Darbecileri kim büyüttü?
Sertaç Eş
Son Köşe Yazıları

Darbecileri kim büyüttü?

15.07.2022 05:00
Güncellenme:
Takip Et:

Darbe sicili kabarık bir ülke olduğumuza ilişkin yazıların medyada yer alacağı günlere girmiştik ki ABD’den itiraf geldi. John Bolton, bir süre ulusal güvenlik danışmanlığını da yaptığı Trump’ın darbeci olmadığını savunmak için, “Burada değil ama başka ülkelerde darbe planlarına yardımcı olmuş biri olarak söyleyeyim, bu çok uğraş gerektiren bir iş. Trump’ın yaptığı bu değildi, o bir fikirden diğerine atlıyordu” dedi. Bizim gibi ülkelerde gerçekleşen darbelerin dış ayağı konusunda gayet net ve açıklayıcı bir gelişme oldu.

Biz bir farklı boyutuna, iç dinamiklerine değinmek istiyoruz. Özellikle son 15 Temmuz darbe girişiminin iç dinamiklerine... Şuradan başlayabiliriz: Geçtiğimiz yüzyılda toplumsal yarılmanın altyapısını çalışan “sosyal bilimciler” var. Bunların uygulamalarını İran’da Musaddık hükümetinin devrilmesi olayında görebilirsiniz. Türkiye’deki darbeler bir yana eski Sovyet coğrafyasındaki “renkli devrimler”, “Arap baharı” tüm bu çalışmaların ve kışkırtmaların ürünüydü. Mısır’daki ayaklanma için “yurttaş gazeteciliği” diye bir kavram bile üretildi. İçerde insanların aidiyetleri üzerinden “başarılı yönlendirmeler” yapıldı.

Türkiye’de bu yönlendirmeler kapsamında, özellikle 12 Eylül darbesinin ardından ülkemizdeki büyük Müslüman çoğunluğa, “Müslümanlıkları yeniden keşfettirildi.” Cemaatlerin kapalı toplantılarında yapılan “Ordu, dinimizi yaşamamıza izin vermiyor” propagandası bir süre sonra sokağa indi. “Kâfir ordu” söylemlerinin, AKP iktidarından sonra, “Kâfir ordu, gününü gördü” şekline dönüştüğüne herkes tanıklık etti. Yarılma başarılmıştı. Bu söylemin siyasi temsilcileri, yani AKP’li bakanlar Yüksek Askeri Şûra’da ihraçlara şerh koymaya başladı. FETÖ, bu verimli ortamda saklandı, sızdı, örgütlendi, büyüdü. Militanlarını korgeneral düzeyine yükseltmişti ki darbe girişimi yaşandı. Darbe girişiminin ardından “FETÖ mü darbe yaptı, düzmece darbe mi yapıldı?” tartışmaları sürüyor. Yalnız bir gerçeği kimse tartışmamalı: FETÖ darbe girişiminde bulunabilecek güce çoktan erişmişti, en fazla küçük düzeltmeler kalmıştı.

Askerlerimizin başına çuval geçirilmesine tepki vermeyenler, kozmik oda düzmecesine gözyaşlarıyla sarılanlar, Türkiye’nin kozmik arşivinin sokak pazarlarına düşmesine neden oldular.

Türk Silahlı Kuvvetleri; Atatürk’ün kurduğu, vatan kurtaran ve ülke kuran bir ordu. Güvenlik güçlerine yeni ve farklı yapılardan sızmalar olduğuna ilişkin iddialar çok ciddi. Herkes, heybesindeki çürükleri önüne koyup iyice düşünmeli… Asker kimin askeri, polis kimin polisi olacak? Bu kurumlar, cemaatlere bölünmüş toplum altyapısından nasıl personel alacak? Yabancıların sızmadığı cemaat yapılanması var mı?

Kurucu Meclis’in, kurucu orduya, kuruluş sistematiği temelinde sahip çıkması gerekiyor. Yeni toplumsal yarılmalara neden olanlar, önce kendi çocuklarına ihanet etmiş olur.

Yazarın Son Yazıları

CHP’yi kapatmak

Baştan söylemek gerek, CHP’nin kurultayına yönelik “butlan” kararı verilmesi, partinin kapatılmasından daha vahimdir.

Devamını Oku
24.04.2026
Hava AKP’ye dönmüyor

Necati Cumalı, “Tütün Zamanı” üçlemesinde Ege’deki mevsim değişiminin öncesini anlatmak için roman kahramanına “Hava topluyor” saptamasını yaptırır.

Devamını Oku
17.04.2026
Trump’ın kafesi

Atatürk, “Ben her meseleyi, harita üzerinden müzakere ederim, incelerim” der.

Devamını Oku
10.04.2026
Trump’ın tükenişi

İskender’le (Batı) Dara’nın (Darius-Darayavuş) savaşının güncel durumunu izliyoruz 34 gündür.

Devamını Oku
03.04.2026
Savaşın öğrettikleri

Yaklaşık bir aydır ABD-İsrail ikilisi İran’a saldırıyor.

Devamını Oku
27.03.2026
Amerika’nın yeni macerası

Bugün Şeker Bayramı’nın ilk günü ancak, bayram yazısı yazacak günlerde değiliz. Dünya yeniden altüst oluyor. Bir geçiş döneminde küremiz. Türkiye buna alışkın.

Devamını Oku
20.03.2026
Uğursuz mart ayları

Son iki yıldır mart ayı, Türkiye’yi sarsıyor.

Devamını Oku
13.03.2026
Çamaşır makinesi nerede?

Siyasetin liderlere neler yaptırdığı son örnekle küresel düzeyde gündemde.

Devamını Oku
06.03.2026
Cumhur’un yeni formülleri

AKP’ye oy vermekten vazgeçen, kararsız kalan büyük bir seçmen kitlesi var. Bu kararsız kitlenin tavrı olasıdır ki yapılacak ilk seçimde iktidarı belirleyecek.

Devamını Oku
27.02.2026
İktidar uğruna...

Türkiye’de son 30 yılda iktidar sahiplerinin “iktidar tutkuları” uğruna neler yaptığına bir bakın.

Devamını Oku
20.02.2026
İktidarın iki ayağı

CHP lideri Özel, hukuksuzluğu “iktidarın yargı kolları” diye nitelemişti ya...

Devamını Oku
13.02.2026
Yoksulluk eziyor

Ekonomik bunalım kök saldı. Yıllardır Erdoğan’ın enflasyonun düşeceği vaatlerine karşın dikkate alınan tüm tahminler yine kötü.

Devamını Oku
06.02.2026
Türkiye nereye koşuyor?

ABD Başkanı Trump, ikinci döneminde bütün küresel ayarları bozdu. Küresel ekonomi karman çorman...

Devamını Oku
30.01.2026
Küresel sarsıntı

ABD Başkanı Trump’ın ikinci döneminin bir yılı geride kaldı.

Devamını Oku
23.01.2026
Çürüme

Medya, müzik, moda dünyasından göz önünde olan kişilere yönelik operasyonlar, verilen ifadeler, iddialar ekonomik sıkıntı içindeki insanlara adeta bir uyuşturucu gibi haberler aracılığıyla şırınga ediliyor.

Devamını Oku
16.01.2026
Ümmetin derdi mi, emeklinin derdi mi?

AKP iktidarının ilerleyen yıllarında İslamcı/İhvancı anlayış devletin politikası olarak bütün kurumlara büyük oranda yerleştirdi.

Devamını Oku
09.01.2026
Medya iktidarı kurtarır mı?

Yazımızın başlığındaki soruya hemen yanıt verelim.

Devamını Oku
02.01.2026
Karar ve öngörü

Şüphesiz dünyada olağandışı şeyler oluyor, bu genel çerçeve içinde Türkiye kimileri için beklenmedik olaylar yaşıyor.

Devamını Oku
26.12.2025
Uçak yok, maliyeti 14 milyar

Boksta kuraldır, rakibiniz “zayıf bölgenize çalışır”.

Devamını Oku
19.12.2025
Barış mı çatışma mı?

Öyle görünüyor ki ABD, Ortadoğu’da İsrail’in güvenliği konusunda rahat.

Devamını Oku
12.12.2025
İhvancılığın Türkiye yansımaları

Türkiye’nin sorunları yalnız içeride değil.

Devamını Oku
05.12.2025
İktidarda Öcalan gerginliği

Niye bu öfke, kızgınlık?

Devamını Oku
28.11.2025
İmamoğlu’nun teatral gücü

CHP lideri Özel ve İBB’nin seçilmiş başkanı Ekrem İmamoğlu, başından beri duruşmaların televizyonlardan canlı yayınlanmasını istiyor

Devamını Oku
21.11.2025
Mahkeme kararıyla oy verilmesine...

Ergenekon dava süreçleri bazılarımızın belleğinde hâlâ tazeliğini koruyor.

Devamını Oku
14.11.2025
Yaşamın çifte açığı

Bazen insan ters gitmeyen bir şey arar, bir şeyler de iyi olsun ister.

Devamını Oku
07.11.2025
Ne yapacaksınız bu casusu?

Akıl sağlığıyla ilgili çeşitli iddialar bulunan bir kişinin başvurusu ile başladı süreç.

Devamını Oku
31.10.2025
Suskunluk

Rabindranath Tagore, Hint yazar ve şair.

Devamını Oku
24.10.2025
Hukukun gözleri

Türkiye’yi “cumhurbaşkanlığı yönetim sistemiyle” ve 23 yıldır yönetiyor olmanız önemli avantaj.

Devamını Oku
17.10.2025
AKP’nin çıkış yolu

Bir yanda AKP ve MHP’nin omurgasını oluşturduğu Cumhur iktidarının PKK ve DEM Parti ile yürüttüğü süreç var.

Devamını Oku
10.10.2025
Türkler de yapabilir

Çok kişi, Kurtuluş Savaşı’mıza ve Mustafa Kemal Atatürk’e inanmamıştı.

Devamını Oku
03.10.2025
Hukuk meydan savaşı

CHP lideri Özgür Özel ve yönetimine yönelik hukuk üzerinden çok ciddi bir yıpratma süreci yürütüldü.

Devamını Oku
26.09.2025
İktidarın derdi

İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nı ilk kaybettiklerinde oluştu bu travma.

Devamını Oku
19.09.2025
Türkiye’nin kayyumu

“Hasmını yaralı bırakma, iyileşir, seni öldürür.”

Devamını Oku
12.09.2025
Umudunu yıktırma

Bugün yapılmak istenenleri, Demokrat Parti’nin CHP’ye yapmak istediklerine benzetenler var.

Devamını Oku
05.09.2025
Çöküntünün işaretleri

Cumhur iktidarı devlete, kurumlarına, yöneticilere, kadrolara tam hâkim.

Devamını Oku
29.08.2025
Cumhur’un zorlanma noktası

İmamoğlu’nun, İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ni kazanmasının ardından iptal tartışmaları gündeme gelince MHP lideri Bahçeli, o dönem, “İstanbul seçimlerinin tekrarı beka meselesi haline gelmiştir.

Devamını Oku
22.08.2025
AKP’nin amel defteri

Biz üç türlüsünü saptayabildik.

Devamını Oku
15.08.2025
Trump Rotası’nın anlamı ne?

Devlet olmak nasıl bir şeydir? Yalnızca kendi yurttaşına eziyet etmekle mi sınırlıdır? Gelenekselleşmiş şekilde imtiyazlı sınıf yaratıp toplumun her türlü değerinin yağmalanması ve uzun iktidarınız boyunca enflasyonla mücadele etmek midir? Devlette devamlılık, sadece söylenip geçilen bir kavram mıdır?

Devamını Oku
11.08.2025
Komisyonu kim dağıtacak?

Yazıya, biraz da tepki çekebilecek bir soruyla başladık, aynı şekilde sürdürelim.

Devamını Oku
08.08.2025
Ulusun itibarı

Ne haldeyiz, ne hissediyoruz? Kendisini iyi hisseden var mı?

Devamını Oku
01.08.2025