Eylül deyince hüzün gelir nedense aklımıza. Oysa eylülün diğer aylardan hiç de farkı yok. Her ayda olduğu gibi eylülde de doğumlar ve ölümler var. Acılar sevinçler de var, güzellikler ve çirkinlikler de...
Eylül sözcüğünün çağrıştırdıkları, yakın tarihimizin öğrettikleri, aynı zamanda bir bellek yenilemesi oluyor. Cumhuriyetimizin temelinin atıldığı Sivas Kongresi (4 Eylül 1919), 13 Eylül 1921’de Sakarya Meydan Savaşı’nı kazanan Ulusal Kurtuluş Ordusu’nun İzmir’e girişi (9 Eylül 1922) geliyor aklıma. Cumhuriyet gazetesinin kuruluşu (7 Eylül 1924)...
Dil bayramı
Eylül, dilimizin yabancı diller boyunduruğundan kurtarılması yolundaki ilk kurultayını, Dil Bayramı’nı (26 Eylül 1932), bir bilincin, bir duyarlılığın, bir aydınlanma savaşımının, bir devrimin nasıl doğru bir temelde yükseldiğini anımsatıyor. Dağlarca’nın deyişiyle Ses bayrağımız Türkçe ile insanlaşıyor, özgürleşiyor, uluslaşıyor, aydınlanıyoruz. Dil devrimimiz, gönül veren aydınlarımızın, Sevgi Özel’in başkanlığındaki Dil Derneğimizin çabalarıyla sürüyor.
Bir görkemli savaşımın zorluklarla, engellemelerle karşılaşmasının, devrimin karşıdevrime dönüştürülmesinin ilk adımlarından birinin atılmış olduğu geliyor aklıma: NATO’ya girişimiz (20 Eylül 1951). Yaşamımızda Amerikancı politikalarla dış borç batağı ve sömürgeleştirilme süreci...
Aziz Nesin’in Salkım Salkım Asılacak Adamlar’da anlattığı, soğuk savaş politikalarının amansızca uygulandığı ve özgür düşünceye, devrimcilere, solculara nasıl bir yaşamın uygun görüldüğü geliyor aklıma: Azınlıklara yönelen yağmacılık ve şiddet: 6–7 Eylül 1955.
12 Eylül
Tabii ki bugüne gelişimizin doruk noktası karşıdevrim, 12 Eylül 1980, Metin Demirtaş’ın deyişiyle gergedanların gelincikleri çiğnemesi geliyor. CIA’nın ABD Başkanı Carter’a “Bizim oğlanlar o işi becerdiler” cümlesiyle haber verdiği ordunun yönetime el koyması...
12 Eylül ülkemizin geleceğini yapılandırdı. Yaşama biçimimiz, toplumsal düzenimiz altyapısıyla değiştirilmeye başlandı 12 Eylül’le. Ulusal bağımsızlıkla kurulan devrimci Cumhuriyet emperyalist ülkelerin sömürgesi olmaya doğru koşar adım giden bir ülke haline getirildi. Baskının, işkencenin, idamların, yargısız infazların, adaletsizliğin, gözaltında kayıpların günlük yaşamın ta kendisi haline geldiği bir faşizm dönemi başladı. Ekonomik, siyasal, askeri, toplumsal, kültürel yapılanmalarla ve uygulamalarla insanlar özgür insan olmaktan çıkarılmaya, ırkçı ve dinci bağnazlıklarla Cumhuriyetin aydınlığını geleceğe taşıyacak olan insanların düşünmelerinin bile önüne geçilmeye çalışıldı.
Bu yapılanmanın sonuçlarını ve ülkemizi nerelere getirdiğini hep birlikte yaşıyoruz. Her ne kadar 12 Eylül’le ilgili romanlar, öyküler, şiirler, denemeler, anılar, oyunlar yazıldı, filmler çekilip resimler, incelemeler, araştırmalar yapıldıysa da, şarkılar türküler bestelendiyse de insanı insan olmaktan, toplumu savurup kendisi olmaktan çıkaran bu dönemin verdiği hasarlar hâlâ giderilmiş değil…
Barış özlemi
Hüzünlendim işte eylül deyince...
Çünkü bir de Dünya Barış Günü geliyor aklıma. 1 Eylül 1939’da dönemin en azgın emperyalizmi Nazizm’in ordularının 2. Dünya Savaşı’nı başlatması, dünyayı kana ve ateşe boğmaya başlaması barış günü ilan edilmiş. İnsanlığın barış arayışı her yılın 1 Eylül’ünde daha bir coşkuyla, haykırışa, çığlığa dönüşerek kendini büyütüyor. Ben de kendimi bildim bileli özgürlük ve kardeşliğin egemen olduğu, sömürüsüz bir dünyaya kavuşmak özlemini yeniliyorum her eylülde.
Yarın 1 Eylül barış günü... İnsanlığın barış özlemi her geçen gün daha da büyüyor.
