2008/Ekim öncesi 1479 ve 2926 sayılı kanunlar kapsamında olan Bağ-Kur sigortalıları, 2008/Ekim sonrasında 5510 sayılı kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde:
“...b) Köy ve mahalle muhtarları ile hizmet akdine bağlı olmaksızın kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan ise
1) Ticari kazanç veya serbest meslek kazancı nedeniyle gerçek veya basit usulde gelir vergisi mükellefi olanlar,
2) Gelir vergisinden muaf olup esnaf ve sanatkâr siciline kayıtlı olanlar,
3) Anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortakları, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortakları, diğer şirket ve donatma iştiraklerinin ise tüm ortakları,
4) Tarımsal faaliyette bulunanlar...” şeklinde düzenlenmiştir.
4/b yani Bağ-Kur sigortalılarının hizmet kayıtları Sosyal Güvenlik Kurumu’nca (SGK) oluşturulmakta ve sigortalılar bu hizmet kayıtlarına (cetveline) hem SGK internet sayfası hem de e-Devlet’ten ulaşabilmektedirler.
Ancak belirli dönemlere ilişkin prim borçlarını ödemeyen Bağ-Kur sigortalıları hizmet kayıtlarına baktıklarında; hizmetlerinin net olarak hangi süreleri kapsadığını, hangi süreler için ihya yoluyla prim ödeyerek hizmet kazanabileceklerini, hangi sürelerin primlerini zorunlu olarak ödemeleri gerektiğini ve prim borçlarını görememektedirler. Diğer bir ifadeyle, Bağ-Kur sigortalıları hizmet kayıtlarına bakarak emekliliğe esas hizmet sürelerini SGK’ye müracaat etmeden anlayamadıkları gibi, hizmet dökümlerinde bazı yıllara ilişkin gün ve kazanç bilgileri “0” olarak, bazılarında ise prime esas kazanç bilgisi olduğu halde gün sayısı “0” olarak göründüğünden, söz konusu dönemlerdeki hizmetlerin geçerli olup olmadığı hususunda tereddütler yaşamaktadırlar.
Sigortalıların uzun vadeli sigorta kollarına (malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası) ilişkin hizmet dökümünde;
- Sigortalılık kodu, hizmetin SSK, Bağ-Kur veya Emekli Sandığı kapsamında olup olmadığını,
- Sigortalılık statüsü, SSK sigortalıları için hizmetin niteliğini yani zorunlu sigorta, isteğe bağlı sigorta, tarım sigortası, ev hizmetleri ...vs. gösterirken Bağ-Kur sigortalıları için şirket ortağı, gelir vergisi mükellefi, tarım sigortası... vs. gibi sigortalılık niteliğini, göstermektedir.
Diğer taraftan belirli tarihlerde 5510 sayılı kanuna eklenen geçici maddelerle, maddelerde belirtilen tarihler itibarıyla prim borcu bulunan BağKur sigortalılarının, sigortalılık süreleri durdurulmakta ve bu süreler daha sonra sigortalının talepte bulunması halinde ihya edilmek suretiyle canlandırılmaktadır. Hizmetler ihya edilmediği sürece hizmet olarak dikkate alınmamaktadır.
Kanunun;
- Geçici 17. maddesinde; 30/4/2008 tarihi itibarıyla beş yılı aşan süreye ilişkin,
- Geçici 63. maddesinde; 30/4/2015 tarihi itibarıyla 12 ay ve daha fazla süreye ilişkin
- Geçici 76. maddesinde; 31/5/2018 tarihi itibarıyla, - Geçici 83. maddesinde; 31/10/2020 tarihi itibarıyla,
- Geçici 84. maddesinde; 30/4/2021 tarihi itibarıyla,
prim borcu bulunan BağKur sigortalılarının belirtilen sürelerde primlerini ödememeleri nedeniyle sigortalılık süreleri durdurulmuştur. Bu şekilde durdurulan süreler, hizmet dökümünde, aynı geçici maddelerle örneğin “1479-geçici 63. terk koduyla” şeklinde gösterilmektedir. 1/5/2021 tarihi sonrasında Bağ-Kur hizmetleri için yasal düzenleme yapılmadığından, bu tarih sonrası Bağ-Kur hizmetleri zorunlu hizmet niteliğindedir.
4/b hizmet cetvelinde;
- İlgili yılda hem prim ödeme gün sayısı hem de prime esas kazanç bölümü “0” şeklinde ise bu durum kesinlikle 1/5/2021 öncesi dönemler için geçerli olup, bu hizmetlerin prim ödenmemesi nedeniyle durdurulan süreler olduğu ve sigortalı tarafından ihya edilmeden hizmet olarak kabul edilemeyeceği anlaşılmalıdır.
- İlgili yılda prim ödeme gün sayısı alanı “0” olarak görünürken prime esas kazanç alanı dolu ise bu durum sadece 1/5/2021 sonrası hizmetler de görünmektedir. Bu süreler zorunlu Bağ-Kur hizmeti olarak kabul edilmektedir.
- İlgili yılda hem prim ödeme gün sayısı hem de prime esas kazanç bölümü dolu ise bu süreler hizmet olarak kabul edilmektedir.
Bu durumda, Bağ-Kur sigortalılarının hizmet cetvelinde geçerli hizmet olarak kabul edilecek süreler; hem gün hem de kazanç bölümü dolu olan süreler ile 1/5/2021 sonrası süreler olacaktır.
Bağ-Kur sigortalıları prim borçları ve ihya tutarlarını öğrenmek için SGK’ye müracaat etmek zorunda kalmaktadır. Kurumun Bağ-Kur sigortalıları için hizmet cetvelinin, tüm bilgilerin yer alacağı, daha açıklayıcı ve sigortalıların anlayabileceği bir şekilde düzenlemesi yararlı olacağı gibi, kurumun iş yükünü de azaltacaktır.
