Anadolu coğrafyasında yüzyıllar önce yaşanmış önemli bir toplumsal hareket var. Osmanlı’nın baskısına, zulmüne karşı eşitliğin, kardeşliğin ve dayanışmanın türküsünü söyleyenlerin öğretisi, geçmişten günümüze kadar ulaşıyor. Biz de onları ve mücadelelerini tüm yönleriyle kavramaya çalışıyoruz. Biz, Batı Anadolu’da, özellikle de Ege’de; tarihin derinliklerinden süzülüp gelen toplumcu ve muhalif damarın günümüzde de canlı olduğunu düşünüyoruz. Geçmişte Ege’de verilen ulusal ve sosyal kurtuluş mücadelelerinin tarihi derinliklerinde, böyle bir damardan beslenmenin de yattığına inanıyoruz.
ŞEYH BEDREDDİN VE VARİDAT
Yıllar önce, ilk gençlik yıllarımızda, öncelikle, okumaya oldukça meraklı olan rahmetli babamızın elinde görmüştük Varidat kitabını. İlkokul mezunu olmasına karşın büyük bir okuma tutkusu olan babamız, Varidat’ı, satırların altını çizerek ve sayfa aralarına notlar koyarak büyük bir ciddiyetle okur ve incelerdi. Biz o zamanlar, Şeyh Bedreddin’in de Varidat’ın da çok ayırdında değildik. Tam tersine önündeki “Şeyh” sözcüğüne takılıp, doğrusu o yaşlarımızda biraz da küçümseyerek bakardık. İlerici yurtsever bir insan olan ve her daim toplumcu değerleri savunan babamızın, bu kitapta ne bulduğunu hep merak ederdik.
BEDREDDİN-TORLAK-BÖRKLÜCE
Yıllar sonra Şeyh Bedreddin’i, Torlak Kemal’i ve Börklüce Mustafa’yı öğrendiğimizde; onların yüzyıllar önce bu coğrafyada verdikleri mücadeleye büyük saygı duyacaktık. Onlar, yaşadıkları dönemde, bir bakıma Anadolu aydınlanmasının ve toplumculuğunun simgeleriydiler. Aslında bizim kuşaklara onları tanıtan büyük şairimiz Nâzım Hikmet oldu. O’nun “Şeyh Bedreddin Destanı”, Anadolu tarihinin derinliklerinde kalmış kimi olayları günümüze ulaştırdı. Anadolu’da özellikle de Ege’de; İzmir, Aydın ve Manisa yörelerinde hâlâ onların ve yollarından yürüyenlerin izlerine rastlanır. Örneğin bölgemizdeki Ortaklar beldesinin isminde bile onların ortaklaşma anlayışı ifade edilir.
ZULME BOYUN EĞMEYENLER
Bugünlerde doğumunun 124. yıldönümünde saygıyla andığımız büyük ozan Nâzım Hikmet, destanında şöyle anlatır onların hikâyesini: “Hep bir ağızdan türkü söyleyip / hep beraber sulardan çekmek ağı, / demiri oya gibi işleyip hep beraber, / hep beraber sürebilmek toprağı, / ballı incirleri hep beraber yiyebilmek, yarin yanağından gayri her şeyde / her yerde / hep beraber! / diyebilmek / için / on binler verdi sekiz binini...” Yüzyıllar önce bu coğrafyada ve topraklarda bırakılan izler, unutulmamalı ve günümüze - geleceğe taşınmalıdır. Bu bağlamda zulme, baskıya ve eşitsizliğe karşı verilen mücadelenin simgeleri olan bu isimleri yaşatmak ve geleceğe taşımak gerektiğini düşünüyoruz. Bunun için en uygun yer de Börklüce’nin yurdu Karaburun’dur. Orada Şeyh Bedreddin-Börklüce Mustafa-Torlak Kemal üçlüsünün ortak bir anıtının hayata geçirilmesini istiyor ve bekliyoruz. Anıtın yanında onların yüzyıllar öncesindeki kadim mücadelelerini anlatan bir bilgi evinin de kurulmasını öneriyoruz…
***
Eflatun Nuri ve karikatür
Ülkemizin karikatür dünyasında ve tarihinde “Eflatun Nuri” ismiyle bilinen, asıl ismi Adil Nuri Erkoç olan ünlü karikatür ustamızı, geçtiğimiz günlerde İzmir’de bir kez daha andık. Yaşamının ve sanatsal uğraşısının önemli bölümünü İstanbul’da geçiren Eflatun Nuri usta, son dönemlerini İzmir’de yaşamıştı. Dolu dolu yaşadığı bu verimli dönemde de İzmir’de önemli izler bıraktı. Çok sayıda karikatürist yetiştirdi.
EFLATUN NURİ’Yİ ANMAK
Eflatun Hoca’yı ve çizgilerini bilir, sanatını ilgiyle takip ederdik. Ancak kendisiyle tanışmamız İzmir’de oldu. Bir zamanların efsane mizah dergisi Akbaba’nın yazarlarından olan, rahmetli kayınpederimiz Burhan Esen’in yakın dostuydu. Burhan beyin vefatının ardından anısına çıkardığımız kitaba da önemli destek vermişti. Kendisiyle o dönemlerde tanışmıştık. Hatta Burhan beyden kalan Akbaba külliyatının bir bölümünü ona verdiğimizi anımsıyoruz. Cumhuriyet gazetemizin başarılı çizerlerinden Behiç Ak, onu şöyle anlatır: “Hikâye anlatmakla yetinmeyen bir hikâyecidir o. Bir hikâye kahramanıdır. Kendi yazdığı hikâyelerin kahramanı. Ne yazık ki hikâye kahramanları çok azaldı dünyamızda. Hikâye de o yüzden azaldı galiba. İnsanların hayatı giderek hikâyesizleşiyor.”
KARİKATÜR YARIŞMASI
İzmir Konak Belediyesi ile İzmir Gazeteciler Cemiyeti, Eflatun Nuri’nin anısını yaşatmak amacıyla yıllardır bir karikatür yarışması düzenliyorlar. Bu yıl 9. kez yapılan yarışmanın teması “Savaşta ve Barışta Çocuk-Duy Sesimi” idi. Ödül kazanan eserlerin sahiplerine ödülleri, Ahmed Adnan Saygun Sanat Merkezi’nde (AASSM) düzenlenen görkemli bir törenle verildi. Ayrıca gecede müzisyenler Evrim Ateşler ve Andreas Sarantidis, “Mikis Theodarakis ile Yüzyıl” konserini sundular. Yarışmada ödül kazanan eserler AASSM’de sergileniyor. Yıllardır ulusal düzeyde yapılan bu yarışmayı düzenleyen ve bu anlamlı geleneği sahiplenen Konak Belediye’mizi ve İzmir Gazeteciler Cemiyeti’mizi içtenlikle kutluyoruz. Yarışmanın yönetmenliğini başarıyla yapan, Eflatun Nuri’nin öğrencilerinden karikatürist Sadık Pala kardeşimizin emeklerine sağlık. Başta etkinlikte “Karikatür Sanatına Katkı Ödülü” verilen Eray Özbek dostumuz olmak üzere, ödül kazanan bütün sanatçıları yürekten kutluyoruz. Eflatun Nuri ustayı saygıyla anıyor ve bu anlamlı yarışmanın daha uzun yıllar sürmesini diliyoruz.
***
Börklüce’nin diyarında...
Kış aylarının simge çiçeklerinden nergis, mis gibi kokusuyla bulunduğu yerlere güzellik verir. Ege’de nergis çiçeğinin en çok yetiştiği yer de “Börklüce diyarı” olarak tanımlanan Karaburun yarımadasıdır. Bir anlamda nergis bu yörenin simgesidir. Hele içinde bulunduğumuz dönemde, nergis tarlaları, olağanüstü güzel görüntüleriyle bu yöreye bambaşka bir görüntü kazandırır. Karaburunlular nergis tarlalarına ve çiçeklerine adeta gözleri gibi bakarlar. Bu hafta sonu yörede nergis festivali var. 16-17-18 Ocak tarihlerinde “8. Karaburun Nergis Festivali” yapılıyor. Karaburunlular, Karaburun Belediyesi öncülüğünde, farklı yörelerden gelecek konuklarını ağırlamaya hazırlanıyorlar. Bizim de yolumuz ne zaman buralara düşse, usumuzda Anadolu’nun ilk toplumcularından Börklüce’nin mücadelesi canlanır. Bu Börklüce diyarında, yüzyıllar önce verilen mücadeleleri anımsarız. Bedreddin’i, Börklüce’yi ve Torlak Kemal’i anarız. Onların mücadelelerini selamlarız. Buralarda dolaşırken büyük şairimiz Nâzım Hikmet’in dizelerini yüreğimizden tekrarlarız. Aynı zamanda, rahmetli hocamız Prof. Dr. Bilge Umar’ın “Börklüce” romanı da bize yol gösterir. Festival zamanında ya da farklı zamanlarda yolu buralara düşeceklere; bu yöreye bir de böyle bakmalarını hararetle öneririz.
