1 Mayıs provokasyonu darbeye giden yolda en büyük katliam
Orhan Bursalı
Son Köşe Yazıları

1 Mayıs provokasyonu darbeye giden yolda en büyük katliam

01.05.2025 04:00
Güncellenme:
Takip Et:

İki gündür evlere baskınlar yapılıyor; gençler, sol partilerden üyeler, sendikacılar evlerinden gözaltına alınıyor. Neymiş? 1 Mayıs’ta korsan gösteriler vb. yapacaklarmış, belki de gizlice Taksim’e çıkacaklarmış veya kırıp dökeceklermiş...

Taksim biliyorsunuz AKP’nin Saray’ın tabusu.

Bugün sendikalar ve CHP Kadıköy’de olacaklar.

1 MAYIS KATLİAMI

1 Mayıs 1977 tarihi benim için özel bir öneme sahiptir. O sırada Günaydın gazetesinde çalışıyordum. Bir gün önceden gazetede ertesi gün için olağandışı diyebileceğim bir programlama ve çalışma vardı. Görevler veriliyordu mitingi izlemek için. Bazı sağ gazeteler 1 Mayıs’ta çatışmalar olacağını ve insanların da öleceğini yazmışlardı. Olacaklardan öncede haberdar edilmiş gibiydiler.

Bir şeyler bekleniyordu, gerçi siyasi ve toplumsal ortam zaten son derece gergindi. Sol gruplar arasında sert ayrılıklar, ülkücü-sol gruplar arasında çatışmalar cinayetler işleniyordu.

1980’e kadar silahlı saldırılar yoğunlaşarak sürecek ve 12 Eylül’de askeri darbe ile son bulacaktı. Çatışmalarla tüm kurgu aslında ülkeyi askeri darbeye götürmek üzere hazırlanmıştı.

1 Mayıs 1977 bunun en önemli hazırlıklarından biriydi.

MEYDAN DOLUYOR

Ben Gezi Parkı merdivenlerinde alana bakacak şekilde kurulan konuşmacı kürsüsüne yakın ve sağ arkasındaydım. Tüm meydanı ve alana çıkan tüm yolları görebiliyordum.

Gruplar halinde büyük kalabalıklar alanı doldurmuştu.

Benim için günü özel kılan, şüphesiz böyle bir katliama şahit olmanın ötesinde, kızım Mercan’ın henüz annesinin karnında meydanda olmasıydı. Annesi, Üniversite Asistanları Derneği üyeleri ile birlikte alandaydı.

Konuşmaların sonuna doğru, silah sesleri duyuldu ve alanda panik kaçışmalar başladı. Alanda büyük bir kargaşa vardı. O zamanki İnterContinental (The Marmara) otelinin üst katlarından ve/veya şimdi cami kondurulan sular idaresinin üstünden alana ateş açıldığı söyleniyordu.

YERDEKİLER ÇİĞNENDİ

İnsanların bir kısmı Kazancı Yokuşu’ndan aşağı kaçmaya yönelmişti, bir sendika kamyoneti yolu daraltmış ve büyük kalabalıkta insanlar ezilerek ve meydanda 4-5 kişi vurularak öldürülmüştü. 36 ölüm veya 1 Mayıs 1977 şehidi! Polis gaz bombalarıyla kargaşayı körüklemişti.

Evet panik kaçış ve kargaşadan alanda da insanlar ezilmiş ve pek çok kişi yere yatarak elleriyle kafasını korumaya almıştı, yerdekilerin üzerine basarak kaçışlar sürdü.

Fatma, yere kapaklananlar arasındaydı ve insanlar her ikisinin de üzerlerinden koşarak geçmişlerdi.

Şükür sağdılar ve Mercan 3.5 ay sonra sağlıklı ve zamanında doğacaktı.

Katliam aydınlatılmadı.

YÜZDE 41.38 OY

Ecevit liderliğinde CHP, katliamın ardından 5 Haziran seçimlerinden en büyük parti olarak çıkacaktı fakat hükümet kurmaya milletvekili sayısı yetmeyecek ve kurduğu azınlık hükümeti de düşürülecekti.

Neyse niyetim o dönemin siyasi tarihini yazmak değil.

Ülke adım adım darbeye doğru götürülüyordu. O zamanki ordu da kontrolündeki kontrgerilla ile buna yardımcı oluyordu. Demirel ve Ecevit uzlaşmaz tavırlarıyla da ülkede gerginlik ve kargaşayı artırmak için çalışan darbecilere zemin hazırlıyorlardı.

Bir büyük, kararlı koalisyon kurulsaydı, darbe önlenebilirdi.

Darbenin kışkırtıcısı ve arka planda destekleyicileri ise darbe sonrasında Pentagon’da ve Beyaz Saray’da yankılanacak olan “Bizim çocuklar (yani generallerimiz!) başardı” haberini verenlerdi.

***

ABD’ye kadim dostumuz diyor ve Trump ile görüşeceğini belirtiyor cumhurbaşkanı.

Evet darbelerin ardındaki “kadim dost”...

2016 kanlı darbe girişimi dahil...

Yazarın Son Yazıları

Gürlek ve sadık gazetecileri

Biraz gecikmiş olsa da yazmalı ve aklımdan çıkarmalıyım, yoksa dönüp dolaşıyor.

Devamını Oku
19.02.2026
Yapay zekâ düşünüyor, öğreniyor

Önce üretken yapay zekâ programlarının yaratacağı işsizlik üzerine biraz daha bilgi...

Devamını Oku
17.02.2026
Geleceği, insanları, savaşları, gezegeni ‘teknoloji oligarkları’ mı biçimleyecek?

Oligark siyasette oldukça yerleşmiş bir kavramdır. Bu dizinin ilki olan dünkü yazımda, teknoloji multi milyarderlerin “demokratik bir katılım veya denetim olmaksızın insanlığın geleceğini şekillendirdiği”ne işaret etmiştik.

Devamını Oku
16.02.2026
Dehşet çanları ve yapay zekâ ve insanlığın kontrolü

Herkes küçük işleriyle yapay zekâ uygulamalarının tadını çıkarıyor.

Devamını Oku
15.02.2026
Daha zor aylar ve yıllar ülkeyi bekliyor

Adalet Bakanlığı’na Akın Gürlek’in atanması, ülkenin en önemli konusu haline geldi.

Devamını Oku
12.02.2026
Belediye başkanı ve milletvekili istifalarına bir çözüm arayışı

Şüphesiz bir siyasetçi koşullara göre fikir değiştirebilir ve partisinden ayrılabilir.

Devamını Oku
10.02.2026
İki 7.3 ne yapar? İstanbul ve Marmara bölgesi tamamen korunmasız...

Siz okumaktan bıkmış olabilirsiniz ama biz yazmaktan bıkmadık.

Devamını Oku
09.02.2026
Deprem: ‘Ruhuna el fatiha! Acımız sonsuz

İktidar siyasetçilerinin deprem sonrası en iyi bildiği şeydir.

Devamını Oku
08.02.2026
Yeni keşfi üzerine Aziz Sancar ile röportaj

Burada duyurmuştum Sancar’ın öldürücü beyin tümörü Glioblastoma’yı fare deneylerinde başarıyla yok ettiğini...

Devamını Oku
05.02.2026
Güç gösterisinin tırmandığı doruk, en zayıf olunan noktadır

Bu konuda benzer içerikte bir yazı yazmıştım, Trump’ın askeri, ekonomik ve siyasi gücünü bütün dünyaya karşı açıkça kullanmaya başlayınca bütün dünyayı karşısına almış, bu imkânsız denemesinin aşağı düşüşe yol açacağını yazmıştım, bazı okurlar ve sosyal medyadaki izleyiciler “Hayal görüyorsun” mesajı atmışlardı.

Devamını Oku
03.02.2026
Güvenlik için atom silahı arayışları

ABD’yi İran’a saldırı kararlılığından vazgeçirmek için İslam ülkeleri diplomatik çalışmalarını sürdürürken...

Devamını Oku
02.02.2026
Emperyalizmin apaçık yüzü; savrulan ve yeniden birleşen dünya

Evet sömürgecilik, hegemonya, askeri darbeler, eşitsizlikler, sürekli yoksullar aleyhine çalışan dünya ticareti vb.

Devamını Oku
01.02.2026
Saray bu kadar yoksulluğa rağmen hangi cesaretle milleti süründürüyor?

Bu sorunun yanıtını düşünmeli herkes.

Devamını Oku
29.01.2026
İran’a saldırı, bölgede deprem niteliğinde değişime yol açar

ABD Suriye’yi alelacele düzenledikten sonra, silahlı güçlerini (uçak gemileri başta) İran üzerinde yoğunlaştırıyor.

Devamını Oku
27.01.2026
Uğur Mumcu ve Karanlıklar Çağı-2

Şüphesiz Uğur Mumcu ve daha bir dizi kahramanın öldürüldüğü ve katliamların gerçekleştirildiği 1990- 2000 yıllarının öncesi var.

Devamını Oku
26.01.2026
Uğur Mumcu ve karanlıklar çağı

Uğur Mumcu’yu 33 yıl sonra bile kitlelerin gönlünden, meslektaşlarının yüreğinden silemeyen nedir?

Devamını Oku
25.01.2026
Pax Americana: Türkiye, Suriye, İsrail’e doğru

Şüphesiz beklenmiyordu veya ABD’nin ipiyle kuyuya inilmez seni yarı yolda bırakır diyenler de vardı.

Devamını Oku
22.01.2026
Bir intikam histerisinin sahne şovu mu?

“Bak ne yaparız biz sizi, sürüm sürüm süründürürüz!...”

Devamını Oku
20.01.2026
NATO: Bir ittifakın ölümü mü?

Dün Kopenhag adeta öfke patlaması yaşadı; on binlerce kişi Danimarka ve Grönland bayraklarını sallayarak “Grönland’a dokunmayın, Grönland satılık değil” pankartları sallıyordu.

Devamını Oku
19.01.2026
Sancar müjde verdi: Beyin kanseri klinik deneylerini Türkiye’de yapacağız...

Epeydir görüşemiyorduk.

Devamını Oku
18.01.2026
Marmara depremine yeni bir bakış var

Fay parçalar halinde kırılacak ve maksimum deprem büyüklükleri ancak 7.3’e ulaşabilecek.

Devamını Oku
15.01.2026
İran rejimi bölgeyi ateşe atabilir, Türkiye’ye etkileri ne olur?

İran’da molla rejimine karşı protestolar durmuyor, çok sayıda ölü var, yüzlerle ifade ediliyor.

Devamını Oku
13.01.2026
Yanardağ’dan Aysever’e... Suskunluğun anatomisi

Merdan’ı (Yanardağ) neredeyse hiçbir suçlama yöneltmeden içeri atma, üstelik Tele1 televizyonuna el koyma cesaretinin hüküm sürdüğü bir ülkede yurttaş güvenliğinin çok yönlü olarak risk altında (uzun süredir!) olduğunu söylemek bile artık bir cesaret denemesi mi olur?!

Devamını Oku
12.01.2026
Orta sınıfın düşüşü

Bu yılın gözde dizisi Kralın Düşüşü gibi oldu ama kastettiğim İpek Özbey ile Onur Alp Yılmaz’ın hazırladıkları kitap.

Devamını Oku
11.01.2026
Aziz Sancar’dan büyük bir başarı daha: Beyin kanserini farelerde yok ettiler

İki üç kez yazmıştım, Aziz Hoca, hızlı ilerleyen ve ölümcül bir beyin kanseri türü olan Glioblastoma’nın tedavisine yönelik çok ciddi bir yöntem geliştirdi ve ilk erken sonuçlar bu tedavinin mümkün olabileceğine ilişkin önemli umutlar doğurdu, diye.

Devamını Oku
08.01.2026
Askeri güç ile siyaset: Geleceği olabilir mi? Avrupa- Çin dayanışması

Bence Trump, bugünkü dünyada pek de geleceği olmayan bir siyaset dönemi başlattı.

Devamını Oku
06.01.2026
Dünyada her şey çöktü, kendini korumak bile ne kadar mümkün?

“Önce Amerika”, “En büyük Amerika” sloganları bugün yaşadıklarımıza (Venezüella’ya baskın) ve arkasından yaşayacaklarımıza ilişkin her şeyi açıklıyordu.

Devamını Oku
05.01.2026
İran’da rejimin tek çıkış yolu nükleeri iptal etmek mi?

En sonunda İranlılar, ekonomik çöküşe başkaldırdılar.

Devamını Oku
04.01.2026
Ekonomik panoramada kısa gezinti ve utanmazlık skalası tartışması

Ekonomik tablo yıllardır felaket.

Devamını Oku
30.12.2025
HÜDA PAR/DEM/İmralı el ele Kürt karanlığına

AKP, Türkiye ve Ortadoğu’da Kürdistan isteyen pankürdist, geçmişi karanlık HÜDA PAR’ı, 4 milletvekili vererek Meclis’e soktu.

Devamını Oku
29.12.2025
Hey Türkler, Anadolu, Trakya, savaşı kaybettiğinizden haberiniz var mı?

Kürt meselesini çözüm komisyonu sanki çıkmaza girdi gibi.

Devamını Oku
28.12.2025
Çin’in başarısının sırrı: Yüz binlerce genç mühendis

Anımsıyorum, 6-7 yıl önce Amerikan üniversitelerini bitiren fen alanlarında mühendislerin sayısı muhtemelen 400 bin kadar olduğuna ilişkin bir istatistiğe hayret etmiştim.

Devamını Oku
25.12.2025
Çin, 20 yılda kritik teknoloji araştırmalarının yüzde 90’ında öncü

Yukarıdaki başlık bana ait değil, dünyanın en önemli iki bilim dergisinden biri olan NATURE’a ait.

Devamını Oku
23.12.2025
6 yıllık ‘Manhattan Projesi’ ile Çin ABD tekelini kırdı

Bu proje İkinci Dünya Savaşı’nı bitiren atom bombası üretme projesi değil.

Devamını Oku
22.12.2025
Anket sonuçlarına ne kadar güvenmeli?

Onlarca anket önümüze geliyor ve buna göre yorumlar yapıyoruz.

Devamını Oku
21.12.2025
13 yıl öncenin büyük öngörüsü gerçekleşiyor mu?

Kaybettiğimiz Doğan Kuban Hoca’nın seçme yazılarına her hafta Herkese Bilim Teknoloji dergisinde yer veriyoruz.

Devamını Oku
18.12.2025
Ankara’nın F-35 rüyası bitti veya çok bedel ödemesi gerekir

Hayır, ABD’nin Ankara Büyükelçisi ve Suriye Özel Temsilcisi Barrack’ın F-35 konusunda verdiği yanıta dayanarak Ankara bu uçakların rüyasını bile göremez demiyorum.

Devamını Oku
16.12.2025
Bu anlaşmayı kim ‘Feshet’ dediyse suçlu o! Suriye tek mi olacak çok mu?

Bütün mesele bu. Derinden bir savaş veriliyor, bir varlık ve yokluk savaşı bu, olmak mı olmamak mı...

Devamını Oku
15.12.2025
Bu övgünün ardında ne var?

Şam hükümetini ve Suriye’yi kimler zayıf bırakarak dış güçlerin sürekli müdahalesine açık bir ülke konumunda tutmak istiyor sorusu çok önemli ama bugün Trump’ın Erdoğan’a olan büyük sevgisinin arka planında ne var sorusuyla başlayacağım.

Devamını Oku
14.12.2025
Tarihe geçecek diploma iptali davası Dreyfus’u gölgede bırakır

Bir ülke, bir iktidar, bir hukuk, bir yargı düşünün ki topluca hareketle bir kimsenin 31 yıl önce aldığı üniversite bitirme diplomasını geçersiz saysın ve iptal etsin.

Devamını Oku
11.12.2025