5510 sayılı kanunun yürürlük tarihi olan 2008/Ekim sonrası çalışırken veya 2008/Ekim öncesi sigortalı olup bu tarihten sonra malullük ve yaşlılık aylığı bağlanmış durumda iken ölen sigortalıların hak sahiplerine bağlanacak aylıklar:
5510 sayılı kanunun 55. maddesinin üçüncü fıkrasında; “Bu kanuna göre sigortalıya bağlanacak aylıklar ile ölen sigortalının hak sahiplerinin aylıklarının hesabına esas tutar, çalışma sürelerindeki her yıl için 82’nci maddeye göre tespit edilen prime esas günlük kazanç alt sınırları dikkate alınarak, talep veya ölüm yılına ait ocak ayı itibarıyla 29’uncu maddenin ikinci fıkrasına göre belirlenen ortalama aylık kazancın yüzde 35’inden, sigortalının bakmakla yükümlü olduğu eşi veya çocuğu varsa yüzde 40’ından az olamaz. Hak sahibi kimselerin aylıkları; hak sahibi bir kişi ise bu fıkraya göre hesaplanan alt sınır aylığının yüzde 80’inden, hak sahibi iki kişi ise yüzde 90’ından az olamaz...” şeklinde düzenlenmiş, ayrıca maddenin dördüncü ve 33. maddesinin ikinci fıkrasında ölüm aylıkları için dosya bazında her yıl bağlanan malullük ve ölüm aylıklarının ocak ayı itibarıyla değerlerinin, bir önceki yılın son ödeme ayında ödenen en düşük yaşlılık aylığından az olamayacağı öngörülmüştür.
Öte yandan, 2008/Ekim öncesi sigortalı olup bu tarihten sonra aylık talebinde bulunanların aylıkları;
- 2000 öncesi ile 2000-2008/Eylül dönemi ve 2008/Ekim sonrası hizmet sürelerinin bulunması halinde üçlü karma sisteme (Gösterge+4447+5510),
- 2000-2008/Eylül ve 2008/Ekim sonrası hizmet sürelerinin bulunması halinde ikili karma sisteme (4447+5510),
- 2008/Ekim sonrası hizmetlerinin bulunması halinde 5510 sayılı kanuna, göre hesaplanmaktadır.
5510 sayılı kanunda karma sisteme (ikili veya üçlü) göre bağlanan ölüm aylıklarında hak sahipleri için herhangi bir alt sınır aylığı öngörülmemekle birlikte Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği’nin geçici 4. maddesinin beşinci fıkrasında düzenleme yapılmıştır. Anılan fıkrada; 4/1-(a) kapsamındaki sigortalılar için kanunun geçici 2. maddesine göre karma sistemde bağlanan ölüm aylıklarında; aynı maddenin (a) bendinde belirtilen aylığın hesabında sigortalıların;
- 2000 yılından önce hizmetlerin bulunması halinde, hak sahiplerine bağlanacak aylıklar mülga 506 sayılı kanunun 4447 sayılı kanunla değiştirilmeden önceki,
- Sadece 2000 yılından sonra hizmetlerin bulunması halinde ise hak sahiplerine bağlanacak aylıklar mülga 506 sayılı kanunun 4447 sayılı kanunla değiştirilen,
96. maddesinin birinci fıkrasındaki alt sınır aylığının, hak sahibi bir kişi ise yüzde 80’inden, hak sahibi iki kişi ise yüzde 90’ından az olamayacağı öngörülmüştür.
Emekli ve hak sahiplerine 2008/Ekim öncesi aylıklarla birlikte ödenmekte olan sosyal yardım zamları (SYZ), bu tarihte tamamı paylaştırılacak şekilde hisseleri oranında hak sahiplerinin aylıklarına ilave edilmiştir. Bu durumda, birden fazla dosyadan aylık almakta olanlar için SYZ’ler tek dosyadan ödendiğinden, SYZ ekli veya ekli olmayanlar için iki tane alt sınır aylığı oluşmuştur. 2008/Ekim sonrası ölen sigortalıların hak sahiplerine uygulanacak alt sınır aylıkları sosyal yardım zammı ilavesi yapılmamış olan miktar üzerinden devam ettirilmiştir.
Yapılan düzenlemelerden sonra 2008/ Ekim sonrası ölen sigortalıların hak sahiplerine ödenen en düşük emekli aylık miktarları şöyle olmuştur.
Ölen sigortalının aylıkları 3’lü (506+4447+5510) karma sisteme göre bağlanmış ise,
Yukarıdaki tablolarda belirtilen alt sınır aylıkları; 2019 yılında 5510 sayılı kanuna eklenen ek 19. madde gereği sigortalı için ek ödeme dahil 16 bin 881 TL’den, hak sahipleri için yine ek ödeme dahil 16 bin 881 TL üzerinden hesaplanan hisse karşılıklarından daha az olamamaktadır.
