Stravinsky’nin diş ağrısı
Evin İlyasoğlu
Son Köşe Yazıları

Stravinsky’nin diş ağrısı

27.09.2023 04:00
Güncellenme:
Takip Et:

Tarih boyu sanat dallarına imza atanların pek çoğu manevi ya da maddi acı çekmiş, çoğu da erken yaşta ölmüş sanatçılardır. Müzik sanatında da bunun örnekleri pek çoktur. Örneğin: J.S. Bach, öldüğünde 56 yaşındaydı. Onun zamanında elektrik olmadığından mum ışığı veya gaz lambası altında çalışmaktan görme duyusunu yitirdiğini yazar tarih. Oysa belki bugün basit bir katarakt ameliyatıyla gözündeki perde kalkabilirdi. Aynı yılda doğmuş olan çağdaşı George Fiedrich Handel de son yıllarını âmâ olarak geçirmiş; birbirlerini hiç tanımasalar da J.S. Bach ile aynı yazgıyı paylaşmışlardı. Üstelik her ikisini de ameliyat eden, şarlatanlığıyla ünlü Taylor adlı bir doktormuş. Bach ameliyattan bir-iki ay sonra kanamadan ölür. Handel de yaşamının son on yılını kör olarak geçirir. Onların ne acılar çektiklerini bazen yapıtarı bize yansıtsa da bazen de notaların arkasına saklamışlardır.

Oysa yeniçağların bestecileri dertlerini de notanın altına el yazısı olarak yazmayı doğal saydılar. Igor Stravinsky, Bahar Ayini’nini besteleyip bitirdiğinde son sayfanın altına şöyle bir not düşmüş:

Dayanılmaz bir diş ağrısı içinde bu eseri tamamladım.

Bu satır bir mektup niteliğinde: Önce şef ve orkestracılara, sonra dinleyicilere, daha sonra da müzik yazarlarına bir mektup. Onlarla dertleşmiş adeta. Yapıtını paylaştığı gibi diş ağrısını da paylaşmış!

2023-2024 MÜZİK MEVSİMİNE BAŞLARKEN

Ülkenin bütün sanat merkezleri önümüzdeki günlerde yeni mevsim dinletilerine başlıyor. İDSO bu mevsime bir turne programıyla giriyor. Turneler her zaman sanatçıları yüreklendirir. Onlara değişik akustik ortamlarda, değişik dinleyiciye çalmanın deneyimini kazandırır. Maestro Gürer Aykal yönetiminde İDSO Uzakdoğu turnesine çıkıyor. Turnenin ilk konseri Atatürk Kültür Merkezi’nde cuma gecesi yer alacak. Solist ünlü kemancımız Cihat Aşkın. Programda önce bir Japon besteci var: Yasushı Akutagawa (1925-1989). Onun yaylı orkestrası için Triptyk adlı yapıtıyla tanışacağız. Japon dinleyiciler de bizim Ulvi Cemal Erkin’in Keman Konçertosu’nu Cihat Aşkın’ın kemanından tanıyacaklar. Konserdeki son yapıt Çaykovski’nin 4. Senfonisi. Bu turne nedeniyle  İDSO konserlerine bir ay ara veriliyor. 7 Ekimdeki Cemal Reşit Rey Salonu’nun açılış konserini şef Murat Cem Orhon yönetiyor. Solist soprano Hanna Elizabeth Müller. Ferit Tüzün’ün Türk Kapriçyosu ile mevsime hoşgeldin diyen program, Richard Strauss’ın “Son Dört Şarkısı” ile devam edecek ve J. Brahms’ın 1. Senfonisi ile sonlanacak.

BETİN GÜNEŞ BODRUM HEREDOT’TA

Piyanist, kompozitör ve tromboncu Betin Güneş, enerji dolu, üretken ve yaratıcı bir insandır. İstanbul Mimar Sinan Üniversitesi Konservatuvarı’nda Judith Uluğ’un piyano; İlhan Usmanbaş’ın kompozisyon öğrencisi olmuş. Köln Müzik Akademisi’ne giderek şeflik, kompozisyon ve trombon dersleri almış, özel olarak da elektronik müzik çalışmış. Köln’e yerleştikten sonra orada kurduğu orkestralar, çağırdığı solistler ve hazırladığı konser programları ile ünlenmiş. Sahnede kendine özgü esprileriyle bestelerinin yazılış öyküsünü anlatması, solistlerini tanıtması dinleyiciyi kendine bağlar. Onu kim bilir kaç kez Boğaziçi Albert Long Hall konserlerine davet etmişizdir. Bütün salona nasıl da coşkuyla hitap etmiş, alkışlar durmak bilmemişti. Şimdi Betin, solistleri ve orkestrasıyla 6 Ekim akşamı 20.30’da Bodrum Heredot Kültür Merkezi’ne geliyorlar. Konseri düzenleyen değerli müzik insanı Numan Pekdemir, CSO’dan emekli, Antalya ve İzmir Devlet Senfoni Orkestralarının kontrbas sanatçısı. Biletler tükenmeden Heredot merkezinde yerinizi ayırın. Konser sonrasında havanız değişmiş olacak!

Yazarın Son Yazıları

Festivalin ardından

54. İstanbul Müzik Festivali de sona erdi.

Devamını Oku
01.07.2026
Büyükbabamız ve kitapları

Büyükbabam Osmanzade Hüseyin Vassaf Bey (1872- 1929) Uşşaki şeyhi ve bir bürokratmış.

Devamını Oku
24.06.2026
‘Anın İçinde’ 54. İstanbul Müzik Festivali

54. yılına giren İstanbul Müzik Festivali yıllar geçtikçe bir yanda olgunlaşıyor öte yanda geleneklerini daha derinleştiriyor.

Devamını Oku
17.06.2026
Ayvalık’ta geçen iki günümüz

Geçen hafta iki günlüğüne kızım Ekin ile birlikte Ayvalık’taydık.

Devamını Oku
10.06.2026
Bayramda nereye kaçıyorsunuz?

Eskiden bayramlarda evden kaçılmaz, tam tersine ailece evlerde toplanılırdı.

Devamını Oku
27.05.2026
Yeni kitap, yeni çocuk

Bugüne kadar kaç kitap yazmışım, her birisi kaç baskı yapmış hesap etmeye çalıştım.

Devamını Oku
20.05.2026
Alis Manukyan’ı yitirdik

Tam da Ali Darmar’ın kitabını yeni tamamlamışken ve kitapta onun adını çok anmışken, soprano Alis Manukyan’ın ölüm haberi geldi.

Devamını Oku
13.05.2026
Prof. Dr. Kadri Özçaldıran’ın ardından

Vefat eden yakın dostların adını telefon defterimden silmek zor gelir.

Devamını Oku
06.05.2026
Karanlığın ışığında

Geçen hafta “İstanbul Filarmoni Derneği”nin düzenlediği konser, değerli müzisyen Orçun Orçunsel yönetiminde, sadece karanlığın içinden süzülen mum ışıklarının oluşturduğu bir aydınlatmanın altında yapıldı.

Devamını Oku
22.04.2026
Maestro Gürer Aykal: Ben sadece müziğin gereklerini yerine getiriyorum

Geçen haftaki BORUSAN konserinde değerli şefimiz Gürer Aykal artık kendini aşmıştı!

Devamını Oku
15.04.2026
İDSO, şef Axelrod ve Bülent Evcil

İstanbul Devlet Senfoni Orkestrası üyeleri geçen haftaki konseri yöneten John Axelrod için, “Son zamanlarda orkestramıza gelen en yetkin konuk şefti” dediler.

Devamını Oku
08.04.2026
‘O konserde ben de vardım’

Yıllar önceydi.

Devamını Oku
01.04.2026
Yalnız Kovboy: Dağhan Baydur

İzzeddin Çalışlar’ın Oya Başak biyografisi “Kahkahanın Derinliği” kitabını okurken renkli anlatımına hayran kalmıştım.

Devamını Oku
25.03.2026
İlber Ortaylı

Onunla yıllar önce Bodrum’daki bir kalede art arda konuşma yapmıştık.

Devamını Oku
18.03.2026
54. İstanbul Müzik Festivali sınırların ötesinde

Her festival mevsimi yaklaştığında aynı öyküyü anlatırım.

Devamını Oku
11.03.2026
Tematik dinletiler

Her zaman belli bir tema içinde düzenlenmiş konserleri çok eğitici bulurum.

Devamını Oku
04.03.2026
Mitoloji ve müzik

“Müzik” sözcüğü baş tanrı Zeus’un kızları “Musalar”dan türemiştir.

Devamını Oku
25.02.2026
Memet Fuat, İDSO ve Don Giovanni

Cumhuriyet Kitap Dergisi’nde Gamze Akdemir geçen hafta Memet Fuat’ı (1926-2002) kapak yapmış.

Devamını Oku
18.02.2026
Ah o alkışlar, ne kadar acımasız!

Geçen haftaki yazımda AKM’deki bir önceki İDSO dinletisinin salondaki konser dinleyicisini kutlamıştım.

Devamını Oku
11.02.2026
Babacan, Mengoli, İDSO ve dinleyici

Kimi konser vardır, daha salondan çıkmadan etkisi geçmiştir; kiminin de uzun zaman etkisi altında kalırsınız.

Devamını Oku
04.02.2026
Usmanbaş’ı anarken

İlhan Usmanbaş, eşi Ankara operasının ünlü sopranosu Atifet Hanım Covid19’dan vefat ettiğinde konuk oldukları huzurevinin banyosundaki aynanın önüne gitmiş ve: “Aticim (Atifet’in kısaltılmışı) merak etme, ben de çok yakında senin yanına geliyorum” demiş

Devamını Oku
28.01.2026
Tan Sağtürk’e yeni görev

Geniş bir vizyona sahip, bilgili, görgülü, Devlet Opera ve Bale Kurumu’nu Anadolu’nun dört bir yanına yayan, çok iyi İngilizce ve Fransızca bilen, yakışıklı dansçımız Tan Sağtürk’ün Kültür Bakanlığı Sanat Danışmanlığı’na atanmasını kendisi “büyük bir onur” olarak yorumlamış.

Devamını Oku
21.01.2026
Ayla Erduran’ın ardından

Tam geçen haftaki Ayla Erduran’ı anma etkinliği üstüne yazımı hazırlarken sevgili Yeşim Gürer Oymak’ın İKSV Genel Müdürlüğü’ne atandığını duydum.

Devamını Oku
14.01.2026
Mesut İktu’nun ardından

Geçen hafta 3 Ocak’ta çok değerli bir opera sanatçımızı, bariton Prof. Dr. Mesut İktu’yu yitirdik.

Devamını Oku
07.01.2026
Yalçın Tura’ya büyük ödül

Yalçın Tura’ya (d.1934) 2025 yılı Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülleri kapsamında “müzik özel ödülü” verildi.

Devamını Oku
31.12.2025
İnönü’nün anısına bir konser

İDSO’nun her yıl Erdal İnönü’nün anısına bir konser adaması ne kadar anlamlıdır.

Devamını Oku
24.12.2025
‘İnsan sesi’

Soprano ve şef Barbara Hannigan’ı 2023’te İstanbul Müzik Festivali çerçevesinde ve BİFO eşliğinde dinlemiştik.

Devamını Oku
17.12.2025
Selim İleri ve Leyla Gencer

Bir zamanlar Boğaziçi Üniversitesi’ndeki akademisyenlerin ürettikleri çalışmaları kamusal alana taşımak ve üniversitenin entelektüel canlılığını toplumla buluşturmak amacıyla rektörlüğün üst katındaki kütüphanede “Kitaplar Arasında Buluşmalar” düzenlenirdi.

Devamını Oku
10.12.2025
Aya İrini: İKSV Festivali’nin tanığı

Aya İrini: İKSV Festivali’nin tanığı

Devamını Oku
03.12.2025
Aykal-Darmar-Hornung ve Saygun

Geçen haftaki İDSO/DenizBank konserleri çerçevesindeki konseri değerli şefimiz Gürer Aykal yönetti.

Devamını Oku
26.11.2025
A.A. Saygun ve Gürer Aykal

Uzun yıllar önce maestro Gürer Aykal ile yaptığım bir söyleşide şöyle anlatıyordu...

Devamını Oku
19.11.2025
Tekfen Filarmoni ve Borusan İstanbul Filarmoni’den unutulmaz konserler

Geçen hafta Aziz Shokhakimov yönetimindeki Tekfen Filarmoni Orkestrası’nın İşSanat’taki açılış konserini dinledik.

Devamını Oku
12.11.2025
Erdal İnönü ve Zehra Yıldız

Erdal İnönü geçen hafta ölümünün 18. yıldönümünde mezarı başında anıldı.

Devamını Oku
05.11.2025
O ne güzel heyecandı

Bizim çocukluğumuzda Cumhuriyet Bayramı kutlamaları ilkokulda, ortaokulda yapılan törenlerle, marşlarla, okunan şiirlerle dolu dolu geçerdi.

Devamını Oku
29.10.2025
Howard Griffiths’i yeniden dinlemek

İngiliz orkestra şefi ve viyolacı Howard Griffiths ile dostluğumuz yıllar öncesine dayanır.

Devamını Oku
22.10.2025
Yeni mevsim hızlı başladı

Eskiden orkestraların mevsime başlarken ilk konserleri için “Daha üyeler yaz mahmurluğunu üstlerinden atamamış” diye eleştiriler çıkardı.

Devamını Oku
15.10.2025
İstanbul’da yeni mevsim rengârenk

Yaz yavaş yavaş bitiyor.

Devamını Oku
08.10.2025
Türk Dil Kurumu ödülüm

Türk Dil Kurumu ödülüm

Devamını Oku
01.10.2025
Leylâ Pamir’i anmak

Leylâ Pamir (1930-2023) çok değerli bir müzik insanıydı.

Devamını Oku
24.09.2025
Pekineller bir ilki gerçekleştirdi

Geçen hafta Atatürk Kültür Merkezi’nde 6-12 Eylül tarihlerinde yapılan “Pekinel Uluslararası Masterclass”ın AKM Tiyatro Salonu’ndaki kapanışını izledim.

Devamını Oku
17.09.2025