24 Temmuz 1923, Lozan:
\nAnadolu’da yeni bir devlet kuruldu…
\nAradan seksen sekiz yıl geçti…
\nBu devletin kuruluş koşullarını unuttuk!
\n1920’li yıllarda Anadolu’nun nüfusu 11-12 milyon kadar…
\nYani bugünkü İstanbul’un nüfusundan daha az.
\nBu nüfusun ancak yüzde onu okuma yazma biliyor…
\nYaklaşık bir milyon kişi…
\nOnların da yarısı ancak adını yazabiliyor.
\nNüfusun yarısına yakın bölümü hasta:
\nTrahom, verem, sıtma.
\nTüm nüfus aslında uzun süren savaşların sonunda kılıç artığı:
\nYorgun, bezgin, aç, hasta, genellikle kadın ve çocuklardan oluşuyor.
\nİşte yirminci yüzyılın en büyük siyasal ve kültürel mucizevi projesi böyle bir nüfusla gerçekleştiriliyor.
\n***
\nTürkiye Cumhuriyeti’nin sınırları büyük devletler tarafından cetvelle harita üzerinde çizilmedi:
\nYüz binlerin kan ve gözyaşı ile yoğrulmuş savaşlar sonunda belirlendi.
\nSadece İstanbul’u ve Anadolu’yu işgal eden galip devletlerin silahlı kuvvetlerine, İngiliz, Fransız, İtalyan ordularına karşı değil…
\nBatıdan çıkarma yapan taze kuvvet Yunanistan ordularına karşı…
\nDoğudan saldıran taze kuvvet Ermenistan ordularına karşı…
\nİçteki Halife taraftarlarının isyanlarına karşı…
\nİçteki Ermeni çetecilerin saldırılarına karşı…
\nMustafa Kemal Atatürk’ün önderliğinde, Anadolu halkının “ölümüne verdiği” bir mücadele ile çizildi bu sınırlar.
\n***
\nÇok kişinin aşırı milliyetçi, şovenist duygularını gıcıklayan bu gerçekler, yeni Türkiye Cumhuriyeti’ni ırkçı, faşist bir diktatörlüğe yöneltmedi:
\nTam tersine, yeni Cumhuriyet, ırk, din, dil, mezhep farkı gözetmeksiniz “Bu sınırları çizen, bu devleti kuran halka Türk halkı denir” anlayışıyla, siyasal bilince ve bireysel tercihe dayalı bir vatandaşlık kavramı üzerinde yükselen “Demokratik, laik, sosyal bir hukuk devleti” olmayı hedefledi.
\nBugün bütün dünyaya, Batı’yla, Yunanistan ve Ermenistan’la dostluğumuzu geliştirmeye...
\nTürk vatandaşı olan tüm azınlıkları, başta Yahudi, Rum ve Ermeniler olmak üzere herkesi eşit yurttaşlar olarak bağrımıza basmaya çalışıyoruz.
\n***
\nLozan, Birinci Dünya Savaşı sonrasında imzalananlar arasında devam eden tek barış antlaşmasıdır.
\nTürkiye Cumhuriyeti, Birinci Dünya Savaşı’ndan bugüne kadar varlığını, gelişerek sürdürmüştür.
\nKadın-erkek, Türk-Kürt, Sünni-Alevi, iktidar-muhalefet, sivil-asker, zengin-yoksul, türbanlı-türbansız ayrımcılıkları ve çatışmalarıyla bu gelişmenin durdurulmasına izin vermeyelim.
\nDemokrasi ve insan haklarının, bütün bu farklılık ve çatışmaların panzehiri olduğunu unutmayalım.
\nFarklılıklarımızı koruyarak bir arada yaşamanın, gelişmenin nimetlerinden, bu toprakların güzelliklerinden eşit ve adil bir biçimde yararlanmanın yollarını bulalım.
\nBirbirimize, haksız ve adaletsiz bir biçimde, ayrımcı bir vicdanla bakmayalım.
\nKinci ve intikamcı olmayalım.
\nİnsanları haksız ve adaletsiz muamelelere tabi tutmayalım; vicdanlarımızda veya adalet mekanizmasında yargısız infazlar yapmayalım!
\nLozan’ın seksen sekizinci yıldönümü, içerdeki ve dışardaki tüm okurlarıma kutlu olsun!
\n\n
