SSK sigortalılarından; 2000 yılından önce ölen veya ilk defa 2000-2008/ Eylül (dahil) arasında sigortalı olup malullük veya yaşlılık aylığı bu tarihler arasında bağlanan ve 2008/Ekim öncesi ölen sigortalıların hak sahipleri için en düşük emekli aylıkları:
SSK sigortalıları için aylık hesaplama sisteminin 2000 yılında 4447 sayılı kanunla değiştirilmesi nedeniyle 506 sayılı kanunun 96. maddesinde, sigortalı ve hak sahibi aylıklarında alt sınır aylığı kuralları da yeniden belirlenmiştir. 96. maddenin birinci fıkrası; “Bu kanuna göre bağlanacak aylıklar, 78’inci maddeye göre tespit edilen prime esas günlük kazanç alt sınırının aylık tutarının yüzde 35’inden az olamaz” şeklinde değiştirilmiş olup bu hüküm gereği, hak sahibi aylıklarına uygulanacak alt sınır aylığı, üçüncü fıkrada, bu şekilde hesaplanan alt sınır aylığının bir hak sahibi için yüzde 80’inden, iki hak sahibi için yüzde 90’ından az olamayacağı şeklinde öngörülmüştür.
2008/Ekim ayında 5510 sayılı kanunun yürürlüğe girmesiyle, 4447 sayılı kanunla getirilen aylık hesaplama sisteminde sadece malullük ve ölüm aylığı bağlanmış, yaşlılık aylığı bağlanamamıştır.
5510 sayılı kanunun geçici 10. maddesinin yedinci fıkrasında yapılan düzenleme ile 4447 sayılı kanun ve bu kanunla değişik 96. madde hükmüne göre hesaplanan aylıkların, 506 sayılı kanunun geçici 89. maddesi kapsamında yeniden hesaplanarak, sigortalı ve hak sahiplerine fark ödemelerinin yapılması öngörülmüştür.
506 sayılı kanunun geçici 89. maddesi; gerek 2000 yılından önce gösterge, gerekse kanunun 82. maddesine göre gösterge +4447 sayılı kanun yani ikili karma sisteme göre bağlanan aylıkların 31/12/1999 tarihinde en düşük göstergenin katsayı ile çarpımının yüzde 70’inden az olamayacağını öngörmektedir. Diğer bir ifadeyle, maddede belirtilen sigortalı ve hak sahiplerine uygulanacak alt sınır aylığı, 506 sayılı kanunun 96. maddesinin 4447 sayılı kanunla değiştirilmeden önceki birinci ve üçüncü fıkra hükümlerinde belirtildiği şekilde olacaktır.
Buna göre, 1999/Aralık ayında en düşük gösterge 9475, memur maaş katsayısı 12.000 olup yüzde 70 oranı üzerinden hesaplanan aylık olan 79.59 TL’nin tahsis talep veya ölüm tarihine taşınmış miktarına göre sigortalı ve hak sahipleri için en düşük emekli aylığı uygulaması yapılmış olup, gösterge sistemindeki alt sınır aylığı ile bire birdir. Alt sınır aylıkları, aylık artışları ile ilgili yıllara taşınmakta olup, aylık artışlarına TÜFE dışında verilen seyyanen zamlar ise belirlenen kurallar çerçevesinde, tamamı veya hak sahiplerine hisseleri oranında verilmek suretiyle alt sınır aylıklarına yansıtılmıştır.
Bu yasal düzenlemelerden hareketle, genel olarak şunu söylemek mümkündür.
5510 sayılı kanunun yürürlük tarihi olan 2008/Ekim ayından önce bağlanan ölüm aylıkları ile yine 2008/Ekim öncesi malullük veya yaşlılık aylığı almakta iken 2008/Ekim sonrası ölen sigortalılara ve hak sahiplerine bağlanacak ek ödemesiz en düşük emekli aylığı miktarları şöyledir.
Hak sahiplerine ödenecek en düşük emekli aylıkları, ayrıca 5510 sayılı kanuna 2019 yılında eklenen ek 19. maddede belirtilen ek ödemesiz en düşük emekli aylığının, (16.231,73 aylık +649.27 ek ödeme = 16.881 TL) hak sahibi hisse karşılığı değerlerinden az olamamaktadır.
Örneğin, 2007 yılından beri malullük aylığı almakta iken 2025 yılında ek ödemesiz 24.300 TL malullük aylığı almakta iken ölen sigortalının hak sahibi olarak sadece bir kız çocuğu bulunmaktadır. Bu durumda, ölüm aylığı hissesi yüzde 25 yerine yüzde 50 olacaktır.
Hak sahibinin;
Hisse karşılığı ölüm aylığı: 24.300 x yüzde 50 =12.150 TL,
506/96. madde tek hak sahibi yüzde 80 karşılığı aylığı: 15.383,95 TL
5510/Ek 19. madde hissesi karşılığı ölüm aylığı: 16.231,73 x yüzde 50 = 8.115,86 TL
Bu üç aylık mukayese edilerek en yüksek aylık olan 15.383,95 TL ile yüzde 4 ek ödeme tutarı olan 15.383,95 x 0,04=615.36 TL olmak üzere toplam 15.383,95 +615.36= 15.999,31 TL ödenecektir.
