‘Cumhuriyet imecesi’

Öner Yağcı
Son Köşe Yazıları

‘Cumhuriyet imecesi’


25.10.2025 04:00
Güncellenme:
Takip Et:

1963’ten, ilkokul beşinci sınıftan beri Cumhuriyet’i okuyan şanslı kişilerdenim.
Babam oto tamircisiydi Yerköy’de. Akşamları yorgun argın eve
geldiğinde elini, ayağını yüzünü yıkayıp yemek hazırlanana kadar
sedire uzanır ve “Haydi oğlum, oku bakalım gazeteleri” derdi.
Başlardım okumaya Cumhuriyet’i ve Ulus’u.
Cumhuriyet’i elime alıncaİlhan Selçuk’tan başla” derdi.

En sıkıntılı günleri, 1965’te babamın ölmesinden sonra yaşadığımız
yoksullukta gazete almaya paramın olmadığı dönemde yaşadım.
Bazı günler CHP’ye gidip okusam da aynı tadı alamazdım.
1966’da Tokat’a, öğretmen okuluna gidince arkadaşlarımızla ortaklaşa
Cumhuriyet alarak bu sıkıntılı günleri aşmaya başlamıştım. Üstelik
Cumhuriyet’in yanına Akşam’ı da eklemiştik ve okulda devrimciler
çoğaldıkça her gün üçer, beşer gazete almaya başlamıştık. Okuyor, bilinçleniyor, aydınlanıyorduk. Bizim kuşağın benzer serüvenlerden geçtiğini biliyorum.

 CUMHURİYET’İ OKUMAMAK EKSİKLİKTİR

Gazi Eğitimli ve TÖB-DER’li yıllarda her sabah gözümü açtığımda kahvaltımın bir parçası olan Cumhuriyet’i (zaman zaman Devrim, Yeni Ortam, Politika, Demokrat gibi gazeteler eklenerek) okuyamadığım gün eksik duyumsardım kendimi. Örneğin 12 Eylül döneminde kitap ve gazetenin yasak olduğu Mamak Askeri Cezaevi günlerinde çok yaşadım bu duyguyu. Eminim ki kuşağımın yanı sıra bizden önceki ve sonraki kuşaklardan birçok insan da aynı duyguları yaşıyordur. Özellikle ülkemizin darboğazlara sokulduğu 12 Mart, 12 Eylül, Ergenekon, Balyoz gibi zor ve tehlikeli günlerinde, toplumsal muhalefetin gıdalandığı bir sözcü olarak umut dalgasının ışığı olmayı başardı Cumhuriyet. Cumhuriyetimizle yaşıt ve özdeş olan Cumhuriyet’in onu omuzlayan okurlarıyla sürdürdüğü kopmaz bağ yine sınavda bugünlerde. Bulunduğum yörede gördüğüm coşku, CUMOK adıyla bir araya gelen Cumhuriyet okurlarının bu sınavı da başarıyla vereceğine inancımı kat kat artırdı.

BALIKESİR’DE CUMHURİYET VE CUMHURİYET

Cumhuriyet okurlarının yakından tanıdığı Osman Selim Kocahanoğlu ve Prof. Dr. Hakkı Keskin’in de aralarında olduğu ADYAR Kültür çevresi görüş birliğiyle omuz verdi “Cumhuriyet imecesi”ne. Balıkesir Eğitim-İş Okulu (Ürün, 2025) adlı kitabında öğretmen mücadelesinin bölgedeki belleğini anımsatan İsmail Erten ve Burhaniye Şube Başkanı Özgür Aras’ın katkıları ve çevre ilçelerden gelen öğretmenlerin katılımıyla EĞİTİM-İŞ’in 20. yılını kutladığımız Burhaniye’deki toplantının gündeminde elbette “Cumhuriyet imecesi” de
vardı. Atatürkçü Düşünce Derneği Burhaniye Şubesi’nin Balıkesir ve ilçelerinden de katılımlarla gerçekleştirdiği “Cumhuriyetin 102. yılı”nı kutladığımız toplantısında, eski şube başkanları Güler Akıncı ve Burak Ali Sarı’yla ÇYDD ve birçok demokratik kitle örgütünün üyeleri birlik iletisi verdi. Şube başkanı Şahin Bozkurt’un çabasıyla toplantı, Cumhuriyetimizin yaşadığı tehlikenin simge kurumu Cumhuriyet’i sahiplenme coşkusuyla, BURHANİYE CUMOK oluşumunun canlandırılması, körfeze yaygınlaştırılması düşünceleriyle ve “Cumhuriyet imecesi”yle sürdü. Balıkesir Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı’na Ahmet Akın’ın seçilmesinden sonra “Cumhuriyet aydınlanmasını; kalemin, fikrin, bilimin gücüyle daha da büyütmek... Cumhuriyetin kültür ve sanat
yolculuğuna katkı sunmak” için Balıkesir’de ilki gerçekleştirilen Prof. Dr. Yılmaz Büyükerşen ve Ataol Behramoğlu’nun “onur konuğu” olduğu “Balıkesir Kitap Fuarı”na yüzden fazla yayınevi katılıyor. 200’den fazla yazar, gazeteci, akademisyenin yer aldığı söyleşi, imza günü ve dinletiyle süren fuarda ben de “Bu topraklardan Sabahattin Ali geçti” konusunda konuştum. Elbette Cumhuriyet ve “Cumhuriyet imecesi” birçok söyleşide yer aldı ve alıyor.

***

Yaşasın 102 yaşındaki Cumhuriyetimiz, yaşasın gazetemiz Cumhuriyet! 

Yazarın Son Yazıları

Eğitim ve öğretmen

Eğitimdeki depremin eğitimin öznesi öğretmenlerin saygınlığını yok ederek sürdüğünü gören eğitimcilerimiz sürekli yazıyor.

Devamını Oku
09.05.2026
Özne öğretmen

İtalyan müdürün saygısız, kaba davranışlarıyla karşılaşan İstanbul Beyoğlu’ndaki Özel İtalyan Lisesi’ndeki Türk öğretmenler; ders, nöbet, toplantı, ek ders ücreti konusunda ayrımcılığa uğradıkları, okul yönetiminin öğretmenliğin saygınlığını yok ettiği gerekçesiyle başlattıkları grevi iki aydır sürdürüyor.

Devamını Oku
02.05.2026
Emperyalizmin ahlakı

Tüm dünyada emperyalizmin süslerle gizlediği kokuşmuş ahlakının açığa çıkışı yaşanıyor.

Devamını Oku
25.04.2026
Savaş-5: ‘Rezistans’

2. Dünya Savaşı’nda Aydınlanmanın, cumhuriyetin, özgürlük, eşitlik, kardeşlik sloganlarının beşiği olan Fransa’nın başına Nazi belası gelince “Ulusal kurtuluş umudu yalnızca halktır” çağrısıyla “Rezistans” doğdu.

Devamını Oku
18.04.2026
Savaş-4: Sanatların temeli barış

“Barış, insandan yana olan tüm çabaların, tüm üretimin, yasama sanatını da içermek üzere tüm sanatların temelidir”

Devamını Oku
11.04.2026
Savaş-3: İnsanlığa ders

İspanya deyince, Avrupa’daki en eski ulusal devletlerden ve 16. yüzyılın sonunda dünyanın en büyük sömürge imparatorluklarından biri geliyor aklıma.

Devamını Oku
04.04.2026
Savaş-2: Bir barış romancısı

Edebiyat dünyamda Türk yazarlarından farklı olmayan biriydi Cengiz Aytmatov.

Devamını Oku
28.03.2026
Savaş-1: 'Büyük Diktatör'

Savaş-1: 'Büyük Diktatör'

Devamını Oku
21.03.2026
Yaşamın öznesi insan

“Dünyada benzerine az rastlanan bir gönüllü okur örgütlenmesini Ankara Cumhuriyet Okurları (CUMOK) özelinde inceleyen ve tüm Cumhuriyet okurlarına armağan” olan bir kitap yayımlandı...

Devamını Oku
14.03.2026
Değerleri yarına taşımak (2)

Mustafa Kemal, 1906’da örgütlediği “Vatan ve Hürriyet Cemiyeti”nin Selanik şubesinin kurucularından, Babıâli Baskını’ndaki (23 Ocak 1913) konuşmasıyla tarihe geçen dava arkadaşı Ömer Naci için Ali Fuat Cebesoy’a, “Meşrutiyet’te İttihatçıların en seçkin ve heyecanlı hatiplerinden biri olan yakın arkadaşım”; Kılıç Ali’ye “O konuşurken de ateşti, yazarken de” der.

Devamını Oku
07.03.2026
Değerleri yarına taşımak (1)

Aydınlarımızın umut taşıma anlamına da gelen değerbilir çabasıyla kültür hazinemiz zenginleşiyor.

Devamını Oku
28.02.2026
Bir büyük insan

Bir yol ayrımında olan 1940’lar Türkiye’sinde; yaşamı, düşünceleri, gerçekleştirdikleri, direnişi, yapıtları, “davaları”yla bir simge aydın; Goethe’nin “Işık, biraz daha ışık!”, Tevfik Fikret’in “Kıran da olsa kırıl fakat bükülme sakın!”, Mustafa Kemal Atatürk’ün “Türkiye Cumhuriyeti’nin temeli kültürdür” sözlerini yaşam biçimi kılan bir bilge; “Aklıyla Batı’da, gönlüyle Doğu’da bir düşünce adamı”, bir toplumun geleceğinin mimarı, bir büyük insandı Hasan Âli Yücel (17 Aralık 1897-26 Şubat 1961).

Devamını Oku
21.02.2026
Köpeklerin anlatıldığı romanlar

“Hayatı gezdiren bir ayna” olan roman, insanı ve insanlığı anlatmayı amaçlarken doğanın her varlığından ders alınmasını da öğretir.

Devamını Oku
14.02.2026
‘Gerçekçi ol, olanaksızı iste!’

Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda Küba delegesi olarak 11 Aralık 1964 günü, emperyalizme direnen dünya halklarına umut ve güç veren ve adını tüm dünyaya duyurduğu tarihi konuşmasında...

Devamını Oku
07.02.2026
Tarih yeniden yaşanırken

TÖB-DER, TÖS’ten aldığı birikimle öğretmenleri toplumsal muhalefet içinde hakkıyla temsil eden bir örgütlenmeydi.

Devamını Oku
31.01.2026
Dünyanın ve insanlığın vicdanı

Edebiyatın büyülü gerçekliğini yüklenerek çıktığı yolda dünyanın kötülüğüne karşı tüm zamanların ezilen, sömürülen, dışlanan insanların yaşam anlarının çağdaş destancısı, insanlığın vicdanı bir gazeteciydi Eduardo Galeano (1940-13 Nisan 2015).

Devamını Oku
24.01.2026
İnsan olmanın ölçütü: Kitap

İnsan olmanın ölçütü: Kitap

Devamını Oku
17.01.2026
İnsanlığın hasreti

Deprem, sel, tsunami, yanardağ, çığ, kasırga gibi doğal felaketler, salgınlar, yangınlar, kıtlıklarla boğuşmak ve bunları alt etmek zorunda kalan insanlık, kendi yarattığı kölelik, savaş, işgal, sömürü, egemenlik belalarını bir türlü yok edemedi yeryüzünden.

Devamını Oku
10.01.2026
Kurtuluşun başkentinde yurttaşın duruşu

Kurtuluş savaşçılarının 19 Mayıs’ta Samsun’dan başladığı büyük yolculuğun Havza, Amasya, Erzurum, Sivas, Hacıbektaş’tan sonraki durağıydı Ankara.

Devamını Oku
03.01.2026
Yıl biterken

Doğal olarak önceki yıllardan devredilen sorunlarla girmiştik 2025’e.

Devamını Oku
27.12.2025
Tarihten bugüne

Doğan Kuban (1926-22 Eylül 2021) 90. yaşına yaklaşırken “kendi varlığına güvenmesini sağlayan bir ulusal kimliği tanımlamak için” yazdığı “Neden Türk’üm? Nasıl Türk’üm? Niçin Türk’üm?” başlıklı yazısına...

Devamını Oku
20.12.2025
Aydınlık ormanı

İnsanlığın özgürlük arayışında yüz akımız olan, dünyaya kattıklarıyla geleceğimizi güzelleştiren, örnek yaşamlarıyla namuslu olmanın ve namuslu kalmanın erdemini öğreten, ömürlerince doludizgin bir uzun koşuya çıkan değerlerimiz var.

Devamını Oku
13.12.2025
Yurtseverlik ya da uşaklık

“Barut dolu silahlarıyla geldiler/ Ateş buyruğu verdiler acımadan/ Şarkı söyleyen bir halkla karşılaştılar/ Sevgiyle ve görev aşkıyla birleşmiş bir halk...”

Devamını Oku
06.12.2025
Değerbilir olmak

Devrimci bir insandı.

Devamını Oku
29.11.2025
Görev insanın

İnsan ömrünün bir kısmı olan on yıllar, toplum yaşamının duraklarıdır.

Devamını Oku
22.11.2025
Yaşamöykülerinden öğrenmek

Bilim, eğitim, siyaset, ekonomi, basın, spor, kısacası yaşamın her alanındaki yaşanmışlıklar birbiriyle iç içedir.

Devamını Oku
15.11.2025
Atatürk kitapları...

“Bir insanın neler yapabileceğini gösteren 20. yüzyılın olağanüstü lideri” olarak tanımlanan Atatürk için Fransız tarihçi Jean Paul Roux şöyle diyor:

Devamını Oku
08.11.2025
Cumhuriyet: İnsan olmanın yolu

Cumhuriyet’in 102. Yılında Anılarımız (Haz. Gülseren Ünsün Engin, İzan Yay.) adlı kitapta yer alan “Cumhuriyet insan olmanın yolunu yordamını öğretti” başlıklı yazımdan aktarıyorum:

Devamını Oku
01.11.2025
‘Cumhuriyet imecesi’


1963’ten, ilkokul beşinci sınıftan beri Cumhuriyet’i okuyan şanslı kişilerdenim.


Devamını Oku
25.10.2025
İnsan ve insanlık bildirgesi

TV programları, reklamlar, okullarda derslerin işleniş biçimlerinden örneklerle sistemin sürekliliğini sağlayan burjuva eğitim sistemine yönelik eleştirilerle dolu Düzene Uygun Kafalar Nasıl Oluşturulur? (Gözlem Y., 1976) adlı kitap uzun süre elimden düşmemişti.

Devamını Oku
18.10.2025
Eğitimle güzelleşmek

Eğitimle güzelleşmek

Devamını Oku
11.10.2025
İnsanşair Metin Demirtaş

Papatyaların kırlardaki, çocuklarımızın uykularındaki gülümseyişi çiğnenirken yalnız ve yaralı çocuklarını bağrına basan sağır ve büyük okyanus halka, umudun türkülerini çığırdı, günlerine güller serpti Metin Demirtaş (17 Mart 1938- 27 Eylül 2014).

Devamını Oku
04.10.2025
Toplumsal muhalefet ayakta

Toplumsal muhalefet ayakta

Devamını Oku
27.09.2025
Umutsuzluk yasak

Ahmed Arif’in deyişiyle Nuh’a beşikler veren, Havva Ana’yı dünkü çocuk sayan, fukaralıktan utanan, çıplaklıktan fideleri üşüyen, harmanı kesatlaştırılan, binlerce yıl sağılan...

Devamını Oku
20.09.2025
45. yılında 12 Eylül

Ulusal Kurtuluş Savaşı’yla Sevr dayatmasını tarihin çöplüğüne gömerek emperyalist paylaşımın tasarılarını kursaklarında bırakan Cumhuriyetimize saldırılar, kuruluşundan beri durmadı.

Devamını Oku
13.09.2025
‘Sis’

3 Eylül 1971’de kurulan TÖB-DER’in kapatılmasıyla örgütsüz bırakılan devrimci öğretmen hareketinin 12 Eylül sonrası ayağa kalkarken attığı ilk adımı olan abece dergisinin ilk sayısında (Ocak 1989) çıkan yazım geldi aklıma.

Devamını Oku
06.09.2025
Ateşlenmiş sevda

"Eğer bir ulus iktidarda bulunan kişilerin onursuzluğunu, alçaklığını, hırsızlığını, yalnızca kendi siyasal görüşünden olduğu için görmezden geliyorsa, o ulus erdemini yitirmiştir."

Devamını Oku
30.08.2025
‘Ol sevda’ yaralı

Düşünmek, düşünmeyi sağlayacak birikimi edinmek, bu birikimin verdiği dünyaya bakışla gördüğünü, öğrendiğini, duyumsadığını sergilemek yaşamın insana yüklediği bir görevdir.

Devamını Oku
23.08.2025
Tevfik Fikret’in aynasında gençlik

Ömrün anlam kazanmaya başlaması, yaşamın öznesi olma yolunda atılan adımlara bağlıdır.

Devamını Oku
16.08.2025
Çıkış yolu

“Ne yapılabilir?” diye düşünürken duyguyu bilginin süzgecinden geçirerek bilince dönüştüren...

Devamını Oku
09.08.2025