Felsefesizliğin faturaları
Ali Apaydın
Son Köşe Yazıları

Felsefesizliğin faturaları

08.01.2026 04:00
Güncellenme:
Takip Et:

İnsanlık tarihinin en yüksek teknik bilgi birikimine, en hızlı bilgi erişim araçlarına ve görünürde en yaygın “eğitimli” nüfusuna sahip olan dünyamız paradoksal bir şekilde adalet, barış ve refah yerine açlık, savaş, şiddet ve terör üretiyor.

Artık teknolojik ilerlemeyle insanlığın ilerlemesinin aynı şey olmadığını fazlasıyla anladık. İnsanlığın mevcut krizlerden çıkışının, yalnızca daha fazla veri ve teknik değil daha derin düşünmeler gerektirdiğini ve bunun yolunun da felsefenin kamusal ve bireysel hayatta yeniden merkeze alınmasından geçtiğini anlamakta ise halen çok zorlanıyoruz!

FELSEFESİZLİK VE TAM DONANIMLI CEHALET

Bugün eleştirel ve bütünsel düşünme kapasitesimiz çökmüş durumda. Bu çöküş, giderek donanan bir cehalet biçimini besliyor ve bizler dijital bilgi çöplüğü içinde rasyonel süzgeçten yoksun, tarihsel ve etik bağlamları olmayan, dolayısıyla eylemlerinin anlam ve sorumluluk çerçevesini kavrayamayan bir tam donanımlı cehalet içinde, tam donanımlı cahillerin hüküm sürdüğü bir dünyada yaşıyoruz!

Bu paradoksal durumun esası tek bir kavramda somutlaşıyor: felsefesizlik! Felsefesiz bir zamanda felsefesizliğin en ağır faturalarını ödüyoruz.

Yüzyıl önce Husserl çok haklı olarak felsefenin felsefelerden değil şeylerden başlaması gerektiğini söylüyordu. Ama pek öyle yapmadık, EN AZ BİR YÜZYILDIR, FELSEFE YAPMAK YERİNE YAPILAN FELSEFELERİ ANLAMAKLA VAKİT HARCADIK! İŞTE SONUÇ: TAM BİR FELSEFESİZLİK ÇAĞINDA, ANLAMA ÇABASININ DEVRE DIŞI BIRAKILDIĞI BİR ÇAĞDA YAŞIYORUZ ŞİMDİ!

Bilginin yerini enformasyon, düzenliliğin yerini dikkat çekicilik, değerin yerini algoritma, hakikat arayışının yerini beğeni ekonomisinin, duyarlılıkların yerini duygusal ön kabullerin aldığı günümüzde; epistemik standartlarımız alt üst olduğu için rasyonel süzgeçlerimizden geçirmeden fikirleri çöpleriyle birlikte yutuyor ve bu yüzden derme çatma zihinlerle yaşıyoruz.

VENEZUELLA ÖRNEĞİNİN GÖSTERDİKLERİ

Felsefesizliğe ve tam donanımlı cehalete ilişkin Venezuela örneği çok şey gösteriyor bizlere: bir ülkenin devlet başkanı emperyalistler tarafından evinden alınıp kaçırılıyor. Ve bunlar olurken Venezuela devlet televizyonları, saatlerce bir WordPad belgesi gösteriyor halkına! Ve dünya ülkelerinin ezici çoğunluğu susuyor, Birleşmiş Milletler ve Avrupa Birliği “temkinli” tabir edilen düpedüz korkak açıklamalar yapıyor. Ve birkaç gün sonra kaçırılan devlet başkanının yerine görevi üstlenen Delcy Rodriguez, bir yanında abisi bir yanında da kaçırılan başkanın oğlunun eşliğinde ülkenin sorumluluğunu üstlenmek için anayasa üzerine yemin ediyor ve yıllardır bu ülkenin sosyalistlerce yönetildiği söyleniyor! 

Hayır, bir komedi oyununda değiliz ve olayın komik taraflarına odaklanma lüksümüz de yok! Düpedüz yaşanan acı dünya gerçekliğimiz bu, kavram setlerinin allak bullak edildiği tam donanımlı cehalete teslim olmuş acı dünya gerçekliğimiz! Her bir yandan insanlığa meydan okunan felsefesiz dünya gerçekliğimiz!

Bugün her bir yandan insanlığa meydan okuyanlara karşı süratle filizlenen felsefelere ihtiyacımız var! İlkesizlik girdabında debelenen her politikaya, etik kaygılardan yoksun her söyleme, kayıtsızlık anatomisine dönüşen her bedene ve buharlaşan her sorumluluğa inat ayağa kalkmalıyız! Felsefesiz bir dünyanın ne beter bir dünya olduğunu fazlasıyla deneyimledik! Tarihin bu anı, her birimizi derin ve titiz bir şekilde düşünmeye ve kararlılıkla eyleyerek sorumluluk almaya davet ediyor. Bunun için en kritik ve en elverişli topraklardayız, çünkü bugün ne denli karşıdevrim kuşatması altında olursa olsun, emperyalizmi hizaya çeken ilk büyük başarının adıdır Türkiye Cumhuriyeti! Bu yüzden kurucu partinin genel başkanı diğer ülkelerdeki tüm muadillerinin aksine olan bitene tepki vermeyi başarabilen az insandan biri olabilmektedir. Çünkü bu ülkenin DNA’sında devrim var, felsefe var. 

*** 

Direnç hatları dürtüsel tepkiler yerine, refleksif düşünmelerle kurulur! Tepkilerin acilen verilmesi gerektiği doğrudur, ancak düşünmek için yavaşlamak gerekir!

Düşünürken yavaşlayın ve düşünmeye çalışanları yavaşlatın!

Yazarın Son Yazıları

Eğitim mücadelesi içindeyken

İnsanlık olarak tarihin uzunca bir döneminde, insan teklerinin büyük çoğunluğun eğitim almadığı bir süreç yaşadık.

Devamını Oku
19.02.2026
İlkeler ve politikalar

İnsan teklerini, insanlığın bir üyesi olarak konumlayarak insanlık tarihine bağlayan bir etkinlik olan politika, insanlığın geçmişi, şimdisi ve geleceği arasında adil ve doğru bir ilişki kurma çabası olduğu ölçüde bir anlam taşır.

Devamını Oku
05.02.2026
Direnenleri anlamak!

Aydınların faşizm karşısındaki konumlanışı, basit bir kahraman-hain ikiliğinden çok daha karmaşıktır.

Devamını Oku
22.01.2026
Felsefesizliğin faturaları

İnsanlık tarihinin en yüksek teknik bilgi birikimine, en hızlı bilgi erişim araçlarına ve görünürde en yaygın “eğitimli” nüfusuna sahip olan dünyamız paradoksal bir şekilde adalet, barış ve refah yerine açlık, savaş, şiddet ve terör üretiyor.

Devamını Oku
08.01.2026
Cumhuriyet için Cumhuriyet!

1990’ların Muğla’sında, bazı lise öğrencileri arasında özel bir espri ritüeli yer etmişti.

Devamını Oku
25.12.2025
MESEM Mezarlığı

Arda, başı bir sac büküm makinesinde 16 dakika sıkışarak can verdi.

Devamını Oku
11.12.2025
‘Tutarsızlığın Tutarsızlığı’

21. yüzyıl Türkiye’sinde kendi içinde kısmen ayrışan cumhuriyet karşıtı politik çizgileri ilk kez birleşmiş bir şekilde buluyoruz karşımızda: AKP, MHP, DEM, PKK ve diğerleri…

Devamını Oku
27.11.2025
Bir metnin 'yapı'sı

İçinde 969 kez “Hatırladığım kadarıyla”, 774 kez “Bilmiyorum”, 691 kez “-mışlar, -mişler, -muşlar” gibi...

Devamını Oku
13.11.2025
Düşünme aralıkları açmak için

Politika üretimi, derinlemesine düşünülmüş temel ilkeler etrafında şekillenen bir süreçtir.

Devamını Oku
30.10.2025
‘Sahtelikler Tiyatrosu’ iflasın eşiğinde

‘Sahtelikler Tiyatrosu’ iflasın eşiğinde

Devamını Oku
16.10.2025
Dijital çatlaklar

Dijital çatlaklar

Devamını Oku
02.10.2025
İhanetler ve hainler

İhanetler ve hainler

Devamını Oku
18.09.2025
Demokrasi diploması

Eğitim sosyolojisi içerisinde yaygın bir tez, bir ülkenin gelişmişlik düzeyini belirlemek için basit bir kriteri dikkate alır...

Devamını Oku
04.09.2025
Eleştiri, demagoji ve zırvalama

Eleştiri, demagoji ve zırvalama

Devamını Oku
21.08.2025
Gerçeklik iğnesi

Tıpkı kökleriyle ormanı zehirleyen bir mantar gibi toprağımızı, havamızı, geleceğimizi sarmalayıp zehirleyen bir iktidarla yaşıyoruz.

Devamını Oku
07.08.2025
MEB ve ÖSYM’nin karanlığı

MEB ve ÖSYM ısrarla “adil ve bilimsel” sınavlar yaptığını iddia ediyor.

Devamını Oku
24.07.2025
Yarım önlemleri reddedin!

Çok geç kaldığımız doğru! Çok doğru. Uyanış en geç 2023’te başlamalıydı...

Devamını Oku
10.07.2025
Mücadeleyi baltalayanlarla mücadele etmek

Veganizm ve feminizm gibi çağımızın en değerli ve en etkili mücadele alanları bir tür “seküler din”e dönüşüyor.

Devamını Oku
26.06.2025
Yaşayan umutlar olmayı sürdürmek

Yaşayan umutlar olmayı sürdürmek

Devamını Oku
12.06.2025
Kötülüğün sıradanlaşması

Kötülüğün sıradanlaşması

Devamını Oku
29.05.2025
'Ben Marksist değilim'

“Ce qu'il y a de certain c'est que moi, je ne suis pas Marxiste” – “Kesin olan şu ki, ben Marksist değilim.” - Karl Marx

Devamını Oku
15.05.2025
İşçi sınıfı ve bugünümüz

İşçi sınıfı ve bugünümüz

Devamını Oku
01.05.2025
Liseliler ve öğretmenleri

Liseliler ve öğretmenleri

Devamını Oku
17.04.2025
Direnişin felsefesi

Direnişin felsefesi

Devamını Oku
03.04.2025
Mutsuz Adam

Mutsuz Adam

Devamını Oku
20.03.2025
Karanlık eğitim çalıştayı

Karanlık eğitim çalıştayı

Devamını Oku
06.03.2025
Akademisyenlerin suskunluğu

Akademisyenlerin suskunluğu

Devamını Oku
20.02.2025
Kayıp zamanın içinde

Kayıp zamanın içinde

Devamını Oku
06.02.2025
Meşruiyet meselesi ve faşizm tehlikesi

Meşruiyet meselesi ve faşizm sorunu

Devamını Oku
23.01.2025
Sol, solsuzluk ve 'solcular'

Sol, solsuzluk ve 'solcular'

Devamını Oku
09.01.2025
Ders olsun!

Ders olsun!

Devamını Oku
26.12.2024
-ım, -im, -üm’lerden kurtulmak

-ım, -im, -üm’lerden kurtulmak

Devamını Oku
12.12.2024
‘Sessizliğin Cumhuriyeti’

‘Sessizliğin Cumhuriyeti’

Devamını Oku
28.11.2024
Politika gösterisi değil politika yapmak!

Politika gösterisi değil politika yapmak!

Devamını Oku
14.11.2024
Türkiye bu değil!

Türkiye bu değil!

Devamını Oku
31.10.2024
Tarihte tatile çıkma zamanı değil!

Tarihte tatile çıkma zamanı değil!

Devamını Oku
17.10.2024
Cumhuriyet ve gençlik

Cumhuriyet ve gençlik

Devamını Oku
03.10.2024
Veli zorbalığı

Veli zorbalığı

Devamını Oku
19.09.2024
Cumhuriyet öğretmenlerinin sorumluluğu

Cumhuriyet öğretmenlerinin sorumluluğu

Devamını Oku
05.09.2024
'En zorunlu harcamaların ihmali'

'En zorunlu harcamaların ihmali'

Devamını Oku
22.08.2024