5510 sayılı kanuna çeşitli yasalarla eklenen geçici 17, 63, 76, 83 ve 84. maddelerle; bu maddelerin yürürlüğe girdiği tarihte belirli sürelere ilişkin prim borcu bulunan Bağ-Kur sigortalılarının, yasalarda belirtilen sürelerde primlerini ödememeleri halinde sigortalılıklarının durdurulmasına, talep halinde durdurulan sigortalılık sürelerine ait primlerin ihya edilerek yeniden kazanılmasına imkân verilmiştir.
İhya işlemi “ya hep ya hiç” mantığıyla yapılmakta, kısmi ihya hakkı bulunmadığından durdurulan tüm hizmetlerin ihya edilmesi gerekmektedir. Bağ-Kur’lular durdurulan hizmet sürelerini 5510 sayılı kanunun geçici 89. maddesi kapsamında gecikme cezası ve gecikme zammı ile ödemek yerine, ihya yöntemiyle yani ihya talep tarihinde asgari ve azami prime esas kazanç tutarı arasında belirleyecekleri kazancın yüzde 34.75 oranında prim ödemek suretiyle geçerli saydırmaktadır. Bu durum ise daha yüksek prim ödemek anlamına gelmektedir. Sigortalılar ihya bedelinin tamamını borcun tebliğ tarihinden itibaren 3 ay içinde ödemeleri halinde, ihya ettikleri süreler geçerli sayılmaktadır.
Bağ-Kur sigortalıları için en son 1.5.2021 tarihi öncesi sigortalılık sürelerinin durdurulmasına ilişkin yasal düzenleme (5510/geçici 84. madde) yapılmış olup Meclis’teki kanun teklifinde de böyle bir düzenleme öngörülmediği gibi, kısmi ihya hakkı bekleyen Bağ-Kur’lular için torbadan kötü bir sürpriz çıkmıştır. Teklifin 18. maddesiyle 1.1.2026 tarihinden geçerli olmak üzere, Bağ-Kur hizmet ihyasındaki prim oranı yüzde 34.75’ten, yüzde 45’e yükseltilmiştir. Bu düzenleme ile Bağ-Kur’lunun prim maliyeti oldukça artırılmıştır.
Bağ-Kur sigortalıları için emeklilikte aranan 9 bin prim gün sayısının 7 bin 200 güne düşürülmesine ilişkin yasa çalışmalarının başlatılacağını açıklayan iktidar, prim borçlarını yasal süresinde ödeyemedikleri için hizmet süreleri durdurulan Bağ-Kur sigortalılarının, bu hizmet sürelerinden ihtiyacı olan süreleri kısmi ihya yaparak emekli olmalarına imkân veren destekleyici yasalar yapmak yerine, Bağ-Kur’lunun 7 bin 200 günü bile tamamlayamaması için primlerin ihya oranını yükseltmiştir. Yani parası olan borçlarını ödesin ve emekli olsun mantığı ile yapılan düzenlemeler nedeniyle Bağ-Kur’lunun erken emeklilik sevinci kursağında bırakılmıştır.
1.1.2026 tarihinde yürürlüğe girecek düzenlemeyle, örneğin, durdurulan 2 bin 300 günlük hizmetini ihya etmek isteyen Bağ-Kur’luya getirilen prim ihya yükü, 2025 rakamları üzerinden açıklanacak olursa;
Mevcut durumda, 2025 yılı asgari günlük kazanç: 866.85 TL.
1 günlük asgari günlük kazanç ihya bedeli: 866.85x yüzde 34.75=301.23 TL.
2 bin 300 günlük hizmetin ihya bedeli: 2300x301.23=692.829 TL’dir.
Kanun teklifindeki yüzde 45 ihya prim oranı üzerinden yapılan hesaplamada ise;
1 günlük asgari günlük kazanç ihya bedeli: 866.85x yüzde 45= 390.08 TL’dir.
2 bin 300 günlük hizmetin ihya bedeli: 2300x390.08= 897.184 TL olacaktır.
2025 yılı rakamlarıyla Bağ-Kur sigortalısına yüklenen prim maliyeti 897.184-692.829= 204.355 TL olacaktır.
Bu durumda, durdurulan tüm hizmetlerini ihya etmek zorunda bırakılan ve ihya prim oranı yüzde 34.75’ten yüzde 45’e yükseltilen Bağ-Kur’lular, emeklilikte prim gün sayıları düşürülse bile yüksek ihya tutarlarını ödeyemeyecekleri için emekli olamayacaktır.
BAĞ-KUR SİGORTALILARI İÇİN GENÇ GİRİŞİMCİ DESTEĞİ KALDIRILMIŞTIR
Kanun teklifiyle, 2026 yılı ocak ayı başından itibaren 5510/81. maddesinin (k) bendinin yürürlükten kaldırılmasıyla Bağ-Kur sigortalıları için 1.6.2018 tarihinden itibaren 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun mükerrer 20. maddesi kapsamında genç girişimcilerde kazanç istisnasından faydalanan ve mükellefiyet başlangıç tarihi itibarıyla 18 yaşını doldurmuş ve 29 yaşını doldurmamış olanlardan, 5510 sayılı kanunun 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (1) numaralı alt bendi kapsamında ilk defa sigortalı sayılan gerçek kişilerin primlerinin 1 yıl süreyle prime esas kazanç alt sınırı üzerinden Hazine tarafından karşılanması şeklinde uygulanan Genç Girişimci Teşviki yürürlükten kaldırılmıştır.
Teşvikin kaldırılması, genç girişimcilerin kuruluş aşamasında maliyetlerinin artmasına ve yeni işyerlerinin açılmasında düşüşler yaşanmasına neden olacaktır. Bu durumun, istihdamı azaltıcı etkilerinin olacağı görülmektedir.
