Cumhuriyet ve demokrasi
Mehmet Şakir Örs
Son Köşe Yazıları

Cumhuriyet ve demokrasi

28.10.2025 04:00
Güncellenme:
Takip Et:

29 Ekim Cumhuriyet Bayramı’nın her zaman farklı bir yeri vardır ulusal bayramlarımız arasında. İnsanımız, yurttaşımız, her daim Cumhuriyet bayramı kutlamalarına ayrı bir önem verir; bayramlar içinde onu apayrı bir yere koyar.

29 Ekim 1923, bundan tam 102 yıl önce, Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulduğu gündür. Mustafa Kemal Atatürk’ün önderliğinde başarıya ulaşan Ulusal Kurtuluş Savaşı’nın ardından; işgal edilmek istenen bir ülkenin küllerinden yeniden doğuşu, yok edilmek istenen bir halkın yeniden ayağa kalkışıdır. Sözün özü, kurtuluşun ve kuruluşun bayramıdır. İşte bütün bu özellikleri, Cumhuriyet Bayramı’nı “başat bayram” haline getirir. Ülkenin dört bir yanında büyük coşkuyla kutlanır Cumhuriyet Bayramları.

BİRLİKTE SAVUNMAK

Demokrasi, Cumhuriyetle birlikte düşünülmesi ve birlikte anılması gereken çoğulcu, halkçı yönetsel sistemdir, anlayıştır. Her ikisi de birbirini bütünler ve tamamlar.

Günümüzün çağdaş dünyasında, bu bütünlüğü birlikte savunmak ve hayata geçirmek gerektiğini düşünüyoruz. Bunun için de özellikle ülkemizde ilerici, yurtsever ve Aydınlanmadan-çağdaşlıktan-laiklikten yana tüm çevreler, yurttaşlar ortaklaşmalıdır.

Cumhuriyetin kuruluş değerleri ve demokrasinin evrensel ilkeleri ortak paydamızdır, daha doğrusu ortak paydamız olmalıdır. Bize göre; bu ortak paydada buluşabilen tüm çevreler, Cumhuriyetten ve demokrasiden yana olan tüm yurttaşlar; Cumhuriyetin ikinci yüzyılını çağdaş ve demokratik bir ortamda yaşayabilmeyi, önlerine temel hedef olarak koymalıdırlar.

SİSTEM VE DÜZEN SORUNU

Bugün ülkemizin en temel ve ivedi sorunu, var olan yönetim sisteminde düğümlenmektedir.

Getirilen tartışmalı sistemle, Cumhuriyetin temel değerleri örselenmiş ve ülkenin toplumsal genleri ile oynanmıştır. Öncelikle bu alanlarda sağaltım ve yeniden yapılandırma, toplumsal ve siyasal muhalefetin büyük buluşmasının ön adımları olabilir, olmalıdır. Doğrusu biz de böyle olmasını içtenlikle diliyor ve bekliyoruz.

Bu bağlamda, başta ana muhalefet CHP olmak üzere muhalefet partilerinin ve çevrelerinin önümüzdeki süreçle ilgili hazırlıklarını/çalışmalarını doğrusu çok önemsiyoruz. Farklı toplumsal kesimlerin ve muhalif çevrelerin temsilcilerinin işbirliği yaparak, bu çalışmalara katkı koyup destek vermeleri gerektiğini düşünüyoruz.

PARLAMENTER SİSTEM

Günümüzde toplumsal ve siyasal muhalefetin ortak paydası, iyileştirilmiş ve güçlendirilmiş parlamenter yönetsel sistem ve özgürlükçü çağdaş bir demokrasidir. Bu hedef etrafında en geniş kesimlerin iş ve güç birliği sağlanabilir. Cumhuriyet ve demokrasi değerleriyle örtüşen, çağdaş demokratik parlamenter sistemi hedefleyen bir program, muhalefet güçlerinin işbirliğiyle oluşturulup hayata geçirilebilir.

Bu program, öncelikle Cumhuriyeti tüm kurumlarıyla ve demokrasiyi tüm kurallarıyla yeniden inşa etmeyi amaçlamalıdır. Ülkenin ve halkın can alıcı sorunlarına çözümler getirmelidir. Bir başka temel mesele, ülkenin bozulan ekonomik ve sosyal dengelerinin halkçı bir anlayışla yeniden oluşturulmasıdır.

İKİNCİ YÜZYIL TEZLERİ

Son yıllarda ülkenin sınıfsal ve toplumsal ilişkilerinde, dar gelirli ve yoksul kesimler aleyhine büyük bozulmalar meydana gelmiştir. Gelir dağılımı adaletsizliği artmış, ekonomik ve sosyal sorunlar tırmanmıştır.

Siyasal muhalefet, “İkinci yüzyıl tezleri” bağlamında, bu sorunların çözümünü de gündemine almalıdır. Bu da ancak “sosyal devlet ve demokrasi” odaklı kamucu bir yaklaşımla mümkün olacaktır. Bu yaklaşım, aynı zamanda, Cumhuriyetin bütüncül “İkinci yüzyıl tezleri”nin önemli bir ayağı ve temel dayanağı olmalıdır.

Çağdaş ve demokratik Türkiye’nin yeniden inşası, en geniş muhalefet kesimlerinin Cumhuriyetin ikinci yüzyılı için temel hedefi olarak düşünülmelidir. İşte önerdiğimiz “İkinci yüzyıl tezleri”, bu büyük düşünsel ve eylemsel seferberliğin manifestosu olarak değerlendirilebilir. Bu önemli yıldönümünde, Cumhuriyetimizin 102. yaşını umutla, coşkuyla ve ülkemiz adına yeni beklentilerle karşılıyoruz. Dostlarımızın, okurlarımızın ve tüm halkımızın Cumhuriyet Bayramı’nı, en içten duygu ve düşüncelerle yürekten kutluyoruz.

Yazarın Son Yazıları

Madenci Kerim’in oğlu Yaşar’ın gözlerindeki çığlık!

Ülkemizde gündem o kadar hızlı değişiyor ki, toplumca acılarımızı bile yeterince yaşayamıyoruz. Soma’da 1 Ekim’de meydana gelen ve beş işçinin yaşamını yitirdiği göçük de işte bu acılarımızdan. Ancak toplumun ne kadarı bu acıyı yüreğinde duyumsadı ya da göçükte kaybettiğimiz işçilerin acısına ortak olabildi? Doğrusu bu soruların yanıtları tartışılır.

Devamını Oku
09.10.2026
İşsizliğin dayanılmaz ağırlığı!

Günümüzde iş ve aş sorunu ülkemizin temel problemi.

Devamını Oku
06.10.2026
Üzümcü bu mağduriyeti ve eziyeti unutmaz

Çekirdeksiz sultaniye üzüm, Gediz havzasının en temel ve önemli tarımsal ürünüdür. Manisa yöresinin adı üzümle birlikte anılır. Bu yörede yıllardır bağcılıkla uğraşan pek çok aile için, üzümün, üzümcülüğün çok büyük anlamı ve değeri vardır.

Devamını Oku
02.10.2026
Mutsuzluğun resmi!

Mutluluk ve mutsuzluk konuları gündeme gelince ister istemez büyük şairimiz Nâzım Hikmet’in o çok bilinen dizeleri usumuza düşüyor.

Devamını Oku
29.09.2026
İzmir duruşu...

“Kurtuluşun ve kuruluşun kenti” İzmir’in, Cumhuriyet ve demokrasi değerleri ile çok özgün bağları var. Bu bağlılık nedeniyle, İzmirli yurttaşların büyük çoğunluğu, her daim Mustafa Kemal Atatürk’ün Cumhuriyetine ve çağdaş demokrasiye sahip çıkıyor. Siyasal tavırlarıyla-duruşlarıyla, ülkenin kritik dönemeçlerinde, belirleyici ve yol gösterici bir rol oynuyor.

Devamını Oku
25.09.2026
Sosyal mesajlar

Son günlerde ülkemizde-yurtdışında, oldukça önemli ekonomik-sosyal ve siyasal gelişmeler yaşanıyor.

Devamını Oku
22.09.2026
Kooperatifçiliğin evrensel barış buluşması

Uluslararası Kooperatifler Birliği’nin (ICA) geleneksel konferansları ve buluşmaları kapsamında düzenlenen uluslararası toplantı, 16-17 Eylül tarihlerinde Panama’da yapıldı. Amerika kıtası kooperatifçilik kuruluşları ile birlikte düzenlenen etkinlik, kıtadaki kooperatif birlikleri arasında görüş ve deneyim alışverişini de hedefliyordu.

Devamını Oku
18.09.2026
Direnişin 50. yılı

Geçtiğimiz günlerde sonsuzluğa uğurladığımız emeğin savunucusu yazarımız Şükran Soner’in ve başta DİSK’in kurucu önderi Kemal Türkler olmak üzere tüm DGM direnişçilerinin anısına...

Devamını Oku
15.09.2026
Üzümcünün çığlığı ve Özgür Özel

Tarımdaki sıkıntılar giderek daha da artıyor. Çiftçi hangi ürüne el atsa işin içinden çıkamıyor. Buğdaydan mısıra, incirden üzüme hemen her üründe sıkıntı var. Üretici bin bir emek ve zahmetle üretmeye çalıştığı her üründen zarar ediyor.

Devamını Oku
11.09.2026
Kurtuluşa doğru...

İçinde bulunduğumuz günler Ege’de kurtuluş günleridir.

Devamını Oku
08.09.2026
Fuar’a 95. merhaba!

İzmir Enternasyonal Fuarı (İEF), bu yıl 95. kez kapılarını açıyor. Yarın Kültürpark’ta törenle açılacak fuar, 13 Eylül tarihine kadar açık kalacak ve konuklarını ağırlayacak. Eski coşkulu yıllarından epeyce güç yitirmiş olsa da, İEF; İzmir, Ege ve ülkemiz için önemli bir anlam taşıyor. Bilindiği gibi geçmişte uluslararası fuarlar, ülkelerin, kentlerin adeta dünyaya açılan ışıklı pencereleriydi. Bulundukları yerlerin, yörelerin sosyo-ekonomik yaşamını yansıtır ve ticari ilişkilerini canlandırırdı.

Devamını Oku
04.09.2026
Barışı savunmak

Bugün 1 Eylül “Dünya Barış Günü”.

Devamını Oku
01.09.2026
Ege’de, kurtuluşun izinde...

Ege’de, kurtuluşun izinde...

Devamını Oku
28.08.2026
Siyasallaşan toplum, toplumsallaşan siyaset

Türkiye zorlu bir siyasal süreçten geçiyor.

Devamını Oku
25.08.2026
İklim krizi de ekonomik kriz de yurttaşı zorluyor

Başta Ege ve Akdeniz bölgeleri olmak üzere, ülkemizin önemli bölümünde sıcak bir yaz mevsimi yaşıyoruz. İklim krizi, Avrupa’nın birçok yerleşim alanı ile birlikte ülkemizi ve insanımızı da olumsuz etkiliyor. Pek çoğumuz günlük yaşamımızda bunu derinden duyumsuyoruz.

Devamını Oku
21.08.2026
Ekmek, adalet ve demokrasi

Siyaset çoğunlukla yapay ve zorlama gündemlerle oyalanıyor.

Devamını Oku
18.08.2026
Üzümde hasat zamanı

İçinde bulunduğumuz dönem üzümde hasat zamanıdır. Üzüm üreticilerinin, aylardır gelişiminin her aşamasına tanık oldukları ve gözleri gibi baktıkları bağları, asmaları ve üzüm salkımları için; artık bıçak vurma zamanı gelmiştir. Bağcının gözü üzüm salkımında, kulağı da üzüm fiyatındadır.

Devamını Oku
14.08.2026
Demokrasisiz barış olur mu?

Çerçeve yasa uzun süredir kamuoyunu meşgul ediyor.

Devamını Oku
11.08.2026
Kıyılar ve ormanlar kamusaldır, ticarileştirilemez!

Yaz mevsimlerinde Cumhuriyet Ege ekimizin artık klasik hale gelmiş iki önemli gündem maddesi vardır. Bunlardan birisi kıyı işgalleri, diğeri de orman yangınlarıdır. Bu konular, bizim için yaşadığımız dönemin başat konularıdır. Elbette kıyılar ve ormanlar her daim göz bebeğimizdir.

Devamını Oku
07.08.2026
‘Durduramayacaklar halkın coşkun akan selini’

Başlıkta yer alan dize, 1970’li yıllarda Ankara Sanat Tiyatrosu’nda (AST) izlediğimiz, Maksim Gorki’nin ünlü eseri Ana’dan sahneye uyarlanmış oyunun şarkılarında yer alır.

Devamını Oku
04.08.2026
YENİ Parti, Ege ve ‘Tarihin doğru tarafında olmak’

Ülke siyasetinde yaşanan gelişmelerin İzmir ve Ege’deki yansımaları izdüşümleri, yerel gündemde önemli yer tutuyor. Ege Bölgesi’nin son 2024 yerel seçimlerinde, neredeyse tümüyle ana muhalefeti tercih etmiş olduğu dikkate alınırsa; Ege’de yaşanan konuyla ilgili gelişmelerin boyutları daha iyi kavranır.

Devamını Oku
31.07.2026
Umut hareketi

Ülkemiz siyasal yaşamı ilginç ve tarihi günlerden geçiyor.

Devamını Oku
28.07.2026
Gıda enflasyonu krizi!

Geçtiğimiz günlerde gazetemize özel bir demeç veren ana muhalefet lideri Özgür Özel, gıda enflasyonuna dikkat çekti ve şöyle dedi: “En büyük krizimiz gıda enflasyonu. Dünyada beşinciyiz. Gayri safi milli hasılanın yüzde 1’nin tarıma verilmesi lazım. Bütçeye koydukları binde iki. Ama gayri milli hasılanın yüzde 3.5’ini silahlanmaya vermeye çalışıyorlar.”

Devamını Oku
24.07.2026
Siyasal etik

Son dönemde hayatın birçok alanında sosyal bir çöküş yaşanıyor.

Devamını Oku
21.07.2026
CHP’de seçilmişler dışarı, atanmışlar içeri!

İzmir ve Ege’nin CHP siyasetindeki önemini, her zaman yazılarımızda, siyasal analizlerimizde vurguluyoruz. Hele son 2024 yerel seçimlerinde, Özgür Özel liderliğindeki CHP, neredeyse tüm Ege’yi baştan başa CHP kırmızısına boyadı.

Devamını Oku
17.07.2026
Cambaza bak!

Ülkeyi yönetenlerle ve siyasetçilerle halkın gündemi giderek daha da ayrışıyor.

Devamını Oku
14.07.2026
'Kıyılar halkındır!'

Her yaz döneminde deniz kıyısı kentlerde yaşanan sıkıntılarproblemler nedeniyle birçok yazı ve haber yayımlıyoruz. İnsanların kıyılardan özgürce yararlanamayışı, bizim neredeyse klasikleşmiş gündem konumuz haline geldi. Yapılan eleştirilere, uyarılara karşın, maalesef benzer sıkıntılar, sorunlar her yaz yineleniyor.

Devamını Oku
10.07.2026
Kızılçullu’nun anlattığı...

Ülke ve halk olarak bugünlerde adeta NATO ile yatıp kalkıyoruz!

Devamını Oku
07.07.2026
Bafa Gölü’nün balıkları ve balıkçıları

Beşparmak Dağları eteğinde yer alan Bafa Gölü, Ege’nin en önemli göllerindendir. Gölün kıyısında Herakleia antik kenti ve Kapıkırı Köyü bulunur. Tarih, turizm ve doğa açısından da yöre büyük önem taşır.

Devamını Oku
03.07.2026
Ege efesi...

CHP lideri Özgür Özel, gittiği her yerde halkla kol kola girerek, onlarla kucaklaşarak içtenlikli siyaset yapıyor.

Devamını Oku
30.06.2026
Butlancıların İzmir’e ve İzmirliye teşekkürü (!)

Butlan yönetiminin CHP Genel Merkezi’nde yarattığı olumsuz görüntülerin üzüntüsü daha geçmeden, şimdi de geçtiğimiz pazar gecesi İzmir il binasında yaşanan olumsuz görüntüler gündeme düştü. Doğrusu bu görüntüler CHP’ye ve İzmir örgütüne hiç yakışmadı.

Devamını Oku
26.06.2026
ABD izlenimleri

Geçtiğimiz günlerde ailecek ABD’deydik. İki hafta boyunca ABD’nin birçok kentini dolaştık.

Devamını Oku
23.06.2026
Hukuk ve demokrasi olmadan ne ekonomi düzelir ne de yatırım gelir!

Neredeyse iki yıldır Manisa ve Manisalılar, Çinli yatırımcı tarafından kente kurulacak otomobil fabrikasını bekliyordu. İlk elde 5 bin kişinin istihdam edileceği yatırımın, kent ve bölge ekonomisine önemli katkılar sağlayacağı düşünülüyordu.

Devamını Oku
19.06.2026
15-16 Haziran’ın yıldönümünde emeğin durumu

Bugün 16 Haziran; 1970 yılındaki büyük işçi direnişinin 56. yılı.

Devamını Oku
16.06.2026
‘Silkeleme’nin sonuçları

İçinde bulunduğumuz döneme damga vuran sözcüklerden biri “silkeleme”. Bu sözcükle ifade edilen uygulama, kentin ve kentlinin günlük yaşamında çok önemli işleve sahip yerel yönetimlerde -özellikle de muhalif belediyelerdeadeta kâbusa dönüşüyor.

Devamını Oku
12.06.2026
Darbenin anatomisi

Ülkemizin siyasal yaşamında fırtınalar yaratan “mutlak butlan” kararının etkileşimleri sürüyor.

Devamını Oku
09.06.2026
Ege, Özgür Özel’e sahip çıkıyor

Uzun süren bayram tatili günlerinin ulusal ve yerel gündemdeki başat konusu, CHP’ye yönelik mutlak butlan kararı oldu. Mutlak butlana karşı ilk tepkiler de İzmir’den, Ege’den yükseldi. Ege, her zaman olduğu gibi siyasal duyarlılığını ve tepkisini ortaya koydu.

Devamını Oku
05.06.2026
Yıkım ve inşa

Dünyada önemli ekonomik, sosyal ve siyasal gelişmeler yaşanıyor.

Devamını Oku
02.06.2026
Kemeraltı’nın öyküleri tükenmez

İzmir’in simgelerinden olan Kemeraltı, biz İzmirliler için çok anlamlıdır, değerlidir. Hemen her İzmirlinin ve Egelinin geçmişinde olduğu gibi, bizim de geçmişimizde Kemeraltı’dan önemli anılar-izler vardır.

Devamını Oku
29.05.2026
Cumhuriyet ve demokrasi

Son dönemlerde muhalefet çevrelerinde kimilerinin Cumhuriyet kavramını, kimilerinin de demokrasi kavramını öne çıkardıklarına tanık oluyoruz.

Devamını Oku
26.05.2026