Bilim, eğitim, siyaset, ekonomi, basın, spor, kısacası yaşamın her alanındaki yaşanmışlıklar birbiriyle iç içedir.
Her yaşam birbirine bağlanır yani.
Yaşamları birbirine bağlayan yaşamöykülerinin her edebiyat yapıtında izleri vardır.
Edebiyatın olmazsa olmazı yaşamöykülerinde olanca çıplaklığıyla görürüz bu gerçeği.
TARİHE YOLCULUK
16. yüzyıla tuttuğu ışıkla günümüzü de aydınlatan Yüksel Işık; tarihten bugüne bıraktığı miras “insanlık” olan Horasan ve Rum erenleri geleneğinin parlak yıldızı Hatayi’yi yeniden yaşatıyor: Şah İsmail (Cumhuriyet Kitapları=CK).
Osman Selim Kocahanoğlu, Atatürk’ün sınıf arkadaşı Ali Fuat Cebesoy’un yaşamını aktarırken aynı zamanda Ulusal Kurtuluş’tan Cumhuriyetin ilk dönemlerine uzanan bir siyasal tarih sunuyor: Ali Fuat Cebesoy (CK).
Hasan Macit, Türk Ulusuna Adanmış Bir Yaşam’da (CK), Burdur’un bir köyünden hukuk hocalığı, milletvekilliği, Lozan heyeti danışmanlığı ve İktisat Bakanlığı’na uzanan Cumhuriyetin ilk kuşak aydını, devletçilik ve ulusal ekonomi sevdalısı Mustafa Şeref Özkan’ı (1884-1938) anlatıyor.
Halil Özcan, Gazi Kemal Atatürk (1935) kitabıyla Atatürk’ün düşüncelerini, devrimlerini “yükselen yeni Arnavut kuşağına” sunan ve ülkesine model olarak gösteren bir gençlik lideri, gazeteci, yazar İsmet Toto’yu (1905-1937) tanıtıyor: Atatürk Hayranı Bir Arnavut Gencin Dünyası (CK).
Ahmet Gürel, Devrim Şehidi Kubilay’da, öğretmen asteğmen Kubilay’ı (1906-1930) Menemen’deki gerici kalkışma ekseninde dönemin toplumsal gerçeğiyle aktarıyor (CK).
Nurdan Arca Cumhuriyet Mucizesi’nde (Sia Kitap), Sümerolog Muazzez İlmiye Çığ’ın (1914-2024) yaşamını anlatıyor.
İbrahim Tığ, şair Rüştü Onur’un (1920-1942) genç ömrünü Şiirleri Yazıları Mektupları ve Ardından Yazılanlar’da anlatıyor (Kaynak).
YAKIN TARİHTEN YAŞAMLAR
Gülsün Bilgehan’ın hazırladığı Gazeteci Olan Adamın Hikâyesi’nde (CK); 1940’lardan beri Cumhuriyet, Hürriyet, Milliyet’te gazetecilik yapan, Akis dergisinin yaratıcısı Metin Toker’in (1924-2002) yaşamını okuyoruz.
Seçkin Zengin’in hazırladığı Ahmet Say’da, yazar arkadaşlarının gözünden öykü ve müzik yazarı Ahmet Say’ı (1935- 2022) tanıyoruz (HKÇ Organizasyon).
Suat Çağlayan, Eskişehir’i çağdaş bir kültür kentine dönüştüren Yılmaz Büyükerşen’in (d.1937) başarılı, üretken, renkli yaşamını toplumsal, kültürel altyapısıyla birlikte romanlaştırıyor: Yılmaz Büyükerşen/ Deli Deli İşler Yapan Bir Eskişehirli (İnkılap).
Mehmet Ayhan’a Armağan’da (Ürün), Mehmet Ayhan’ın (d.1937) Gönen Köy Enstitüsü’nden ilköğretim müfettişliğine uzanan eğitime ve sanata adanmış yaşamına yolculuk yapıyoruz.
Çiğdem Sezer, Akan Söz Çınlayan Zaman’da (Heyamola); Merve Özbayrak, Ahmet Özer/Yaşamın Şiir Yüzü’nde (Hars Akademi) yaşamı ve sanatıyla tüm şiirleri Mordoğan’da sunulan eğitimci, şair, yazar Ahmet Özer’i (d.1946) yakından tanıyoruz.
Dekatlonda 1968’de kırdığı rekor ancak 21 yıl sonra geçilen, 1971’de yüksek atlama, 1975’te 110 m engellide Türkiye rekorları kıran Gazi Eğitim Enstitüsü mezunu, Manisa Spor Akademisi hocası Nurullah Candan (d. 1948), Candan Can’lara/ Sporla Yaşama Tutunmak’ta (Spor Y.); “Yaşamın karanlık dehlizlerinden aydınlığa çıkmasını sağlayan dokunuşlarla” yaşamını ve 1960’lardan bu yana atletizm tarihimizi anlatıyor.
68 Kuşağı’nın yiğit militanı, DEVGENÇ’in son genel sekreteri, “Devrimcilik asalettir, cesarettir” diyen, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Hizmetler Akademisi öğrencisi, 1949 doğumlu Sinan Kâzım Özüdoğru’nun 30 Mart 1972’de Kızıldere’de son bulan yaşamını ağabeyi Emin Özüdoğru anlatıyor: Sessiz Önder Sinan Kâzım Özüdoğru (İzan).
Zincirli Ördek’te (Ürün, 2019) kendi yaşamöyküsünü sunan şair, tarihçi A. Kadir Paksoy’un (1954) şairlik yaşamını, Gülcan Şanda’nın Toplumcu ve Lirik Bir Şair A. Kadir Paksoy’dan (Hars Akademi) okuyoruz.
Okudukça, yaşamların birbirine nasıl bağlandığını görüyoruz.
