İkinci Trump döneminin düsturu bu. “Yurtta sulh, cihanda sulh” ilkesinin tam tersi.
Bir devlet adamı ile tiran arasındaki farkın da ölçüsü aynı zamanda.
“Tiran” tespiti naçizane benim değil. MAGA’cı olmayan çok analistin görüşü bu yönde.
Muhalifleri bırakın, Cumhuriyetçi Parti’nin Irak savaşı mimarları bile, bu geri savruluşa parmak basmaktan kaçınmıyor.
2000’lerin başında ABD’nin büyük hegemonya projesinin temel hatlarını belirleyen “Project for New American Century/Yeni Amerikan Yüzyılı Projesi” kurucularından Bill Kristol örneğin.
Trump otoriterleşmesini açıkça tenkit etmekten kaçınmıyor, “Bunun adı rejimdir” diyor: “Trump gangster gibi ülkeyi halka dehşet salarak yönetiyor. Dış politikada devreye soktuğu yöntemler de farklı değil. Özgür seçimlerin geleceği bundan böyle tehlikede. Dünya kaosun eşiğinde.”
İMPARATOR OLMAK İSTİYOR
Bush döneminin ağa babaları sayılan “Yeni Amerikan Yüzyılı”cılar (YAY) da vaktiyle gerçi matah değildi. Ama liberal düzenin kurallarına, şeklen de olsa BM gibi uluslararası düzenin kurumlarına bağlıydılar.
YAY’ın en ünlü kurucularından, Robert Kagan da tıpkı Kristol gibi bugün, “Kolayına özgür seçim olmaz” diyerek devam ediyor:
“Minnesota gerilimi girizgâh. Yapılmak istenen akabinde Insurrection Act/Başkaldırı Yasası’nı devreye sokmak ki, bu, sandığı baskı altına almakla eşanlamlı. Venezuela çıkartması, iç politikanın militerleşmesi için kullanıldı. Trump, güzellediği militer güçleri, bundan böyle içerde de kullanmak istiyor.”
Bitmedi.
“Trump’ın dış politikası, iç politikanın bir uzantısı. (Kanada Başbakanı) Mark Carney Davos’ta uluslararası düzende ‘kopuş’a dikkat çekti. Evet liberal düzen bitti. Trump’ın artık tek arzusu şanının yürümesi ve de para. Dünyanın imparatoru olmak istiyor.”
Yeni yıla girerken yaşadığımız Venezuela işgali unutuldu bile.
Ocağın ikinci yarısını da Davos ve Grönland türbülansı ile geçirdik.
Şubata, Trump “İran’a operasyon yapar mı? Yapmaz mı?” falı ile giriyoruz.
Latin Amerika’dan Arktik sularına, gerisin geriye Ortadoğu’da İran’a... Harita acaba ne zaman, nereden yırtılacak diye yürek ağızda izliyoruz.
İÇ BASKI DA TIRMANIYOR
Geride bıraktığımız haftayı dünya politikasında dönüm noktasına dönüştüren olay; ABD’nin, Avrupalı ortaklarını “vasala dönüştüren” Davos toplantısı olmuştu.
Bu haftanın yol ayrımı ise 2026 başından bu yana ABD’de 8 kişinin yaşamına mal olan Minnesota eyaletinin başkenti Minneapolis direnişinin aldığı ivme oldu.
Öyle ki Bruce Springsteen “Streets of Minneapolis/Minneapolis sokakları” diye bir ağıt bile yazdı.
“26 kışında, Minneapolis sokaklarında ölenlerin isimlerini hatırlayacağız” diyor Springsteen’in ağıdı.
Sade karlarla kaplı Minneapolis sokaklarına dökülen kanlar değil, Trump’ın keskin bir silah haline getirdiği yargı üzerinden siyasi rakipleri ve gazetecilere dayattığı baskı da 2026 Ocak’ında hızlandırılan bir tırmanışa girdi.
Türkçede buna “yargının siyasallaştırılması” diyoruz. ABD’de “yargının ve adalet bakanlığının silaha dönüştürülmesi” tabiri yeğleniyor.
“Adalet bakanlığının silaha dönüştürülmesi”nin son örneğini, (Trump’ın eski avukatı!) Adalet Bakanı Pam Bondi’nin talimatıyla tutuklanan CNN’in en ünlü eski gazetecilerinden Don Lemon olayında gördük.
Minneapolis’te ay başından beri süregiden başkaldırıya sahne olan kiliselerden birinden yaptığı canlı yayın için (kilisede “bira içtiler”in bir başka versiyonu olan “Ayini mundar ettiler!” gerekçesiyle) tutuklanan Don Lemon’a gösterilen dayanışma hızla katlandı.
88 yaşındaki Jane Fonda’nın bile hemen kameralar önüne geçip (isim benzerliğinden yararlanarak Donald Trump’a atıfla!) “Yanlış Don’u tutukladılar” isyanını dillendirmesini izledik.
Minneapolis gösterileri, Trump yönetimi için adeta Gezi sendromuna dönüşüyor.
Bilek güreşi henüz ortada.
Ama Trump’ın eli çok güçlü. ABD başkanı, yetkilerini sınır ve (checks and balances) denetim tanımayan bir kuralsızlıkla kullanıyor. Yargıda seferber olan emir kullarının yanında, etrafı da 1930’lar Almanya’sını aratmayan faşistlerle dolu.
En tehlikelisi “gölge başkan” olarak anılan özel kalemi Steven Miller. Başkan yardımcısı JD Vance, propagandayı üstelen “kıdemli Rasputin” Steve Bannon, Nazi trençkotlarıyla takılan gümrük polisi komutanı Greg Bovino, son olarak Minneapolis yangınını söndürmekle görevlendirilen ve muhalif “iç düşman”a savaş açmaktan kaçınmayan “sınır güvenliği çarı” Tom Homan...
Bunların her biri alabildiğine sert, acımasız, zalim görüşleriyle tanınan ve eski düzenin kurumlarına, kurallarına karşı savaş açan isimler.
Trump yalnız değil.
Başkanı çevreleyen tekno-oligarklardan hiç bahsetmiyorum bile.
İçeride sopa, dışarıda sopa... Özetle “imparator”u Beyaz Saray’da ömür boyu daim kılacak “yeni Amerika”nın taşlarını diziyorlar.
