Soru: 29/9/1999 tarihinde Milli Eğitim Bakanlığı’nda öğretmenliğe başladım. 21/3/1998 tarihinde ise askere gittim ve 8 ay askerlik yaptım. Askerlik borçlanmasıyla EYT kapsamında emekli olabilir miyim? Erhan K.
İlk defa 5510 sayılı kanunun yürürlük tarihi olan 2008/Ekim ayından önce devlet memuru olanlar 5434 sayılı kanuna tabi bulunmaktadır. Devlet memurlarının, emeklilikte yaşa takılanlar (EYT) kapsamında olabilmesi için mutlaka 8 Eylül 1999 öncesinde; SSK, Bağ-Kur, Emekli Sandığı veya 506 sayılı kanunun geçici 20. maddesi kapsamındaki sandıklara tabi hizmetinin bulunması gerekmektedir. Devlet memurunun bu tarihten önce borçlanmaya esas bir hizmet süresinin bulunması ve bu süreyi borçlanması onun EYT kapsamına girmesi için yeterli olmamaktadır. Çünkü 5434 sayılı kanunda, askerlik hizmetine ilişkin borçlanılan sürelerin sigortalılık başlangıç tarihini geriye çekmesine ilişkin bir düzenleme bulunmamaktadır.
Bu durum, SSK ve BağKur sigortalılarına göre devlet memurları yönünden bir mağduriyet yaratmaktadır. İlk sigortalılık başlangıç tarihinden önce borçlanmaya esas askerlik hizmeti bulunan bir devlet memurunun bu süreyi borçlanması halinde, sigortalılık başlangıç tarihi SSK ve Bağ-Kur’lular gibi borçlandığı süre kadar geriye çekilmemekte, yapılan borçlanma süreleri, sadece prim ödeme gün sayısına ilave edilmektedir.
Buna göre, ilk defa 29/9/1999 tarihinde devlet memuru olmanız nedeniyle 1998 yılında ifa ettiğiniz 8 aylık askerlik hizmetinizi borçlansanız bile sigortalılık başlangıç tarihiniz değişmeyeceğinden, EYT kapsamına girmeniz mümkün olmayacaktır.
EN ERKEN NASIL EMEKLİ OLABİLİRİM?
Soru: 1972 doğumlu olup 53 yaşımdayım. 1996 yılında SSK başlangıcım ve bu kapsamda toplam 1080 günüm var. Annemle ben ölen babamın emekli maaşını alırken anemi de 4 yıl önce kaybettim. Babamın maaşını alıyorum. Ben nasıl emekli olabilirim? Nergiz A.
Sigortalılık başlangıç tarihinizin 1996 yılı olması nedeniyle EYT kapsamındasınız. Ancak EYT kapsamında olmakla birlikte yaşınızın ileri ve prim ödeme gün sayınızın düşük olması nedeniyle, yaş koşulunun da arandığı emeklilik şartlarının sizin için daha uygun olduğunu düşünüyorum.
Sigorta girişinizin 1996 yılı olduğu ancak gün ve ay bilgisi belirtmediğinizden, SSK kapsamında emeklilik koşullarınız;
1. Yaş şartı aranmaksızın, ilk işe giriş tarihiniz 23/5/1996 tarihine kadar ise 5825 gün, 24/5/1996-31/12/1996 tarihleri arasında ise en az 5900 gün prim ödemenizin bulunması veya
2. 58 yaş, en az 15 yıldan beri sigortalı olup, en az 3600 gün prim ödemeniz, gerekmektedir.
Prim gün sayınızın az olması nedeniyle ikinci koşul sizin için daha uygun görünmektedir. 58 yaşı 2030 yılında doldurmakta iseniz de 1080 prim gün sayınızı 3600 güne tamamlamak için son 3.5 yılı SSK kapsamında olmak şartıyla 7 yıl daha (2520 gün) prim ödemeniz gerekmektedir. Son 3.5 yıl kalana kadar Bağ-Kur kapsamında isteğe bağlı sigortaya prim öderseniz aynı zamanda babanızdan ölüm aylığı almaya da devam edersiniz. Ancak SSK kapsamında emekli olacağınızdan son 3.5 yıl mutlaka SSK kapsamında sigortalı olmanız gerekecektir. Bu durumda, babanızdan aldığınız ölüm aylığı da kesilecektir.
AYLIK BAĞLAMA ORANIM NE OLUR?
Soru: Kendisi de SGK emeklisi olan kadına, SGK emeklisi eşinin ölümünden sonra müşterek çocukları yoksa ve kocasının da başka çocuğu yoksa bağlanacak aylığın oranı nedir? Okşan A.
5510 sayılı Kanunun 34. maddesinde, dul eşlere ölüm aylığı bağlanmasında esas alınacak hisse oranı şöyle belirtilmiştir.
Sigortalının dul eşine yüzde 50’si; aylık bağlanmış çocuğu bulunmayan dul eşine ise 5510 sayılı kanun kapsamında veya yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında çalışmaması veya kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık bağlanmamış olması halinde yüzde 75’i oranında aylık bağlanacaktır.
Diğer bir ifadeyle, eşlerin ölüm aylığı bağlanacak müşterek çocukları yoksa ve eş çalışmıyor veya kendi sigortalılığı nedeniyle aylık almıyor ise eşinin aylığının yüzde 75’i kalan eşe dul aylığı olarak bağlanmaktadır. Ancak, eş sizin gibi emekli ise ölüm aylığı bağlanacak çocuk olmasa bile ölüm aylığı hissesi yüzde 50 olmaktadır. Hisse karşılığı bulunan ölüm aylığınız, tek hak sahibi için belirlenen en düşük emekli aylığının altında olursa, aylığınız bu miktar üzerinden ödenecektir.
