Geçen yazımda, Rusya-Ukrayna savaşının Baltıklar’a sıçrama ihtimalini yazmıştım. Son günlerde gelen sinyaller, o bölgede tansiyonun yükseldiğine işaret ediyor.
Bu hafta da savaşın yayılma ihtimalinin olduğu bir diğer bölgeden, Moldova’dan bahsetmek istiyorum. Rusya ile Ukrayna arasında doğrudan savaşın çıktığı 2002 yılının ortalarından beri, savaşın Moldova’ya sıçrama ihtimalinden bahsediyordum. Son gelişmeler, bu ihtimalin daha da arttığını gösteriyor.
Önceden de yazdığım üzere Moldova, kabaca 30 bin kilometrekarelik yüzölçümü ve üç milyonun altındaki nüfusuyla Avrupa’nın küçük ülkelerinden biri olsa da bu küçük ülke, bünyesindeki siyasi ve etnik çatışmalarla Avrupa’da büyük sorunlara yol açmaya aday.
Bir kere, etnik Moldovalı nüfusu, Rusya yanlıları ve Batı yanlıları olarak ikiye bölünmüş durumda ve her ne kadar son altı yıldır iktidar ve devlet mekanizması Batı yanlılarının elinde olsa da nüfusun büyük bölümü, Rusya’yla yakınlaşma yanlısı (Batı yanlısı hükümet, Avrupa’daki NATO yanlısı gurbetçilerin oylarıyla iktidarda kalabildi). İkincisi, etnik sorunlar giderek derinleşiyor. Etnik Moldovalılar, komşu Rumenlerle aynı kökten ve son yıllarda Romanya’yla birleşme yanlısı hareketler giderek destek kazandı. Güneyde yaşayan Gagavuz Türkleri ile doğuda, Transdinyester’de yaşayan Slav kökenli nüfus ise Romanya’dan da Rumen milliyetçiliğinden de hiç hazzetmiyor.
RUS VATANDAŞLIĞI KOLAYLAŞTI
Sözünü ettiğimiz doğudaki Transdinyester bölgesi, küçük Moldova’nın küçücük (4500 kilometrekare) bir bölgesi. Ancak buradaki ayrılıkçı yönetimin yanı sıra Transdinyester’deki Rus askeri birlikleri de burasını bir başka potansiyel çatışma bölgesi haline getiriyor. Bu küçük bölgedeki Slav nüfus 1990’ların başında Moldova’nın Romanya ile birleşme ihtimaline karşı ayaklanmış ve Rus askerlerinin desteğiyle kendi bağımsız yönetimini ilan etmişti. O dönemde buradaki Rus güçleri, bütün bölge için caydırıcılık kaynağıydı. Ne var ki Rus kuvvetlerinin Ukrayna’da tıkanması ve Dinyeper Nehri’nin tamemen doğusuna çekilmesi, Moldova’daki Batı yanlısı yönetimi Rusya’ya karşı daha cesur kıldı. Dahası, Ukrayna ve Moldova arasına sıkışmış bu bölgedeki ayrılıkçı yönetimin devrilmesi konusunda hem Ukrayna hem Moldova girişimlerde bulunmaya başladı. Moldova yönetimi buradaki Rus komutanları istenmeyen kişi ilan etti. Böylelikle eski yıllardan farklı olarak buradaki Rus askerlerin rotasyonu imkânsız hale geldi.
Rusya yönetimi geçenlerde, Transdinyester’de yaşayanların Rus vatandaşlığı almasını kolaylaştırdı. Böylece Moldova veya Ukrayna bu bölgeye müdahale ederse Rusya, tıpkı 2008’de Gürcistan’ın Güney Osetya bölgesinde yaptığı gibi, “Bizim vatandaşlarımıza baskı yapılıyor” diye müdahale edebilecek.
Bu tabloya bakınca Baltıklar’dan Karadeniz’e uzanan coğrafyanın gerçek bir mayın tarlasına dönüştüğünü görüyoruz.
