Soru 1: Halen 5510/4/c statüsünde çalışmaktayım, hem 4/a (15/12/1998 girişli ) hem de 4/c (09/11/1999 girişli) statüsünde hizmetlerim bulunmaktadır. 4/c kapsamında emekli olmam halinde, sosyal güvenlik haklarım ve hangi kanuna tabi olduğumun (5434/5510) tespit edilerek tarafıma bildirilmesini istemekteyim. Banu Ü.
İlk sigortalılık başlangıcınızın 15/12/1998 olması nedeniyle EYT kapsamındasınız. Önce SSK kapsamında sonrasında devlet memuru olarak çalışmanız nedeniyle tarafınıza aylık bağlanacak statünün tespitinde, 2829 sayılı kanunun 8. maddesi gereğince son 7 yıllık fiili hizmet süresi (2520 gün) içerisinde en fazla hizmetin (en az 1260 gün) geçtiği sigortalılık hali esas alınarak aylık bağlanacaktır. Mevcut durumda, devlet memuru olarak çalışmalarınızın devam etmesi nedeniyle 5434 sayılı kanun kapsamında tarafınıza emekli aylığı bağlanacak ve emeklilik ikramiyesi ödenecektir. Emeklilik koşulunuz, 5434 sayılı kanunun geçici 205. maddesine göre, yaş haddi aranmaksızın 20 tam yıl yani 7200 prim gün sayısıdır. 7200 günün tespitinde SSK kapsamındaki çalışmalarınız da dikkate alınacaktır.
Soru 2: Babam 5434 sayılı kanununa tabi emekli iken 16/12/2025 tarihinde vefat etmiştir. Ben, boşanmış kız çocuğu sıfatıyla babamdan dolayı yetim aylığı talebinde bulunursam bağlanır mı? Yetim aylığının kesilme koşulları nedir? Banu Ü.
5434 sayılı kanunun 75. ve 99. maddeleri gereğince bu kanun kapsamında emekli iken vefat eden ana veya babadan dolayı yetim kız çocuklarına aylık bağlanabilmesi için kız çocuklarının bekâr, dul veya boşanmış olmasının yanı sıra, 5434 sayılı kanuna tabi çalışmaması ve bu kanun kapsamında emekli aylığı olmaması gerekmektedir. Halen devlet memuru olarak çalıştığınızdan babanızdan dolayı tarafınıza yetim aylığı bağlanmasına imkân bulunmamaktadır. Öte yandan 5434 sayılı kanunda kız çocuklarına bağlanan yetim aylıklarının kesilmesi, aylık bağlama koşullarının ortadan kalkması durumunda gerçekleşmektedir. Bunlar; kız çocuğunun evlenmesi veya devlet memuru olarak çalışması veya devlet memurluğu kapsamında emekli aylığı almasıdır.
Soru 3: 4/c statüsünden emekli olmam halinde, kendi emekli aylığım ile 5434 sayılı kanuna göre babamdan bağlanabilecek yetim aylığı arasında yüksek olanı tercih etme hakkım bulunmakta mıdır? Hakkım var ise babamın aylığın tamamı mı bağlanır? Banu Ü.
5434 sayılı kanun kapsamında emekli aylığı bağlanan kız çocuklarının, yine aynı kapsamda emekli iken ölen ana/ babasının aylığını alma imkânı olmamakla birlikte, 5434 sayılı kanunun 94. maddesi gereğince tercih hakkı bulunmaktadır. Dolayısıyla babanızdan hisseniz karşılığı bağlanacak aylık tutarı kendi emekli aylığınızdan yüksek ise iki aylıktan birini tercih edebilirsiniz. Tercihinizi babadan yetim aylığı yönünde kullanmanız halinde tek hak sahibi iseniz yetim aylığınız babanızın aylığının yüzde 50’si olacaktır. Yani yetim aylığı hisseniz yüzde 50’dir.
Soru 4: 4/c statüsünden ayrılarak 4/a kapsamında çalışsam ve bu kapsamda emekli olsam koşullar değişir mi? Banu Ü.
SSK yani 4/a statüsünden emekli olmanız için 4/c kapsamından çıkıştan itibaren en az 1260 gün SSK kapsamında prim ödemeniz ve 506/ geçici madde (81/B) bendinde belirtilen yaş dışındaki (EYT kapsamında olduğunuz için) 15/12/1998 tarihli sigortalılık başlangıcınıza göre 5975 prim gün sayısını doldurmanız gerekmektedir.
Soru 5: 4/a kapsamında emekli olmam halinde kendi aylığım ile 5434 sayılı kanun kapsamında bağlanabilecek yetim aylığını alabilir miyim? Tercih hakkı, oran ve tutarlar ne şekilde belirlenir? Banu Ü.
SSK kapsamında emekli olmanız halinde, 5434 sayılı kanun kapsamında emekli olan babanızdan dolayı tarafınıza yetim aylığı bağlanacaktır. Yetim aylığı oranı tek hak sahibi olmanız halinde yüzde 50’dir. Babanızın aylığının yüzde 50 hisse karşılığı belirlenen miktar ayrıca alt sınır aylığının yüzde 80 aylık miktarıyla karşılaştırılacak ve hangisi yüksek ise tarafınıza o aylık ödenecektir. 5434 sayılı kanunun ek 19. maddesine gore alt sınır aylığı bu kanuna bağlı gösterge tablosunun 14. derecesinin 2. kademesi üzerinden 30 fiili hizmet yılı için hesaplanacak emekli aylığıdır. Bu madde gereği hak sahibi sayısının en fazla 2 olması halinde, hak sahiplerine bağlanacak en düşük yetim aylığı; hak sahibi bir kişi ise yüzde 80, iki kişi ise yüzde 90’ından (eş yüzde 60, çocuk yüzde 30) az olmamaktadır.
