Bedrettin Cömert’in aydınlığı
Öner Yağcı
Son Köşe Yazıları

Bedrettin Cömert’in aydınlığı

13.07.2024 04:01
Güncellenme:
Takip Et:

11 Temmuz 1978 günü Türk Dil Kurumu’nun kurultayının ikinci gününün sabahında öldürülmüştü Tüm Öğretim Üyeleri Derneği’nin başkanı Bedrettin Cömert.

Cumhuriyetin yıldızı, bilim ve sanat sevdalısı, Vezirköprülü bir memur çocuğunun oğlu olan ve “Alır yüreğimi giderim masallara/ Ben giderim masallara sıcak yürür içime/ İnce bir duman gibi süzülür gençliğim/ Islanır başım göbeğinde mavilerin/ Nasıl derseniz öyle olsun/ Kalmasın ellerim sizlerden uzak/ Birleşsin umudum en güzel eylemlerinize/ Erisin et/ Yitsin boşluk/ Bir biz kalalım çirkinliklere inat...” diyen bir can daha sonsuzluğa göçmüştü. 

13 Temmuz günü on binlerce devrimci, tabutu Türk bayrağıyla örtülmüş bir aydınımızı daha uğurlamıştı.

Onu çapraz ateşle öldüren kurşunların çıktığı silahlar pek çok cinayette kullanılmıştı ve katillerle azmettiriciler yıllarca yakalanamadı. 

ELEŞTİRİ VE ESTETİK USTASI

Sanat eleştirisi alanında Roma Üniversitesi ve Hacettepe Üniversitesi’nde doktorasını verip doçentlik unvanını aldı.

“Anladım ilkin öğrenmek gerek güzelliği/ Kömürcene kazmak gerek en son kıvılcımına dek soluğun/ Sonra yine öğrenmek yarattıkça daha çok öğrenmek/ Büyütmek elleri/ Kovuluncaya dek yabancılığımız/ Bir biz kalıncaya dek eğretiliklere inat/ Alır yüreğimi giderim masallara/ Ben giderim masallara sıcak yürür içime/ Masal masalı yer büyür koca gerçek/Akar mavilerim bütün karalara inat” diyen Bedrettin Cömert’in ömrü güzellik arayışıyla doluydu.

1960’lı yıllarda dönemin belli başlı dergilerinde şiir ve yazılarıyla yer aldı. 

Hasan Hüseyin’e yazdığı 4 Mart 1969 tarihli mektubunda, “Şiirdeki duyarlığımı eleştiriye uygulayınca daha verimli, daha yararlı oluyorum” diyerek eleştiride yoğunlaştı.

VE O ÇOK YARARLI OLDU

Dünyanın sanat birikiminin, kuramlarının, anlayışlarının ışığında sanatımızın her dalını inceledi, araştırdı, eleştirdi, değerlendirdi. 

Edebiyata, müziğe, resme, sinemaya, dile, eleştiriye, felsefeye, çeviriye ilişkin bilimsel ve özgün düşüncelerini sergiledi. 

Sanat tarihinin, eleştirmenliğinin, felsefesinin dününden bugününe uzanarak gerçekçi arayışı ve kendine özgü buluşları ve yakaladığı çözüm önerileriyle olağanüstü bir sanat ustası oldu. 

Bilim ışığıyla gerçekleştirdiği hiç eskimeyen değerlendirmeleriyle aydınlığımıza, bilim ve sanatımıza -genç bitirilen ömründe- müthiş çalışmalar bıraktı.

Gombrich’in Sanatın Öyküsü adlı klasik yapıtını çevirdi (1977 TDK Çeviri Ödülü; Remzi Kitabevi).

Hasan Hüseyin onun şiirlerini Kalmasın Ellerim Sizlerden Uzak (1979), eleştirilerini Eleştiriye Beş Kala (1981) adlı kitaplarda yayımladı.

Yeni basımları Deki Yayınevi’nce yapılan Giotto’nun Sanatı, Croce’nin Estetiği, Mitoloji ve İkonografi, Estetik ondan kalan güzellikler oldu.

Yaşamı ve yapıtlarıyla ilgili Bedrettin Cömert Üzerine (Hacettepe Üniversitesi’nce sunulan armağan kitap, 1980), 70. Doğum Yıldönümünde Bedrettin Cömert: Dil ve Sanat (Haz. Barış Gümüşbaş ve Sancar Seçkiner, 2012), Bir Eleştirmen Bedrettin Cömert (Özkan Eroğlu, 2013) adlı kitaplar yayımlandı.

Özdemir İnce, “Tükenmez Güzel İnsanın Baharı” adlı şiirini onun için yazarken Emre Kongar, onun “...Sadece trajik ölümüyle değil, gerek renkli kişiliği, gerekse çeşitli alanlardaki sanat, edebiyat, bilim etkinlikleri ve yazılarıyla her türlü dikkati, anılmayı hak eden müstesna bir insan” olduğunu yazdı.

Hasan Hüseyin’in “Sonuçsuz Bir Telefon Konuşması” adlı uzun şiirinden bir bölümle analım aydınlığımız Bedrettin Cömert’i:

“O akşam beş kişiydik orada/ Biri Gürler İliçin’di biri o/ Biri Yücel Kanpolat’tı, biri o/ Biri Akın Çubukçu’ydu, biri o/ Biri bendim, biri o.../ O akşam dört kişiydik orada/ Beşinci yoktu/ Bedrettin yatıyordu/ Karşıyaka’da; kurşun yemiş, karnı toktu...”

Yazarın Son Yazıları

İnsanlığın hasreti

Deprem, sel, tsunami, yanardağ, çığ, kasırga gibi doğal felaketler, salgınlar, yangınlar, kıtlıklarla boğuşmak ve bunları alt etmek zorunda kalan insanlık, kendi yarattığı kölelik, savaş, işgal, sömürü, egemenlik belalarını bir türlü yok edemedi yeryüzünden.

Devamını Oku
10.01.2026
Kurtuluşun başkentinde yurttaşın duruşu

Kurtuluş savaşçılarının 19 Mayıs’ta Samsun’dan başladığı büyük yolculuğun Havza, Amasya, Erzurum, Sivas, Hacıbektaş’tan sonraki durağıydı Ankara.

Devamını Oku
03.01.2026
Yıl biterken

Doğal olarak önceki yıllardan devredilen sorunlarla girmiştik 2025’e.

Devamını Oku
27.12.2025
Tarihten bugüne

Doğan Kuban (1926-22 Eylül 2021) 90. yaşına yaklaşırken “kendi varlığına güvenmesini sağlayan bir ulusal kimliği tanımlamak için” yazdığı “Neden Türk’üm? Nasıl Türk’üm? Niçin Türk’üm?” başlıklı yazısına...

Devamını Oku
20.12.2025
Aydınlık ormanı

İnsanlığın özgürlük arayışında yüz akımız olan, dünyaya kattıklarıyla geleceğimizi güzelleştiren, örnek yaşamlarıyla namuslu olmanın ve namuslu kalmanın erdemini öğreten, ömürlerince doludizgin bir uzun koşuya çıkan değerlerimiz var.

Devamını Oku
13.12.2025
Yurtseverlik ya da uşaklık

“Barut dolu silahlarıyla geldiler/ Ateş buyruğu verdiler acımadan/ Şarkı söyleyen bir halkla karşılaştılar/ Sevgiyle ve görev aşkıyla birleşmiş bir halk...”

Devamını Oku
06.12.2025
Değerbilir olmak

Devrimci bir insandı.

Devamını Oku
29.11.2025
Görev insanın

İnsan ömrünün bir kısmı olan on yıllar, toplum yaşamının duraklarıdır.

Devamını Oku
22.11.2025
Yaşamöykülerinden öğrenmek

Bilim, eğitim, siyaset, ekonomi, basın, spor, kısacası yaşamın her alanındaki yaşanmışlıklar birbiriyle iç içedir.

Devamını Oku
15.11.2025
Atatürk kitapları...

“Bir insanın neler yapabileceğini gösteren 20. yüzyılın olağanüstü lideri” olarak tanımlanan Atatürk için Fransız tarihçi Jean Paul Roux şöyle diyor:

Devamını Oku
08.11.2025
Cumhuriyet: İnsan olmanın yolu

Cumhuriyet’in 102. Yılında Anılarımız (Haz. Gülseren Ünsün Engin, İzan Yay.) adlı kitapta yer alan “Cumhuriyet insan olmanın yolunu yordamını öğretti” başlıklı yazımdan aktarıyorum:

Devamını Oku
01.11.2025
‘Cumhuriyet imecesi’


1963’ten, ilkokul beşinci sınıftan beri Cumhuriyet’i okuyan şanslı kişilerdenim.


Devamını Oku
25.10.2025
İnsan ve insanlık bildirgesi

TV programları, reklamlar, okullarda derslerin işleniş biçimlerinden örneklerle sistemin sürekliliğini sağlayan burjuva eğitim sistemine yönelik eleştirilerle dolu Düzene Uygun Kafalar Nasıl Oluşturulur? (Gözlem Y., 1976) adlı kitap uzun süre elimden düşmemişti.

Devamını Oku
18.10.2025
Eğitimle güzelleşmek

Eğitimle güzelleşmek

Devamını Oku
11.10.2025
İnsanşair Metin Demirtaş

Papatyaların kırlardaki, çocuklarımızın uykularındaki gülümseyişi çiğnenirken yalnız ve yaralı çocuklarını bağrına basan sağır ve büyük okyanus halka, umudun türkülerini çığırdı, günlerine güller serpti Metin Demirtaş (17 Mart 1938- 27 Eylül 2014).

Devamını Oku
04.10.2025
Toplumsal muhalefet ayakta

Toplumsal muhalefet ayakta

Devamını Oku
27.09.2025
Umutsuzluk yasak

Ahmed Arif’in deyişiyle Nuh’a beşikler veren, Havva Ana’yı dünkü çocuk sayan, fukaralıktan utanan, çıplaklıktan fideleri üşüyen, harmanı kesatlaştırılan, binlerce yıl sağılan...

Devamını Oku
20.09.2025
45. yılında 12 Eylül

Ulusal Kurtuluş Savaşı’yla Sevr dayatmasını tarihin çöplüğüne gömerek emperyalist paylaşımın tasarılarını kursaklarında bırakan Cumhuriyetimize saldırılar, kuruluşundan beri durmadı.

Devamını Oku
13.09.2025
‘Sis’

3 Eylül 1971’de kurulan TÖB-DER’in kapatılmasıyla örgütsüz bırakılan devrimci öğretmen hareketinin 12 Eylül sonrası ayağa kalkarken attığı ilk adımı olan abece dergisinin ilk sayısında (Ocak 1989) çıkan yazım geldi aklıma.

Devamını Oku
06.09.2025
Ateşlenmiş sevda

"Eğer bir ulus iktidarda bulunan kişilerin onursuzluğunu, alçaklığını, hırsızlığını, yalnızca kendi siyasal görüşünden olduğu için görmezden geliyorsa, o ulus erdemini yitirmiştir."

Devamını Oku
30.08.2025
‘Ol sevda’ yaralı

Düşünmek, düşünmeyi sağlayacak birikimi edinmek, bu birikimin verdiği dünyaya bakışla gördüğünü, öğrendiğini, duyumsadığını sergilemek yaşamın insana yüklediği bir görevdir.

Devamını Oku
23.08.2025
Tevfik Fikret’in aynasında gençlik

Ömrün anlam kazanmaya başlaması, yaşamın öznesi olma yolunda atılan adımlara bağlıdır.

Devamını Oku
16.08.2025
Çıkış yolu

“Ne yapılabilir?” diye düşünürken duyguyu bilginin süzgecinden geçirerek bilince dönüştüren...

Devamını Oku
09.08.2025
Gençlik ve gerçeği aramak

“Başımıza neler örülmek istenildiği ve nasıl karşı koyduğumuz ve daha doğrusu milletin arzu ve emellerine uyarak ve onun yardımıyla nasıl çalıştığımız görülmeli ve gelecek kuşaklar için ibret ve uyanıklığı gerektirmelidir...

Devamını Oku
02.08.2025
Cehalete karşı öğretmenlik

Doğumlardan ölümlere kendi yolunda yürüyor yaşam.

Devamını Oku
26.07.2025
Toplumsal cehalet

Sokak röportajında “Hükümete oy verip muhalefetten hesap soran bir toplum” olduğumuzu söylüyor biri.

Devamını Oku
19.07.2025
‘Kurtulma iradesi’ ve ‘bilgelik’

Bir üniversite amfisinde kürsüdeki hocanın sırada oturan bir öğrenciye, “Sen, ikinci sıradaki mavi ceketli, adın nedir” sorusuyla başlıyor video.

Devamını Oku
12.07.2025
Edebiyatçının sorumluluğu

Doğa ve yaşamla bütünleşen edebiyat, zamanla yarışır ve zamanı dünden yarına taşır.

Devamını Oku
05.07.2025
İnsanlığın sınavı

Dünyaya egemen olmaya çalışan günümüz imparatorluğunun tek kutuplu bir gelecek hülyasının yarattığı vahşi bir gerçeklik var insanlığın aynasında...

Devamını Oku
28.06.2025
Emperyalizmin bugünü: Faşizm ve Siyonizm

“Evangelist Hıristiyanlık”la “Siyonizm”in “Arap Müslümanları”yla birlikte “Şii İslamlığı”nı hedefine aldığını söylersek İsrail’in İran’a saldırısını açıklamak çok kolay olur ama gerçek bu değil.

Devamını Oku
21.06.2025
Yurt yürektedir, yürektir

Yurt ana kucağıdır, baba ocağıdır; insanın doğduğu, büyüdüğü, yaşadığı, sevdiği insanların olduğu, dilini konuştuğu yerdir.

Devamını Oku
14.06.2025
Direnmek kazanmaktır

1969’da öğretmen okulundaki duvar gazetemiz Gerçek’te, “Vietnam direniyor, çünkü Mustafa Kemal’in direnerek kazandığını biliyor” yazmışım.

Devamını Oku
07.06.2025
Coşku seli

Türkülerimiz bağrında toplumsal eleştiriyi taşır, dönemlerini, zamanı aşarak, yaşamı zenginleştirerek geleceğe akar.

Devamını Oku
31.05.2025
Cumhuriyete adanan yaşam

…Eğitirler seni olanaksızlıklar ortasında… Her yer eğitim alanı, her an eğitim anıdır. Dünyayı sevmeyi öğrenirsin...

Devamını Oku
24.05.2025
Lozan’ın anlamı

Birinci Dünya Savaşı Mondros Ateşkes Antlaşması’yla sona erdiğinde Türk süngülerinin bulunduğu yerlerin “vatan toprağı” olarak kabul edilmesiydi Misakı Milli.

Devamını Oku
17.05.2025
'Dil yurttaşlığı'

Esenlikler

Devamını Oku
10.05.2025
Yaşasın Cumhuriyet

Yaşasın Cumhuriyet

Devamını Oku
03.05.2025
Evet, hâlâ Köy Enstitüleri

Evet, hâlâ Köy Enstitüleri

Devamını Oku
26.04.2025
Gençlik, dergiler, ödüller

Gençlik, dergiler, ödüller

Devamını Oku
19.04.2025
Yüce kalabalığın umudu

Yüce kalabalığın umudu

Devamını Oku
12.04.2025