Jeopolitik rotamız: Atlantik mi Avrasya mı? - HAKAN ERCAN
Olaylar Ve Görüşler
Son Köşe Yazıları

Jeopolitik rotamız: Atlantik mi Avrasya mı? - HAKAN ERCAN

18.06.2024 04:00
Güncellenme:
Takip Et:

Türk ulusuna Aydınlanmanın ve çağdaşlığın yolunu açan büyük Atatürk, ülkenin pusulasını da açıkça işaret etmiştir: “Çağdaş medeniyet seviyesinin üzerine çıkmak”; “Yurtta barış dünyada barış.”

“Demokrasi, insan hakları, laiklik, hukukun üstünlüğü” gibi vazgeçilemez Batılı (çağdaş) değerler olmadan yurtta barış, huzur, adalet mümkün olamaz. Dahası, yalnız iç cephe değil, dış cephe (güvenlik, beka) de zayıf kalır. Bu çıplak gerçeğin en somut örneği İslam ülkeleridir. Genel olarak Doğu ve İslam ülkelerinde devletin mutlu ancak toplumun mutsuz olduğu süreğen bir çarpıklıktan bahsedilebilir.

BATI EMPERYALİZMİ

Öte yandan, parlak Batı madalyonunun bir de karanlık yüzü vardır: “Kendinden olmayanı (ötekileri) bölen, parçalayan, sömüren emperyalizm.” Tarihi, dini, etnik, sosyokültürel ve politik faktörlerin bilinçaltına yerleştirdiği, besleyip büyüttüğü kabullenmeler, önyargılar çerçevesinde son kertede Türkiye de ötekilerdendir. Batı emperyalizminin Türkiye’yi nasıl ötekileştirdiğini Ermeni meselesine yaklaşımlarıyla; KKTC’ye uyguladıkları insan haklarına aykırı kısıtlamalarla; Yunanistan’ın Lozan’a, uluslararası hukuka aykırı ihlallerine destekle vd. hatırlayabiliriz.

Türkiye’nin Atlantik’teki yeri özetle; zorlukların paylaşımı (NATO) açısından geçerli; ancak yararlanılan olanakak paylaşımında (AB üyeliği) -özellikle üniter yapısı ve demografisiyle- tercihe uygun değildir. Bu da etnik ve dini konular üzerinden iç cepheye yönelik siyaset mühendisliği için bir başka gerekçe ve elbette Türkiye için de bir başka tehdit unsuru olmaktadır. 60 yıllık bayat AB havucu; Kıbrıs başta olmak üzere jeopolitik taviz koparma, ülkemizi emperyalizme uygun bir Türkiye’ye dönüştürebilme ve oyalama aracı olarak toksik bir haldedir.

AVRASYA

Türkiye’nin Atlantik içindeki “uydu ve öteki” konumu dengelenmeye muhtaçtır. Dengenin iki unsuru vardır: Biri, Atatürk’ün -Nutuk’ta- tarif ettiği şekilde “milli siyaset” izlemek; diğeri de “çok taraflılık ve çok boyutluluk”tur. Özellikle Türk dünyası ve yükselen Avrasya ile özellikle Atlantik’ten gelen tehdit/istismar alanlarında daha fazla/derin işbirliğine yönelmek ve yakın coğrafyada ortak çıkarları öne çıkararak/ artırarak “bölgesel sahiplik” ilkesini güçlendirmek, işleyen kurumlar tesis etmek elzemdir.

BMGK KARARLARI

Diğer yandan Avrasya’nın demokrasi, özgürlükler ve insan hakları bakımından kronik zafiyeti asla göz ardı edilemez. Ayrıca Türk kimliğinin; Avrasya’nın iki büyük gücünden biri olan Çin nezdinde “ezeli rakip/hasım”; Rusya gözünde de “tarihi rakip/ hasım” olduğu söylenebilir. Rusya’nın “Mart 2023 Dış Siyaset Belgesi”nde Türkiye’ye, yalnız din üzerinden bir konumlandırmayla yer vermesi anlamlıdır. Dahası, unutmamak gerekir ki KKTC’nin tanınmasını engelleyen ve Türkiye’yi adada işgalci kabul eden BMGK kararlarına, Çin ve Rusya da onay vermiştir. Rusya-Çin ikilisiyle Türkiye arasında bazı fay hatlarının (Uygur Türkleri, PKK’ye destek, Suriye) varlığı da gözden ırak tutulamaz. Özetle, Avrasya bir gül bahçesi değildir. Ancak bütün bunlar elbette dengeli, karşılıklı faydaya dayalı yeni/derin işbirliklerine engel de değildir.

SONUÇ

Türkiye’nin geleceği Batıcı olmadan ve emperyalizme rağmen Batılı (çağdaş) olabilmektedir. Türkiye; vazgeçilemez temel milli hedefleri (çağdaşlık ve barış), tarihi ve benzersiz-üstün coğrafi konumu nedeniyle hem Atlantik hem de Avrasya ile -bir taraftaki eksiğini/sorunu diğer tarafta dengeleyebilecek- “çok boyutlu” işbirliği içinde olmak ve “milli siyaset” yürütmek zorundadır. Bunun için Türkiye’nin önceliği Atatürk’te birleşmek, onun rotasını izlemektir. Uzun erimdeyse;

-zeminin hazır olduğu- Türk dünyasına rehberlik ederek ortak dil, tarih ve kültür mirası üzerine -çağdaş üçüncü taraflara da açık olabilecek- çağdaş bir ortak gelecek inşası düşünülmelidir.

HAKAN ERCAN

(E) TUĞAMİRAL

Yazarın Son Yazıları

Türkiye’de siyaset oyunları - Dr. Engin Ünsal

AKP 2002’de iktidar olduktan sonra iktidar olmanın nimetlerinden fazlası ile yararlandı ve bu nedenle iktidar olmayı çok sevdi.

Devamını Oku
23.05.2026
Uluslararası eşkıyalık… - Av. Erol Ertuğrul

Emperyalizm bağımsızlık savaşlarını sevmez.

Devamını Oku
23.05.2026
Yargıya anayasal blokaj - Başar Yaltı

Ulusal egemenliğin bir parçası olan yargı, yasama ve yürütmenin denetimini sağlamak ve kişiler arasındaki anlaşmazlıkları adaletli bir çözüme kavuşturmak için vardır.

Devamını Oku
22.05.2026
Bir Cumhuriyet kadınına veda... - Gönül Pultar

Bir Cumhuriyet kadınını, değerli bir öğretim üyesini yitirdik.

Devamını Oku
21.05.2026
Bir memleket gençlerini kaç kez yitirir? - Cengiz Kuday

Türkiye’de 19 Mayıs dendiğinde çoğu insanın aklına doğal olarak Samsun’a çıkan Mustafa Kemal ve Milli Mücadele gelir.

Devamını Oku
21.05.2026
Görünmezleri görünür kılmak - Utku Yapıcı

Brezilyalı ünlü şair ve yazar Thiago de Mello, ABD güdümlü 1964 Brezilya Darbesi’nin ardından kaleme aldığı İnsan Yasası’nın son maddesinde yeryüzünün temel sorununu ve bu soruna dair çözüm yolunu ne güzel dile getirir...

Devamını Oku
20.05.2026
Filizlenen Çin-Türkiye dostluk ağacı gençliğin gücüyle büyüsün

Ankara’dan İstanbul’a, sahil kasabalarından Anadolu’nun iç bölgelerine kadar genç arkadaşlarla görüş alışverişinde bulundum.

Devamını Oku
19.05.2026
Samsun hâlâ bir ufuktur - Onursal Adıgüzel

Aradan tam 107 yıl geçti.

Devamını Oku
19.05.2026
Tam bağımsızlığın ilk adımı - Hüner Tuncer

1919 Mayıs’ında Anadolu’ya ayak bastığında Mustafa Kemal’in kararı şuydu: Ulusal egemenliğe dayalı tam bağımsız bir Türk devletinin kurulması.

Devamını Oku
19.05.2026
Kış güneşi Türkan Saylan- Gülseren Delibaş

Yaşam, bazen dondurucu bir ayazın tam ortasında açan o zayıf ama inatçı kardelene benzer.

Devamını Oku
18.05.2026
'Ateş çemberinden başarıyla çıkmanın yolu'

Toplumların ve devletlerin tarihi, yaşamın ve süreçlerin tıkandığı anlarda atılan ya da atılmayan adımlarda saklıdır; tıpkı şimdi bizim karşı karşıya olduğumuz durum gibi.

Devamını Oku
18.05.2026
Andımız erdemli nesiller yetiştirdi - Fikret Şahin

Son zamanlarda meydana gelen okul saldırıları hepimizi derinden üzdü.

Devamını Oku
16.05.2026
Demokratik Türkiye özlemi - Hüseyin Özkahraman

Tarihiyle, kültürüyle ve milyonları aşan nüfusuyla yalnızca ülkemizin değil, dünyanın en önemli şehirlerinden İstanbul’u yönetme sorumluluğunu taşıyan; tüm baskılara rağmen üç kez seçim kazanmış bir belediye başkanı aylardır Silivri’de, 15 metrekarelik bir odada özgürlüğünden mahrum bırakılmış durumdadır.

Devamını Oku
16.05.2026
MHRS çözüm mü, sorun mu? - Prof. Dr. Bekir S. Kocazeybek

TC Anayasası 56. maddesine göre, “Herkes sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir.”

Devamını Oku
15.05.2026
Türk Eczacılık Günü - Avni Kurtuldu

14 Mayıs 1839 tarihinde “Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane” bünyesinde açılan eczacılık sınıfı, bilimsel eczacılık eğitiminin başlangıcı olarak kabul görmüş ve 14 Mayıs Türk Eczacılık Günü ilan edilmiştir.

Devamını Oku
14.05.2026
Karanlığa doğan yıldızlar - Gani Işık

Dinler tarihi ve kutsal kitaplar halkların zor dönemlerinde onları sahiplenen ve kendilerine yol gösteren peygamber gönderildiğini anlatır, örnek de verir.

Devamını Oku
13.05.2026
Milletvekili ara seçimleri - Erol Tuncer

Milletvekili ara seçimler; istifa, ölüm ya da başka nedenlerle milletvekilliklerin boşalması durumunda boşalan sandalyelere yeni üyelerin seçilebilmesi için yapılmaktadır.

Devamını Oku
13.05.2026
Aileden algoritmaya - Altan Kar

Bu metin, günümüzün “büyük öteki”sine dönüşen o görünmez ama her yerde olan algoritmik düzenin, yaşamımızı nasıl sessizce dönüştürdüğünü anlamaya yönelik bir çabadır.

Devamını Oku
12.05.2026
Amatör tiyatronun gücü - Serkan Fırtına

Bugün ülkemizin neredeyse her kentinde, kiminde onlarca kiminde ise belki bir tane de olsa perde açmaya çalışan amatör tiyatrolar vardır.

Devamını Oku
12.05.2026
Atatürk, Jonathan, İran ve Macaristan - Ülgen Zeki Ok

Richard Bach’ın bir döneme damga vuran “Martı” kitabının kahramanı Jonathan ile tanışıp felsefesini benimsediğimde 20 yaşlarındaydım.

Devamını Oku
09.05.2026
Atalay, Demirtaş, Kavala ve anayasa - Ziya Yergök

Türkiye, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ni (AİHS) 1954’te onaylamış, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne (AİHM) bireysel başvuru hakkını 1987’de tanımıştır

Devamını Oku
08.05.2026
Jeopolitik armağan - Nejat Eslen

1990’lı yılların sonlarında, tek kutuplu dünya düzeni içinde ABD, küresel üstünlüğünü sürdürmenin planlarını yapıyordu.

Devamını Oku
07.05.2026
Engizisyondan bugüne: Değirmenci MenocchIo’nun öyküsü - Okan Toygar

Asıl adı Domenico Scandella’ydı ancak Menocchio olarak bilinirdi.

Devamını Oku
07.05.2026
Emperyalizmin değişmeyen hedefi - Hamdi Yaver Aktan

“1970 yılının nisan ayında, Türkiye’de eylem içinde bulunan ve gençlik önderi durumunda olan gençlerle bir toplantı yapmıştık.

Devamını Oku
06.05.2026
Şafağın getirdiği acı - Abdullah Yüksel

Mayıs ayının başlarında, şafağın erken söktüğü sessiz ve açık bir geceydi.

Devamını Oku
06.05.2026
Sisyphos’un bacağındaki el - Metin Devrim

18. yüzyılda Sanayi Devrimi’nin o ağır çarkları arasında doğan, 1886’da Şikago’da “8 saatlik çalışma hakkını alabilmek” uğruna can veren işçilerin mirasıdır 1 Mayıs.18. yüzyılda Sanayi Devrimi’nin o ağır çarkları arasında doğan, 1886’da Şikago’da “8 saatlik çalışma hakkını alabilmek” uğruna can veren işçilerin mirasıdır 1 Mayıs.

Devamını Oku
06.05.2026
Petrodolar sistemi bitiyor mu? - Fikret Bayır

Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) 1 Mayıs 2026 itibarıyla Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü’nden (OPEC) ayrılacağını duyurdu.

Devamını Oku
05.05.2026
Yeni Sayıştay Kanunu ve Sayıştay ’ın görevleri - Turgut Aşçı

Sayıştay (Divan-ı Muhasebat) 1862’de Osmanlı İmparatorluğu’nun devlet gelir ve giderlerini denetleyen, günümüz Sayıştay’ının temeli olan en yüksek mali denetim ve yargı kurumu olarak kurulmuştur.

Devamını Oku
05.05.2026
Aşı karşıtlığı ve toplumsal etkileri - Ülkü Sarıtaş

Bakteri, virüs gibi mikrobial ajanlarla meydana gelen hastalıklardan korunmak amacıyla etkisi zayıflatılmış mikrobial ajanlar veya bunların genetik yapısını taklit eden parçacıkların laboratuvarda üretilmesi ile elde edilen aşıların tarihçesi yaklaşık iki bin yıl öncesine dayanmakta, Çin ve Hindistan’da aşıya benzer uygulamaların yapıldığı tarihi kalıntılardan anlaşılmaktadır.

Devamını Oku
04.05.2026
Eğitimde güvenlik sorunu - Levent Nayki

14 Nisan 2026 Salı günü Şanlıurfa’da bir okulda silah patladı.

Devamını Oku
04.05.2026
Gelir düzeyi ve kentsel dönüşüm - Aydın Öncel

Türkiye deprem kuşağında ve oldukça fazla riskli yapı stoğu olan bir ülke.

Devamını Oku
02.05.2026
Emek ve dayanışma - Kemal Akkurt

İşçi sınıfının 1886 yılında ABD’nin Şikago kentinde çalışma koşullarının iyileştirilmesi için yaptıkları başkaldırı hareketi, 1 Mayıs Emek ve Dayanışma Bayramı’nın ilk kıvılcımı oldu.

Devamını Oku
01.05.2026
İşçi sınıfı yeniden - Doğan Ergenç

20. yüzyılda işçi sınıfının önemli kazanımlar elde ettiğini söyleyebiliriz.

Devamını Oku
01.05.2026
1 Mayıs 137 yaşında - Engin Ünsal

Bugün İşçi Bayramı olarak kutlanan 1 Mayıs aslında kanla yazılmış bir emek hareketinin anılma ve sömürüye karşı evrensel dayanışmanın sergilendiği gündür.

Devamını Oku
01.05.2026
Sine-i millete dönmek - Şule Özsoy Boyunsuz

Türkiye’de kamuoyunca zaman zaman gündeme getirilen ve sine-i millete dönmek olarak ifade edilen “topluca istifa”, aslında anayasal olarak var olmayan bir beklentiye dayanıyor.

Devamını Oku
30.04.2026
Uçak gemileri - Hakan Ercan

Uçak gemileri, modern askeri gücün görkemli ve fakat tartışmalı unsurlarından biri olmaya devam ediyor.

Devamını Oku
30.04.2026
Maden işçilerinin zaferi üzerine - Cuma Gürsoy

“Onlar ki toprakta karınca, suda balık kadar çokturlar / Mücadelemizde sadece onların destanı vardır.”

Devamını Oku
30.04.2026
Denge ve denetim krizi - Mahmut Aslan

31 Mart 2024 yerel seçimlerinin ardından, özellikle muhalefetin kazandığı belediyelere yönelik adli ve idari süreçlerde belirgin bir yoğunlaşma gözlenmektedir.

Devamını Oku
29.04.2026
Yanlarına kâr kaldı... - Berna Özgül

Türkiye'de motokuryeler yalnızca ağır çalışma koşullarıyla değil, cezasızlıkla da mücadele ediyor.

Devamını Oku
29.04.2026
Çocuk koruma mı, dijital gözetim mi? - Mehmet Utku Şentürk

Türkiye’de sosyal medya kullanımına yaş sınırı getirilmesi ve VPN hizmetlerine kadar uzanan kimlik doğrulama zorunluluğu tartışmaları, yalnızca çocukların korunması meselesi değil; aynı zamanda temel hak ve özgürlükler açısından kritik bir kırılma noktasıdır.

Devamını Oku
29.04.2026