Direkt konuya gireceğim: Medya ve Hukuk Çalışmaları Derneği (MLSA), internet sansürüne dair bir rapor hazırladı. “Habere Sansürün Yeni Adı: Milli Güvenlik” başlıklı o raporda, 2025 yılında gazetecilere ve haberlere yönelik uygulanan erişim engeli kararları belgelendi.
İşte o raporun ışığında, bitirdiğimiz yılın internet sansürü bilançosu:
- 70 farklı mahkeme tarafından verilen 105 kararda, toplam 1306 içerik hakkında 3 bin 330 URL engellendi.
- “Milli güvenlik ve kamu düzeninin korunması” gerekçesiyle 496 içerik (yüzde 38) erişime engellendi. İkinci sırada, çoğu zaman somut açıklamalar içermeyen “kişilik hakları, marka hakları ve gecikmesinde sakınca bulunan haller” gibi muğlak gerekçeler geldi. Bu gerekçelerle 443 içerik (yüzde 33.9) engellendi. Bunun yanında 41 içerik (yüzde 3.1) için karar metinlerinde nasıl oluyorsa gerekçe belirtilmedi. Özel hayatın gizliliği gerekçesi ise toplamda 29 içerik (yüzde 2.2) için kullanıldı.
- 2025 yılında tüm toplumu etkileyen toplu bant daraltma uygulamaları da yaşandı. En çarpıcı örneklerden biri, 19 Mart 2025’te İstanbul’da Ekrem İmamoğlu’nun gözaltına alınmasının ardından gerçekleşti. Olayı takip eden saatlerde X, YouTube, Instagram, Facebook, TikTok, Twitch, Telegram, Signal ve WhatsApp gibi çok sayıda platforma erişim 42 saat boyunca ciddi şekilde yavaşlatıldı. Bu kesinti, ancak 21 Mart sabahında sona erdi. X, Türkiye’den gelen taleple 700’den hesabı engellediğini açıkladı. Bu süreçte çoğunlukla gençlik örgütleri, kadın örgütleri ve gazeteci hesapları engellendi.
- Erişime engellenen konuların içerik olarak başında, AKP mensuplarıyla ilgili haberler yer alıyordu. AKP’li milletvekillerine ve üyelere yönelik çoğunlukla yolsuzluk iddiaları, mal varlığı tartışmalarına ilişkin haber ve sosyal medya paylaşımlarından oluşan 446 içerik erişime engellendi.
- Bu süreçte engellenen 218 içerik arasında ise İmamoğlu’nun açıklamaları, Saraçhane’de düzenlenen protesto görüntüleri, sürece tepki gösteren sanatçılar ve akademisyenlerin destek mesajları yer aldı. Örneğin, “Saraçhane Direnişi” etiketiyle yapılan birçok paylaşımın yer aldığı X hesapları tamamen kapatıldı. İmamoğlu’na destek mitingine dair paylaşılan videolar da YouTube’dan kaldırıldı.
- 2025’in bir diğer baskın teması, kayyum atamalarıydı. Özellikle Van, Mardin ve Hakkâri gibi illerde seçilmiş belediye başkanlarının görevden alınıp yerine kayyum atanması, kamuoyunda geniş yankı uyandırdı. Ancak bu tepkiler, dijital alanda uzun süre barınamadı. Toplam 174 içerik bu tema altında sansürlendi.
SADECE İÇERİĞE DEĞİL KOMPLE YASAK
- 23 Mart’ta tutuklanan ve devamında İstanbul Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı görevinden alınan Ekrem İmamoğlu’nun X hesabına 8 Mayıs’ta erişim engeli geldi. Bu dönemde, geçmiş dönemlerin aksine, sosyal medya paylaşımlarına erişim engeli getirilmesi uygulaması yerine, doğrudan doğruya hesabın komple erişime engellenmesi yoluna daha sık başvurulduğu görüldü.
- Yılın ilk aylarından itibaren Yeni Yaşam gazetesinin web sitesi üç kez erişime engellendi; gazetenin Instagram hesabı da “tehlikeli kişi ve örgütlerle ilgili topluluk kurallarını ihlal” gerekçesiyle kapatıldı. Siyasi Haber’in alan adı Ankara 10. Sulh Ceza Hâkimliği’nin kararıyla erişilemez hale getirildi. Mezopotamya Ajansı defalarca kez yeni alan adlarına geçmek zorunda bırakıldı; ayrıca ajansın Instagram hesabı da BTK talebiyle engellendi. Jinnews’un Instagram hesabı aynı gün içinde iki kez kapatıldı. Artı Gerçek ve Özgür TV’nin X hesapları 5651 sayılı kanunun 8/A maddesi gerekçe gösterilerek engellendi.
- Bunun yanında çok sayıda haber sitesi doğrudan alan adı seviyesinde hedef alındı. ETHA, Gazete Patika, Mücadele Birliği, Kızıl Bayrak, Özgür Gelecek, Umut gazetesi ve Yeni Demokrasi gazetesi Ankara 10. Sulh Ceza Hâkimliği’nin 8 Ocak 2025 tarihli kararıyla topluca kapatıldı. Sur Ajans ve Xwebûn gazetesi Adıyaman Sulh Ceza Hâkimliği kararlarıyla erişime engellendi. Yılın ilerleyen aylarında Amerika’nın Sesi (VoA) Kürtçe Servisi de “milli güvenlik ve kamu düzeni” gerekçesiyle erişime kapatılan kurumlar arasında yer aldı.
- Haziran sonunda, Kaos GL Derneği’nin 47 bin takipçili resmi X hesabı erişime engellendi. Kısa süre sonra, 2007’den beri LGBTİ+ haberciliği yapan KaosGL.org alan adı da İstanbul 12. Sulh Ceza Hâkimliği kararıyla erişime kapatıldı. Bu durum, yalnızca bir dernek sitesinin değil, aynı zamanda Türkiye’de LGBTİ+ haklarına ilişkin en geniş haber ve arşiv kaynaklarından birinin görünmez hale gelmesine yol açtı.
- 2025 yılında dijital sansür, yalnızca içeriklerin erişime kapatılmasıyla sınırlı kalmadı; gazetecilerin bizzat hedef alınması ile daha da sertleşti. Bir yandan sosyal medya hesaplarına yönelik sistematik engellemeler uygulanırken diğer yandan çok sayıda gazeteci gözaltına alındı, tutuklandı ya da soruşturmalara maruz kaldı.
