Cumhuriyet ve demokrasi
Mehmet Şakir Örs
Son Köşe Yazıları

Cumhuriyet ve demokrasi

28.10.2025 04:00
Güncellenme:
Takip Et:

29 Ekim Cumhuriyet Bayramı’nın her zaman farklı bir yeri vardır ulusal bayramlarımız arasında. İnsanımız, yurttaşımız, her daim Cumhuriyet bayramı kutlamalarına ayrı bir önem verir; bayramlar içinde onu apayrı bir yere koyar.

29 Ekim 1923, bundan tam 102 yıl önce, Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulduğu gündür. Mustafa Kemal Atatürk’ün önderliğinde başarıya ulaşan Ulusal Kurtuluş Savaşı’nın ardından; işgal edilmek istenen bir ülkenin küllerinden yeniden doğuşu, yok edilmek istenen bir halkın yeniden ayağa kalkışıdır. Sözün özü, kurtuluşun ve kuruluşun bayramıdır. İşte bütün bu özellikleri, Cumhuriyet Bayramı’nı “başat bayram” haline getirir. Ülkenin dört bir yanında büyük coşkuyla kutlanır Cumhuriyet Bayramları.

BİRLİKTE SAVUNMAK

Demokrasi, Cumhuriyetle birlikte düşünülmesi ve birlikte anılması gereken çoğulcu, halkçı yönetsel sistemdir, anlayıştır. Her ikisi de birbirini bütünler ve tamamlar.

Günümüzün çağdaş dünyasında, bu bütünlüğü birlikte savunmak ve hayata geçirmek gerektiğini düşünüyoruz. Bunun için de özellikle ülkemizde ilerici, yurtsever ve Aydınlanmadan-çağdaşlıktan-laiklikten yana tüm çevreler, yurttaşlar ortaklaşmalıdır.

Cumhuriyetin kuruluş değerleri ve demokrasinin evrensel ilkeleri ortak paydamızdır, daha doğrusu ortak paydamız olmalıdır. Bize göre; bu ortak paydada buluşabilen tüm çevreler, Cumhuriyetten ve demokrasiden yana olan tüm yurttaşlar; Cumhuriyetin ikinci yüzyılını çağdaş ve demokratik bir ortamda yaşayabilmeyi, önlerine temel hedef olarak koymalıdırlar.

SİSTEM VE DÜZEN SORUNU

Bugün ülkemizin en temel ve ivedi sorunu, var olan yönetim sisteminde düğümlenmektedir.

Getirilen tartışmalı sistemle, Cumhuriyetin temel değerleri örselenmiş ve ülkenin toplumsal genleri ile oynanmıştır. Öncelikle bu alanlarda sağaltım ve yeniden yapılandırma, toplumsal ve siyasal muhalefetin büyük buluşmasının ön adımları olabilir, olmalıdır. Doğrusu biz de böyle olmasını içtenlikle diliyor ve bekliyoruz.

Bu bağlamda, başta ana muhalefet CHP olmak üzere muhalefet partilerinin ve çevrelerinin önümüzdeki süreçle ilgili hazırlıklarını/çalışmalarını doğrusu çok önemsiyoruz. Farklı toplumsal kesimlerin ve muhalif çevrelerin temsilcilerinin işbirliği yaparak, bu çalışmalara katkı koyup destek vermeleri gerektiğini düşünüyoruz.

PARLAMENTER SİSTEM

Günümüzde toplumsal ve siyasal muhalefetin ortak paydası, iyileştirilmiş ve güçlendirilmiş parlamenter yönetsel sistem ve özgürlükçü çağdaş bir demokrasidir. Bu hedef etrafında en geniş kesimlerin iş ve güç birliği sağlanabilir. Cumhuriyet ve demokrasi değerleriyle örtüşen, çağdaş demokratik parlamenter sistemi hedefleyen bir program, muhalefet güçlerinin işbirliğiyle oluşturulup hayata geçirilebilir.

Bu program, öncelikle Cumhuriyeti tüm kurumlarıyla ve demokrasiyi tüm kurallarıyla yeniden inşa etmeyi amaçlamalıdır. Ülkenin ve halkın can alıcı sorunlarına çözümler getirmelidir. Bir başka temel mesele, ülkenin bozulan ekonomik ve sosyal dengelerinin halkçı bir anlayışla yeniden oluşturulmasıdır.

İKİNCİ YÜZYIL TEZLERİ

Son yıllarda ülkenin sınıfsal ve toplumsal ilişkilerinde, dar gelirli ve yoksul kesimler aleyhine büyük bozulmalar meydana gelmiştir. Gelir dağılımı adaletsizliği artmış, ekonomik ve sosyal sorunlar tırmanmıştır.

Siyasal muhalefet, “İkinci yüzyıl tezleri” bağlamında, bu sorunların çözümünü de gündemine almalıdır. Bu da ancak “sosyal devlet ve demokrasi” odaklı kamucu bir yaklaşımla mümkün olacaktır. Bu yaklaşım, aynı zamanda, Cumhuriyetin bütüncül “İkinci yüzyıl tezleri”nin önemli bir ayağı ve temel dayanağı olmalıdır.

Çağdaş ve demokratik Türkiye’nin yeniden inşası, en geniş muhalefet kesimlerinin Cumhuriyetin ikinci yüzyılı için temel hedefi olarak düşünülmelidir. İşte önerdiğimiz “İkinci yüzyıl tezleri”, bu büyük düşünsel ve eylemsel seferberliğin manifestosu olarak değerlendirilebilir. Bu önemli yıldönümünde, Cumhuriyetimizin 102. yaşını umutla, coşkuyla ve ülkemiz adına yeni beklentilerle karşılıyoruz. Dostlarımızın, okurlarımızın ve tüm halkımızın Cumhuriyet Bayramı’nı, en içten duygu ve düşüncelerle yürekten kutluyoruz.

Yazarın Son Yazıları

Üzümde hasat zamanı

İçinde bulunduğumuz dönem üzümde hasat zamanıdır. Üzüm üreticilerinin, aylardır gelişiminin her aşamasına tanık oldukları ve gözleri gibi baktıkları bağları, asmaları ve üzüm salkımları için; artık bıçak vurma zamanı gelmiştir. Bağcının gözü üzüm salkımında, kulağı da üzüm fiyatındadır.

Devamını Oku
14.08.2026
Demokrasisiz barış olur mu?

Çerçeve yasa uzun süredir kamuoyunu meşgul ediyor.

Devamını Oku
11.08.2026
Kıyılar ve ormanlar kamusaldır, ticarileştirilemez!

Yaz mevsimlerinde Cumhuriyet Ege ekimizin artık klasik hale gelmiş iki önemli gündem maddesi vardır. Bunlardan birisi kıyı işgalleri, diğeri de orman yangınlarıdır. Bu konular, bizim için yaşadığımız dönemin başat konularıdır. Elbette kıyılar ve ormanlar her daim göz bebeğimizdir.

Devamını Oku
07.08.2026
‘Durduramayacaklar halkın coşkun akan selini’

Başlıkta yer alan dize, 1970’li yıllarda Ankara Sanat Tiyatrosu’nda (AST) izlediğimiz, Maksim Gorki’nin ünlü eseri Ana’dan sahneye uyarlanmış oyunun şarkılarında yer alır.

Devamını Oku
04.08.2026
YENİ Parti, Ege ve ‘Tarihin doğru tarafında olmak’

Ülke siyasetinde yaşanan gelişmelerin İzmir ve Ege’deki yansımaları izdüşümleri, yerel gündemde önemli yer tutuyor. Ege Bölgesi’nin son 2024 yerel seçimlerinde, neredeyse tümüyle ana muhalefeti tercih etmiş olduğu dikkate alınırsa; Ege’de yaşanan konuyla ilgili gelişmelerin boyutları daha iyi kavranır.

Devamını Oku
31.07.2026
Umut hareketi

Ülkemiz siyasal yaşamı ilginç ve tarihi günlerden geçiyor.

Devamını Oku
28.07.2026