Kooperatifçilikle güçlü bir gönül bağımız var. Kuşaklar boyu üzüm üreticiliği ile uğraşmış ailemizin adeta genlerinde kooperatifçilik var. Biz de yıllar boyu hem bir çalışan hem de bir üretici olarak tarım kooperatifçiliğinin ve toplumsal mücadelelerin içinde bulunduk. Tariş’teki görev dönemlerimizde kooperatifçiliğin yaygınlaşması, örgütlenmesi ve etkinliğinin artması için elimizden gelen çabayı gösterdik. Üreticinin ve emekçinin ortak mücadelesinin içinde her daim yer aldık. Bu bağlamda, yerel kooperatifçiliğin ulusal ve uluslararası kooperatif hareketleriyle buluşturulması ve evrensel günlerin bilinip kutlanması için hep gayret ettik.
KOOPERATİF GÜNÜ VE YILI
21 Aralık, bütün dünyada “Dünya Kooperatifçilik Günü” olarak kutlanır. 21 Aralık 1845 tarihi, kooperatifçiliğin başlangıcını ifade eder. Kooperatifçilik, İngiltere’nin Manchester kentinin Rochdale semtinde 28 dokuma işçisi tarafından kurulan tüketim kooperatifi ile başlamıştır. Biz de bundan 30 yıl önce Manchester’de toplanan “Dünya Kooperatifçiliğinin 100. Yıl Kongresi”ne Tariş’i temsilen katılmıştık. Bu vesileyle kooperatifçiliğin doğduğu yerde “Rochdale Haksever Öncüleri”ni anmıştık. Birleşmiş Milletler, içinde bulunduğumuz yılı kooperatif yılı olarak duyurdu.
ICA-TÜRKİYE VE EGE
Dünya kooperatif gününün-yılının belirlenip kutlanmasında, “Uluslararası Kooperatifler Birliği (ICA)” belirleyici oluyor ve başat rol oynuyor. Bütün dünyada kooperatifçileri bir araya getiren ICA’nın oldukça eski ve köklü bir geçmişi var. 1895 yılında kurulan bu uluslararası birlik, tüm kooperatifleri ve kooperatif aksiyonerlerini şemsiyesi altında topluyor. Bizim de aktif görevlerde olduğumuz 1990’lı yıllarda Tariş ICA’ya üye olmuştu. Ülkemizde ve Ege’de çok köklü bir geçmişi olan Tariş’i, uluslararası kooperatif hareketiyle buluşturmanın onurunu yaşamıştık.
İZMİR’DEKİ ETKİNLİKLER
Kooperatifçilik günü ve yılı, İzBB öncülüğünde İzmir’de etkin bir programla kutlanacak. “Kooperatifler daha iyi bir dünya kurar” temasıyla düzenlenen etkinlikler kapsamında, bugün kooperatifçilerin ve uzmanların bir araya geleceği “İzmir Kooperatifçilik Buluşmaları” düzenlenecek. 22 Aralık’ta da SDD, UTGB ve Bayraklı Kent Konseyi’nin “Dünden Bugüne Kooperatifçilik” etkinliği var. 21 Aralık Pazar günü ise İzmir’de faaliyet gösteren kooperatiflerin yürüyüşü gerçekleştirilecek. İzmir’in dört bir yanından kooperatif üyeleri, Alsancak’ta bir araya gelecek. Cumhuriyet Meydanı’nda toplanacak üreticiler, halk oyunları ve konuşmalarla Kooperatifçilik Günü’nü kutlayacaklar. Ayrıca bando ve traktörler eşliğinde kortej düzenlenecek. Biz de eski bir kooperatif aksiyoneri olarak tüm kooperatifçilerin gününü ve yılını içtenlikle kutluyoruz.
***
Tariş ve Tarişbank unutulmamalı
Ülkemiz kooperatifçilik tarihinde Ege Bölgesi’nin unutulmaz bir yeri ve önemi var. Özellikle tarım kooperatifçiliği bu coğrafyada ve bu topraklarda boy atmış. Bölgemizde tarım kooperatifçiliğinin kökleri Cumhuriyet öncesi döneme kadar uzanıyor. Bu bağlamda. tarım kooperatifçiliği Cumhuriyetten de eski bir geçmişe sahip.
EGE, KOOPERATİFÇİLİĞİN BEŞİĞİ
Ege’de kooperatifçilik denince akla ilk gelen kurum Tariş oluyor. Tariş’in özünde de önce Aydın’daki incir üreticilerinin, sonra da Manisa yöresindeki üzümcülerin birlik arayışları var. Üstelik Aydın’daki ilk örgütlenme, kooperatifçiliğin finansman ihtiyacı öncelenerek Milli Aydın Bankası ile başlatılmış. Bu da Egeli üreticinin yabancı kumpanyaların sömürüsüne karşı başlattığı girişimin, antiemperyalist ve antikapitalist bir karakter taşıdığını gösteriyor.
EGE’DE KOOPERATİF BANKACILIĞI
Milli Aydın Bankası ile başlayan yerel finansman arayışları, sonraki dönemlerde Akhisar yöresinde Tütüncüler Bankası, Manisa yöresinde Bağcılar Bankası gibi ilginç örneklerle sürüyor. Örneğin en son Köy Koop’un kontrolünde olan Bağcılar Bankası’nın, 12 Eylül döneminde kooperatiflerden koparılıp sonlandırıldığını hatırlıyoruz. Ege’de bir başka toplumsal bankacılık örneği Esnaf Bankası’dır. Sonraları Egebank olarak anılan bu banka da giderek esnaftan koparılmıştır. Bütün bu olumlu örneklerin temelini oluşturan Tariş’in ve Tarişbank’ın unutulmaması gerektiğini düşünüyoruz. Ülkemizde kooperatifçiliğin yeniden ayağa kaldırılması için neredeyse 120 yıl önce Egeli üreticinin büyük bir öngörü ile hayata geçirdiği gibi, öncelikle bir “Kooperatifler Bankası” oluşturulmalıdır.
***
Manisalı başkanlar unutulmaz
Manisa ardı ardına başkan acıları yaşadı. Önce, 31 Mart yerel seçiminde büyükşehir başkanı seçilen Ferdi Zeyrek talihsiz bir olayla yaşamını yitirdi. Şimdi de uzun süredir amansız hastalığa karşı mücadele veren Şehzadeler Belediye Başkanı Gülşah Durbay sonsuzluğa uğurlandı.
CHP VE MANİSA
CHP Genel Başkanı Özgür Özel’in memleketi olan Manisa, bu yönüyle tüm dikkatleri üstünde topluyor. Bunun ayırdında olan Manisalılar, 31 Mart yerel seçiminde CHP adaylarını tercih ederek hemşehrilerine sahip çıktılar. Manisa merkezde çok partili hayata geçildiğinden beri ilk defa CHP belediyeyi kazandı. Ferdi Zeyrek büyükşehir başkanı oldu. Şehzadeler’e seçilen Gülşah Durbay da Manisa’nın ilk kadın belediye başkanı olarak tarihe geçti.
FERDİ VE GÜLŞAH BAŞKANLAR
31 Mart yerel seçiminde büyük başarı kazanan Ferdi ve Gülşah başkanlar, çalışmalarıyla ve hizmetleriyle kentlerinin güvenini ve sempatisini kazandılar. Ancak Manisa ve Manisalılar onları erken kaybetti. Önce büyükşehir başkanı Ferdi Zeyrek, sonra da daha 37 yaşında olan Gülşah Durbay sonsuzluğa uğurlandı. Bu iki genç ve başarılı başkan, en verimli dönemlerinde aramızdan ayrıldılar. İnanıyoruz ki başta Manisalı hemşehrileri olmak üzere, ülkemiz ve halkımız bu iki değerli başkanı hiç unutmayacak.
***
Kubilay ve 23 Aralık’lar
23 Aralık, devrim şehidi Kubilay’ın katledildiği günün yıldönümüdür. Dört gün sonra onu Menemen’de anacağız. Eğitimci ve yedek subay olarak 95 yıl önce 23 Aralık 1930’da gericiler tarafından katledilmişti. Her yıl Menemen’de düzenlenen etkinliklerle anılan Kubilay’ı, geçtiğimiz yıl İzmir’de yazarımız Işık Kansu’nun hazırladığı kapsamlı bir sergiyle anmıştık.
Cumhuriyet gazetemizin organizasyonu ile ADD ve ÇYDD genel başkanlarının da katıldıkları kitlesel bir anma etkinliği yapılmıştı. Özellikle gerici uygulamaların ve laiklikle ilgili sıkıntıların arttığı bir dönemde, Kubilay’ı anmanın ve sahiplenmenin daha da anlamlı olacağını düşünüyoruz. Laiklik konusunda duyarlı olan herkesi Kubilay’ı sahiplenmeye ve anmaya çağırıyoruz. 23 Aralık’lar unutulmamalı ve Kubilay anmaları ülke ölçeğinde yaygınlaşmalıdır. Cumhuriyetin ve Aydınlanmanın ışığı, önümüzdeki süreçte tüm Anadolu’yu aydınlatmalıdır. Biz de Kubilay’ıın anısını sahipleniyor ve onu tüm içtenliğimizle anıyoruz.
***
