Tarım ve gıda, temel sorun
Mehmet Şakir Örs
Son Köşe Yazıları

Tarım ve gıda, temel sorun

17.10.2025 04:00
Güncellenme:
Takip Et:

Dün 16 Ekim Dünya Gıda Günü’ydü. Bu anlamlı gün nedeniyle uzmanlar ve ilgili kuruluşlar konuyla ilgili açıklamalar yaptılar. Gıda krizine ve özellikle de tarımsal gıdanın önemine dikkat çektiler. Tarım ve gıda alanlarındaki olası tehlikeler, riskler bir kez daha gündeme geldi. Aslında tarımın ve gıdanın ne denli önemli olduğu, yalnızca belirli günlerde hatırlanmamalı. Olur olmaz pek çok konuya ‘beka meselesi’ diye yaklaşan ilgililer, yetkililer, siyasetçiler; asıl ‘beka’nın tarım ve gıda konuları olduğunu hiçbir zaman unutmamalılar.

Image

TARIMDAKİ GERİLEME 

Türkiye bir zamanlar kendi kendine yetebilen ülkeler arasında sayılıyordu. Bizim öğrencilik yıllarımızda, okullarda buna vurgu yapılırdı. Toplumca ülkemizin bu özelliği ile övünürdük. Ancak o dönemler artık çok gerilerde kaldı. Ülkemiz birçok tarımsal üründe ithalatçı oldu ve giderek dışa bağımlı hale geldi. Tarımsal üretimde ve hayvancılıkta ciddi bir gerileme yaşanıyor. Üretim rakamları giderek aşağıya düşüyor. Üretim azlığı ve yetersizliği elbette tüketime ve tüketicilere de olumsuz yansıyor. Geçtiğimiz yaz mevsiminde birçok meyve çeşidinde dar gelirli - yoksul insanlar neredeyse evlerine meyve alamaz, çocuklarına meyve yediremez hale geldiler. 

ÜRETİM ÖZENDİRİLMELİ 

Bütün bu olumsuzlukların temelinde tarımdan kaçış önemli rol oynuyor. Üretimde maliyetler olağanüstü ölçüde artıyor. Başta mazot, gübre ve zirai ilaç olmak üzere tarımsal girdilerdeki maliyet artışları ile çiftçi baş etmekte zorlanıyor. Kuraklık ve sulama sıkıntıları çiftçinin bir başka önemli sorunu. Bütün bu olumsuzluklar doğrusu çiftçinin belini büküyor. Bu bağlamda başta genç çiftçiler olmak üzere üreticiler üretimden çekiliyorlar. Gençler kırsal kesimi terk edip büyük kentlere gidiyorlar. Kırsalda ve tarımda, tarımsal üretimle uğraşanların sayısı azaldığı gibi yaş düzeyi de yükseliyor. Oysa üretim özendirilmeli ve tarımla uğraşanlara kolaylıklar sağlanmalıdır. Rant amaçlı değil üretici odaklı politikalar uygulanmalıdır.

GIDA HAKKI 

Dünya Gıda gününde en çok gündeme gelen ve konuşulan konular açlık, yoksulluk, beslenme yetersizliği ve paylaşım sorunları oluyor. Çünkü ülkemizde olduğu gibi dünyanın birçok yerinde de gelir ve paylaşım adaletsizliği var. Hakça ve adaletli bir paylaşım için kamucu politikalara yönelmek gerekiyor. Bu yılki gıda gününün temel teması ‘Daha iyi bir yaşam ve daha iyi bir gelecek için gıda hakkı’ oldu. Unutulmamalıdır ki gıdaya erişim, en temel insan haklarındandır. Bu hakkı savunmak, temel bir yurttaşlık ödevidir. Gıdada yaşanan rekor enflasyon gıdaya erişimi zorlaştırmaktadır. Dolayısıyla bu hakkın kazanılması ve gereğince kullanılabilmesi için öncelikle yoksulluğun aşılması gerekiyor. 

DUYAN VAR MI? 

Son dönemde tarımsal alandaki olumsuzluklara dikkat çekmek üzere ardı ardına etkinlikler düzenleniyor. Örneğin geçtiğimiz hafta sonu Yeni Kuşak Köy Enstitülüler Derneği (YKKED) Manisa Şubesi ve yerel yönetimlerin işbirliği ile Manisa’da bir çalıştay düzenlendi. Ayrıca, Sosyal Demokrasi Derneği (SDD) İzmir Şubesi’nin organizasyonu ile dün İzmir’de yapılan ‘Tarım - Gıda ve Yoksulluk’ konulu etkinlikte de; ülkemizi tehdit eden gıda krizi ve tarımın sorunları ile çözüm yolları konuşuldu. Bunca söz söyleniyor, yazı yazılıyor; ilgililer, yetkililer, siyasetçiler uyarılıyor da, acaba bütün bunları duyan, yararlanan var mı? Doğrusu bu soruya olumlu yanıt vermek mümkün değil. Çünkü ülkeyi yönetmekle sorumlu olanlar, tarımın, tarımcının sorunlarına yeterince duyarlı değiller. Çiftçiye adeta kulaklarını tıkıyorlar. Böyle olunca da sorunlar ağırlaşarak devam ediyor. Olan ülkemize ve ülkemizin üreticilerine, tüketicilerine, kısacası tüm yurttaşlarına oluyor!

***

‘Güneşli Dünya’nın Peşinde

Geçtiğimiz günlerde ziyaretimize gelen eğitimci dostlar, eski bir dostumuzun yeni yayımlanan bir kitabını bize ulaştırdılar. 68 kuşağının İzmir’deki simge isimlerinden eğitimci Ramazan Karakale; ‘Tarih, Anılar, Görüşler’ alt başlığıyla yaşam anılarını ve araştırmalarını ‘Güneşli Dünya’nın Peşinde adıyla kitaplaştırmış. Şimdilerde yılın büyük bölümünü yurt dışında geçiren Karakale, kitabını adımıza imzalayarak bize ulaştırmış. Kitapta ‘Güneşli Dünya’ mücadelesinin geçmişten günümüze uzanan hikâyesi ayrıntılı biçimde anlatılıyor. Aynı zamanda onar yıllık zaman dilimleri ile adeta geçmişe doğru bir zaman yolculuğuna çıkılıyor.

Image

ÜTOPYALAR ÖLMEZ 

Karakale’nin kitabı, yaşamı boyunca ‘Güneşli Dünya’yı arayanların, o anlamlı mücadeleyi sürdüren kuşakların yaşadıkları süreçleri de aktarıyor. 20. yüzyıldan 21. yüzyıla ulaşan uzun bir siyasal ve toplumsal zaman yolculuğuna çıkarıyor okuru. Aynı zamanda ölmeyen, yok edilemeyen ütopyalara ve onlarla ilgili gelişmelere de dikkat çekiliyor. Biz Karakale’yi TÖB-DER yöneticiliği yaptığı yıllardan biliriz ve siyasal mücadele dönemlerinden tanırız. Ama öncelikle onun eğitimci ve araştırmacı yönüne dikkat çekmek isteriz. Son dönemlerde bu yönlerini bilim tarihi çalışmalarıyla daha da geliştirdiği anlaşılan yazar, bize tam anlamıyla dopdolu bir siyasal, bilimsel, kültürel ve sosyal tarihçe sunuyor.

Image

İZMİR’İN 68’LİLERİ 

Elbette 68 kuşağının ütopyalarından, ‘Güneşli Dünya’ arayışından kopmadan kitapta bir zaman yolculuğuna çıkıyoruz. Aynı dönemleri yaşamış okurlar olarak, bu araştırmalarda ve anılarda doğrusu biraz da kendimizden izler buluyoruz. Ortak geçmişler, mücadeleler ve görüntüler, belleğimizde ve yüreğimizde adeta bir film şeridi gibi akıyor... Örneğin, arkadaşımız Fergül Yücel’in ‘İzmirli Devrimciler’ kitabından aldığımız, 90’lı yıllarda İzmir’de çekilen bu fotoğrafta; ‘Güneşli Dünya’nın Peşinde yürüyenlerin, koşanların bir bölümünü görüyoruz. Ayaktakilerden soldan üçüncü Ramazan Karakale. Onun hemen yanında, geçtiğimiz günlerde İzmir’de toprağa verdiğimiz Özkan Başer dostumuz. Sağdan dördüncü önceki büyükşehir başkanlarımızdan Aziz Kocaoğlu. Fotoğrafta, artık aramızda olmayan Talat Özmen, Reha Pekerten, Mehmet Karcı, Emre Özlem dostlarımız da var. Ramazan Karakale’yi, bu anlamlı ve oylumlu yapıtı için içtenlikle kutluyoruz. Bu vesileyle, artık aramızda olmayan ‘Güneşli Dünya’ yürüyüşçülerini saygıyla anıyor, yaşayanları da sevgiyle selamlıyoruz.

***

İzmir’e yakışan, İzmir’i kucaklayan

Bugün Kültürpark’taki Celal Atik Spor Salonu’nda CHP İzmir İl Kongresi toplanıyor. Bu kongre, CHP’nin başta yargısal kuşatma olmak üzere birçok alandan kuşatıldığı ilginç bir dönemde yapılıyor. Bu nedenle de olağanüstü koşullarda gerçekleştiriliyor. İçinde bulunduğumuz siyasal koşullar, CHP’ye ve CHP’de siyaset yapanlara da aynı ölçüde önemli görevler ve sorumluluklar yüklüyor.

Image

Bütün bu kuşatmalara ve zorluklara karşın, iktidar adayı CHP’nin korunması, güçlendirilmesi ve bütün gücüyle iktidara hazırlanması büyük önem taşıyor. Siyasal muhalefet ve özellikle de CHP açısından İzmir’in bambaşka bir anlamı ve önemi var. Yıllardır hiçbir seçimde iktidara geçit vermeyen ve tercihini hep CHP’den yana kullanan İzmir, CHP’nin ‘amiral gemisi’ olarak anılıyor. Kısacası, CHP’nin İzmir’e ve İzmirliye karşı özel bir ödevi ve sorumluluğu var. Bu nedenle CHP, bu dönemde, en nitelikli, birikimli, mücadeleci kadrolarını yönetimlere taşımalıdır. İzmir’e yakışan ve İzmir’i kucaklayan bir yönetim oluşturulmalıdır. Yazdıklarımız elbette diğer il kongreleri için de geçerlidir. Ayrıca, bu yönetimlerin CHP’yi iktidara taşıyacağı da unutulmamalıdır.

 

Yazarın Son Yazıları

Madenci Kerim’in oğlu Yaşar’ın gözlerindeki çığlık!

Ülkemizde gündem o kadar hızlı değişiyor ki, toplumca acılarımızı bile yeterince yaşayamıyoruz. Soma’da 1 Ekim’de meydana gelen ve beş işçinin yaşamını yitirdiği göçük de işte bu acılarımızdan. Ancak toplumun ne kadarı bu acıyı yüreğinde duyumsadı ya da göçükte kaybettiğimiz işçilerin acısına ortak olabildi? Doğrusu bu soruların yanıtları tartışılır.

Devamını Oku
09.10.2026
İşsizliğin dayanılmaz ağırlığı!

Günümüzde iş ve aş sorunu ülkemizin temel problemi.

Devamını Oku
06.10.2026
Üzümcü bu mağduriyeti ve eziyeti unutmaz

Çekirdeksiz sultaniye üzüm, Gediz havzasının en temel ve önemli tarımsal ürünüdür. Manisa yöresinin adı üzümle birlikte anılır. Bu yörede yıllardır bağcılıkla uğraşan pek çok aile için, üzümün, üzümcülüğün çok büyük anlamı ve değeri vardır.

Devamını Oku
02.10.2026
Mutsuzluğun resmi!

Mutluluk ve mutsuzluk konuları gündeme gelince ister istemez büyük şairimiz Nâzım Hikmet’in o çok bilinen dizeleri usumuza düşüyor.

Devamını Oku
29.09.2026
İzmir duruşu...

“Kurtuluşun ve kuruluşun kenti” İzmir’in, Cumhuriyet ve demokrasi değerleri ile çok özgün bağları var. Bu bağlılık nedeniyle, İzmirli yurttaşların büyük çoğunluğu, her daim Mustafa Kemal Atatürk’ün Cumhuriyetine ve çağdaş demokrasiye sahip çıkıyor. Siyasal tavırlarıyla-duruşlarıyla, ülkenin kritik dönemeçlerinde, belirleyici ve yol gösterici bir rol oynuyor.

Devamını Oku
25.09.2026
Sosyal mesajlar

Son günlerde ülkemizde-yurtdışında, oldukça önemli ekonomik-sosyal ve siyasal gelişmeler yaşanıyor.

Devamını Oku
22.09.2026
Kooperatifçiliğin evrensel barış buluşması

Uluslararası Kooperatifler Birliği’nin (ICA) geleneksel konferansları ve buluşmaları kapsamında düzenlenen uluslararası toplantı, 16-17 Eylül tarihlerinde Panama’da yapıldı. Amerika kıtası kooperatifçilik kuruluşları ile birlikte düzenlenen etkinlik, kıtadaki kooperatif birlikleri arasında görüş ve deneyim alışverişini de hedefliyordu.

Devamını Oku
18.09.2026
Direnişin 50. yılı

Geçtiğimiz günlerde sonsuzluğa uğurladığımız emeğin savunucusu yazarımız Şükran Soner’in ve başta DİSK’in kurucu önderi Kemal Türkler olmak üzere tüm DGM direnişçilerinin anısına...

Devamını Oku
15.09.2026
Üzümcünün çığlığı ve Özgür Özel

Tarımdaki sıkıntılar giderek daha da artıyor. Çiftçi hangi ürüne el atsa işin içinden çıkamıyor. Buğdaydan mısıra, incirden üzüme hemen her üründe sıkıntı var. Üretici bin bir emek ve zahmetle üretmeye çalıştığı her üründen zarar ediyor.

Devamını Oku
11.09.2026
Kurtuluşa doğru...

İçinde bulunduğumuz günler Ege’de kurtuluş günleridir.

Devamını Oku
08.09.2026
Fuar’a 95. merhaba!

İzmir Enternasyonal Fuarı (İEF), bu yıl 95. kez kapılarını açıyor. Yarın Kültürpark’ta törenle açılacak fuar, 13 Eylül tarihine kadar açık kalacak ve konuklarını ağırlayacak. Eski coşkulu yıllarından epeyce güç yitirmiş olsa da, İEF; İzmir, Ege ve ülkemiz için önemli bir anlam taşıyor. Bilindiği gibi geçmişte uluslararası fuarlar, ülkelerin, kentlerin adeta dünyaya açılan ışıklı pencereleriydi. Bulundukları yerlerin, yörelerin sosyo-ekonomik yaşamını yansıtır ve ticari ilişkilerini canlandırırdı.

Devamını Oku
04.09.2026
Barışı savunmak

Bugün 1 Eylül “Dünya Barış Günü”.

Devamını Oku
01.09.2026
Ege’de, kurtuluşun izinde...

Ege’de, kurtuluşun izinde...

Devamını Oku
28.08.2026
Siyasallaşan toplum, toplumsallaşan siyaset

Türkiye zorlu bir siyasal süreçten geçiyor.

Devamını Oku
25.08.2026
İklim krizi de ekonomik kriz de yurttaşı zorluyor

Başta Ege ve Akdeniz bölgeleri olmak üzere, ülkemizin önemli bölümünde sıcak bir yaz mevsimi yaşıyoruz. İklim krizi, Avrupa’nın birçok yerleşim alanı ile birlikte ülkemizi ve insanımızı da olumsuz etkiliyor. Pek çoğumuz günlük yaşamımızda bunu derinden duyumsuyoruz.

Devamını Oku
21.08.2026
Ekmek, adalet ve demokrasi

Siyaset çoğunlukla yapay ve zorlama gündemlerle oyalanıyor.

Devamını Oku
18.08.2026
Üzümde hasat zamanı

İçinde bulunduğumuz dönem üzümde hasat zamanıdır. Üzüm üreticilerinin, aylardır gelişiminin her aşamasına tanık oldukları ve gözleri gibi baktıkları bağları, asmaları ve üzüm salkımları için; artık bıçak vurma zamanı gelmiştir. Bağcının gözü üzüm salkımında, kulağı da üzüm fiyatındadır.

Devamını Oku
14.08.2026
Demokrasisiz barış olur mu?

Çerçeve yasa uzun süredir kamuoyunu meşgul ediyor.

Devamını Oku
11.08.2026
Kıyılar ve ormanlar kamusaldır, ticarileştirilemez!

Yaz mevsimlerinde Cumhuriyet Ege ekimizin artık klasik hale gelmiş iki önemli gündem maddesi vardır. Bunlardan birisi kıyı işgalleri, diğeri de orman yangınlarıdır. Bu konular, bizim için yaşadığımız dönemin başat konularıdır. Elbette kıyılar ve ormanlar her daim göz bebeğimizdir.

Devamını Oku
07.08.2026
‘Durduramayacaklar halkın coşkun akan selini’

Başlıkta yer alan dize, 1970’li yıllarda Ankara Sanat Tiyatrosu’nda (AST) izlediğimiz, Maksim Gorki’nin ünlü eseri Ana’dan sahneye uyarlanmış oyunun şarkılarında yer alır.

Devamını Oku
04.08.2026
YENİ Parti, Ege ve ‘Tarihin doğru tarafında olmak’

Ülke siyasetinde yaşanan gelişmelerin İzmir ve Ege’deki yansımaları izdüşümleri, yerel gündemde önemli yer tutuyor. Ege Bölgesi’nin son 2024 yerel seçimlerinde, neredeyse tümüyle ana muhalefeti tercih etmiş olduğu dikkate alınırsa; Ege’de yaşanan konuyla ilgili gelişmelerin boyutları daha iyi kavranır.

Devamını Oku
31.07.2026
Umut hareketi

Ülkemiz siyasal yaşamı ilginç ve tarihi günlerden geçiyor.

Devamını Oku
28.07.2026
Gıda enflasyonu krizi!

Geçtiğimiz günlerde gazetemize özel bir demeç veren ana muhalefet lideri Özgür Özel, gıda enflasyonuna dikkat çekti ve şöyle dedi: “En büyük krizimiz gıda enflasyonu. Dünyada beşinciyiz. Gayri safi milli hasılanın yüzde 1’nin tarıma verilmesi lazım. Bütçeye koydukları binde iki. Ama gayri milli hasılanın yüzde 3.5’ini silahlanmaya vermeye çalışıyorlar.”

Devamını Oku
24.07.2026
Siyasal etik

Son dönemde hayatın birçok alanında sosyal bir çöküş yaşanıyor.

Devamını Oku
21.07.2026
CHP’de seçilmişler dışarı, atanmışlar içeri!

İzmir ve Ege’nin CHP siyasetindeki önemini, her zaman yazılarımızda, siyasal analizlerimizde vurguluyoruz. Hele son 2024 yerel seçimlerinde, Özgür Özel liderliğindeki CHP, neredeyse tüm Ege’yi baştan başa CHP kırmızısına boyadı.

Devamını Oku
17.07.2026
Cambaza bak!

Ülkeyi yönetenlerle ve siyasetçilerle halkın gündemi giderek daha da ayrışıyor.

Devamını Oku
14.07.2026
'Kıyılar halkındır!'

Her yaz döneminde deniz kıyısı kentlerde yaşanan sıkıntılarproblemler nedeniyle birçok yazı ve haber yayımlıyoruz. İnsanların kıyılardan özgürce yararlanamayışı, bizim neredeyse klasikleşmiş gündem konumuz haline geldi. Yapılan eleştirilere, uyarılara karşın, maalesef benzer sıkıntılar, sorunlar her yaz yineleniyor.

Devamını Oku
10.07.2026
Kızılçullu’nun anlattığı...

Ülke ve halk olarak bugünlerde adeta NATO ile yatıp kalkıyoruz!

Devamını Oku
07.07.2026
Bafa Gölü’nün balıkları ve balıkçıları

Beşparmak Dağları eteğinde yer alan Bafa Gölü, Ege’nin en önemli göllerindendir. Gölün kıyısında Herakleia antik kenti ve Kapıkırı Köyü bulunur. Tarih, turizm ve doğa açısından da yöre büyük önem taşır.

Devamını Oku
03.07.2026
Ege efesi...

CHP lideri Özgür Özel, gittiği her yerde halkla kol kola girerek, onlarla kucaklaşarak içtenlikli siyaset yapıyor.

Devamını Oku
30.06.2026
Butlancıların İzmir’e ve İzmirliye teşekkürü (!)

Butlan yönetiminin CHP Genel Merkezi’nde yarattığı olumsuz görüntülerin üzüntüsü daha geçmeden, şimdi de geçtiğimiz pazar gecesi İzmir il binasında yaşanan olumsuz görüntüler gündeme düştü. Doğrusu bu görüntüler CHP’ye ve İzmir örgütüne hiç yakışmadı.

Devamını Oku
26.06.2026
ABD izlenimleri

Geçtiğimiz günlerde ailecek ABD’deydik. İki hafta boyunca ABD’nin birçok kentini dolaştık.

Devamını Oku
23.06.2026
Hukuk ve demokrasi olmadan ne ekonomi düzelir ne de yatırım gelir!

Neredeyse iki yıldır Manisa ve Manisalılar, Çinli yatırımcı tarafından kente kurulacak otomobil fabrikasını bekliyordu. İlk elde 5 bin kişinin istihdam edileceği yatırımın, kent ve bölge ekonomisine önemli katkılar sağlayacağı düşünülüyordu.

Devamını Oku
19.06.2026
15-16 Haziran’ın yıldönümünde emeğin durumu

Bugün 16 Haziran; 1970 yılındaki büyük işçi direnişinin 56. yılı.

Devamını Oku
16.06.2026
‘Silkeleme’nin sonuçları

İçinde bulunduğumuz döneme damga vuran sözcüklerden biri “silkeleme”. Bu sözcükle ifade edilen uygulama, kentin ve kentlinin günlük yaşamında çok önemli işleve sahip yerel yönetimlerde -özellikle de muhalif belediyelerdeadeta kâbusa dönüşüyor.

Devamını Oku
12.06.2026
Darbenin anatomisi

Ülkemizin siyasal yaşamında fırtınalar yaratan “mutlak butlan” kararının etkileşimleri sürüyor.

Devamını Oku
09.06.2026
Ege, Özgür Özel’e sahip çıkıyor

Uzun süren bayram tatili günlerinin ulusal ve yerel gündemdeki başat konusu, CHP’ye yönelik mutlak butlan kararı oldu. Mutlak butlana karşı ilk tepkiler de İzmir’den, Ege’den yükseldi. Ege, her zaman olduğu gibi siyasal duyarlılığını ve tepkisini ortaya koydu.

Devamını Oku
05.06.2026
Yıkım ve inşa

Dünyada önemli ekonomik, sosyal ve siyasal gelişmeler yaşanıyor.

Devamını Oku
02.06.2026
Kemeraltı’nın öyküleri tükenmez

İzmir’in simgelerinden olan Kemeraltı, biz İzmirliler için çok anlamlıdır, değerlidir. Hemen her İzmirlinin ve Egelinin geçmişinde olduğu gibi, bizim de geçmişimizde Kemeraltı’dan önemli anılar-izler vardır.

Devamını Oku
29.05.2026
Cumhuriyet ve demokrasi

Son dönemlerde muhalefet çevrelerinde kimilerinin Cumhuriyet kavramını, kimilerinin de demokrasi kavramını öne çıkardıklarına tanık oluyoruz.

Devamını Oku
26.05.2026