmeyin, size komünist diyorlarsa, bana da hırsız diyorlar!”

Cümle bana söylenmişti. Nasıl cevap verdiğimi duymak bile istemezsiniz.

10 Ağustos 2014 günü yapılacak tarihi cumhurbaşkanlığı seçiminde durum bu.

Böyle bir ortamda, R.T. Erdoğan seçime girmeyi içine sindiriyor, böylesine kumpaslara, ahlaksızlıklara tenezzül ediyor. İnsan biraz kabadayı olur, biraz centilmen olur, ama ne gezer!

R.T. Erdoğan’ın seçimi kazanması için millete bol kepçe seçim ve geçim viagrası dağıtılmış!

***

14 Mayıs 2023 seçimleri üzerine hiçbir şey yazmayı düşünmüyorum. Atalarımızın çok güzel bir sözü var: “Kendi düşen ağlamaz!” Ama adam ağlıyor ve beni uyutmuyor!

Yazarın Son Yazıları

Popülizm nedir?

Popülizm öylesine bir kavramdır ki bir Katolik rahibe ile bir sokak yosmasını aynı anda temsil eder.

Devamını Oku
21.04.2026
Müslümanlar neden çağa uyumsuz? (1)

2000 yılı öncesinde Telos Yayıncılık’ı yönetirken “Müslümanlar neden çağa uyumsuz” sorusuna bir yanıt arayanlara yardımcı olmak için Amin Maalouf’un “Arapların Gözünden Haçlı Seferleri” adlı tarih incelemesini Mehmet Ali Kılıçbay’a çevirtip 1997 yılında yayımlamıştım.

Devamını Oku
19.04.2026
Çeviri ve öksüz çevirmen

Çeviri yaptım ama “çevirmen” sıfatını kesinlikle kabul edemem.

Devamını Oku
17.04.2026
Geçmiş, şimdi, gelecek

Heidegger için başlangıç noktası (Ursprung), geçmişte kalmış bir şey veya kronolojik bir başlangıç değil, sürekli olarak gelişen ve bize gerçekleştirilecek bir olasılık olarak kendini sunan yaratıcı bir güçtür.

Devamını Oku
14.04.2026
Laikçi

Kimileri “kayıkçı” der gibi, “laikçi” diye tanımlayarak aklı sıra beni sarakaya almakta.

Devamını Oku
12.04.2026
Ne mutlu Türküm diyene!

Vikipedi’de okudum: “Rum asıllı Türk şarkıcı Fedon, 18 Mart Çanakkale Zaferi’nde şehit düşen dedesi Kleanti Kalyoncu’yu anarken ‘Vatan sağ olsun, ne mutlu Türküm diyene’ ifadelerini kullanmıştır.

Devamını Oku
10.04.2026
Özrü kabahatinden büyük

Saygı Öztürk’ün 3 Nisan 2026 tarihli ve “Sandığa Gitmeyenler ve Barajı Aşamayanlar Partisi” başlıklı yazısından aktarıyorum...

Devamını Oku
07.04.2026
‘Kavun Acısı’, ‘Elmanın Tarihi’

Değerli okur! Ben önce şair, sonra yazar, daha sonra da gazete yazarıyım.

Devamını Oku
05.04.2026
Devri sabık yaratmak (2)

Cumhuriyet Halk Partisi genel başkanı genç Özgür Özel’in, Çatalca’daki açık hava konuşmasında, “coşkun kalabalığa seslenirken” rütbeleri sökülerek TSK’den atılan teğmenler hakkında “Teğmenlere rütbelerini takacağız” dediğini televizyonda duyunca şimdi yazdığım gibi “Aferin aslanım” dedim ve alkışladım.

Devamını Oku
03.04.2026
Devri sabık yaratmak (1)

Önce yazının adındaki üç sözcüğün anlamını yazalım, sonra 1946- 1950 dönemindeki anlamını açalım, daha sonra da günümüze getirip orada irdeleyelim.

Devamını Oku
31.03.2026
Müslümanların büyük sorunu

Müslümanların en büyük sorunu İslamın son din, Hz. Muhammed’in son peygamber, Kuran’ın son kutsal kitap olması inanç ve iddiasından kaynaklanır.

Devamını Oku
29.03.2026
Falakalık herifler!

“Nush ile uslanmayanı etmeli tekdir, tekdir ile uslanmayanın hakkı kötektir” sözü, Ziya Paşa’nın meşhur bir beyitidir ki buna edebiyat sanatında metafor denir.

Devamını Oku
27.03.2026
Laiklik nedir?

Laiklik kavramını, konusunu, evrensel ve yerel uygulamasını tekrar ele almak istiyorum.

Devamını Oku
24.03.2026
Ahmet Hakan'ın zırvaları

Ahmet Hakan'ın zırvaları

Devamını Oku
22.03.2026
Ebedi Kemalizm

20-25 yıl kadar oluyor... Bir zamane genç ökesi (dâhisi) bize meydan okurcasına, damdan düşercesine “Eh artık Kemalizmi tartışmak zamanı gelmedi mi” demez mi?

Devamını Oku
20.03.2026
Televizyon ve ben (2)

Görevde bulunduğum süre içinde televizyonda reklama karşı çıktım ve Başbakan Bülent Ecevit’e firmaların reklam giderlerini vergiden düştüklerini anlattım ama engel olamadım.

Devamını Oku
17.03.2026
Televizyon ve ben (1)

Bu yazıyla ilgisiz görünmekle birlikte çok önemli bir sorundan söz edeceğim...

Devamını Oku
15.03.2026
Cumhuriyet gazetesi

Cumhuriyet gazetesine yazan (yazabilen) bir yazar olmasaydım şu anda kesinlikle Mazhar Osman’da olurdum.

Devamını Oku
13.03.2026
Türkolog Orhan Tümen

Bu yazının adı “Yazar ve Okur” olacaktı ama özel bir teşhir nedeniyle “Türkolog Orhan Tümen” oldu.

Devamını Oku
10.03.2026
Hükümet nedir? (4)

Cumhuriyetler...

Devamını Oku
08.03.2026
Hükümet nedir? (3) Hükümet biçimleri

Platon’un “Devlet” adlı kitabında, hükümetleri beş temel tipe ayırdığı belirtilmektedir. (Dört tanesi mevcut formlar ve biri Platon’un ideal formu olup “yalnızca sözde var olan” bir formdur.)

Devamını Oku
06.03.2026
Hükümet nedir? (2)

Modern hükümetler 17. yüzyılın sonlarından itibaren, cumhuriyetçi hükümet biçimlerinin yaygınlığı arttı.

Devamını Oku
03.03.2026
Hükümet nedir?

Değerli okur(lar), devletin ve biçimlerinin neler olduğunu Vikipedi’den aktararak bilginize sunmuştum.

Devamını Oku
01.03.2026
Devlet nedir? (4)

Liberal felsefeden doğmuştur ve bu nedenle “liberal teori” olarak anılır.

Devamını Oku
27.02.2026
Devlet nedir? (3)

Devlet şekilleri...

Devamını Oku
24.02.2026
Devlet nedir? (2)

Kavramsal tarihi...

Devamını Oku
22.02.2026
Devlet nedir? (1)

Çok yorgunum! Bu nedenle “insan aklı ya da beyni terbiyeciliği” belasından bir süre kurtulmak istiyorum.

Devamını Oku
20.02.2026
Akit adlı mizah gazetesi (2)

AKİT adlı mizah gazetesinin tozunu attırmayı ne yazık ki bugün de sürdüreceğiz...

Devamını Oku
17.02.2026
Akit adlı mizah gazetesi (1)

Akit adlı gazete tam anlamıyla bir mizah gazetesidir.

Devamını Oku
15.02.2026
AKP’nin ortak aklının iflası

Değerli okur!

Devamını Oku
13.02.2026
AKP’nin ortak aklı

Değerli okur(lar) bugün okuyacağınız yazıyı 16 Eylül 2001 günü Hürriyet Pazar’da “AK Parti’nin kollektif aklı” adıyla yayımlamıştım.

Devamını Oku
10.02.2026
‘Rum’ demek ne demek?

On yıl kadar önce Sisam (Samos) Adası’nın Karlovassi kasabasında kutlanan Uluslararası Yannis Ritsos Günleri’nde yaptığım konuşmaya şöyle başlamıştım:

Devamını Oku
08.02.2026
Şeriata karşı çıkmak

Basından öğrendiğime göre, SOL Parti’nin “Şeriata karşıyız” pankartına karşı Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin AKP hükümeti, daha doğrusu R.T. Erdoğan hükümeti nedense soruşturma açmış...

Devamını Oku
06.02.2026
Devletin cebinden...

Çiğdem Toker’in “Yap İşlet Devlet Projeleri’ne DEVLETİN CEBİNDEN Büyük Simbiyoz” (Tekin Yayınları, 2025) adlı kitabı AKP’nin ekonomik uygulamalarını hallaç pamuğu gibi atan bir kitap.

Devamını Oku
03.02.2026
İşçi burjuva olamaz

Jean-Paul Sartre’ın Les Temps Modernes adlı dergisinin ilk sayısında yayımlanan “Sunuş” başlıklı yazısından bir kez daha alıntı yapıyorum.

Devamını Oku
01.02.2026
Duymadık demeyin!...

MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli partisinin TBMM grup toplantısında “MHP iktidar ortağı değil” demiş.

Devamını Oku
30.01.2026
Kendin ettin kendin buldun

Emekliler ekonomik ve siyasal bir toplum kitlesidir.

Devamını Oku
27.01.2026
İktidar kanadında Esra Erol kavgası

19 Ocak 2026 tarihli Sözcü gazetesinin 14. sayfasında yayımlanan bir haber: “İKTİDAR KANADINDA ESRA EROL KAVGASI.

Devamını Oku
25.01.2026
Dondurma isteyen çocuk

Bir okurdan gelen e-postayı okumanıza sunuyorum:

Devamını Oku
23.01.2026
Cumhuriyetin fazilet ve adaleti

DEM Parti demlenmeye ve demletmeye devam ediyor.

Devamını Oku
20.01.2026