Sosyal demorasi, halkın katılımıyla sosyal refahı, gönenci ençoklama; halkın egemenliği, özgürleşmesi amaçlı siyasal düzendir.
Gelir ve servet dağılımının giderek bozulması, sermayenin, servetin belli ellerde toplanması, yalnız ekonomik dengesizlik, kaynak savurganlığı gibi ekonomik sakıncalar doğurmamakta, siyasal düzen içinde tehlikeler yaratmaktadır. Faşizan eğilimlerin yükselmesinin; adaletsizliğin, işsizliğin artması, göçleri önleme isteği, varlıklı sınıfın statükosu, çıkarlarını koruma girişimleri gibi ekonomik nedenleri vardır. Demokrasi söylemi perdesi altında otokrasiye sürükleniş gözlenmektedir.
Ekonomik ve sosyal sorunların çözümü etkin devlet müdahalesini gerektirir. Devletin amaca ulaşmak, çözüm için elinde geniş araç yelpazesi bulunur. Planlama, maliye, para politikaları, üretim yatırımı destekleri, fiyat, ithalat kontrolleri, yeni kurumlar, KİT’ler oluşturma bu araçlardır.
Devlet, maliye politikası, kamu harcamaları, vergileme, iç borçlanma ayaklarıyla gelir ve servet dağılımını düzeltebileceği gibi, yeniden dağılım yanı sıra sosyal, ekonomik altyapıyı da oluşturur.
Kamu harcamaları içinde eğitim ve sağlık gelişmeye yönelik cari harcamalardır. Eğitim, yalnız bilgilendirmez; beceri ve yetenekleri de geliştirir, yaratıcılığı artırır. Bireyin özgürleşmesi, bireysel ve kamusal hakların daha iyi savunulmasını sağlar, fırsat eşitliği yaratarak, gelir dağılımının düzelmesine katkıda bulunur. Toplumun eğitim düzeyi, kalitesi yükseldikçe gelir dağılımı daha dengeli hale gelir.
Sağlık kamu hizmetidir. Belli gelir düzeyi altındaki ailelerin tüm sağlık giderleri devlet tarafından karşılanmalıdır. Sağlıklı toplumla sosyal demokrasi gerçekleşebilir.
Sosyal ve ekonomik altyapı yatırımları devlet tarafından sağlanmalıdır. Bu amaçla kalkınma planı ile uyumlu bir sermaye bütçesi hazırlanması yararlı olur. Vergi gelirlerinin bir bölümü sermaye bütçesine aktarılacağı gibi, ana kaynak iç borçlanma, devlet tahvili ihracı olur.
Halkın yatırım yapabileceği güvenli, ekonomik kararlara katılabileceği finansal varlıkları olmalıdır.
KİT’lerin, üretim, istihdam, katma değer yaratma dışında, ekonomiye yönetici yerleştirme, kalifiye işgücü sağlama, ilişkili olduğu özel işletmelerin kapasite kullanma oranını yükseltme, pazar genişletme, çevre korunması, kültürel faaliyetleri destekleme gibi dışsal ekonomileri, katkıları, yararları vardır.
KİT’ler sonu açık sermaye yapısıyla halka açık olarak kurulduklarında sermaye birikimi yanı sıra geniş kitlelere güvenilir pay senedi ile yönetime katılma olanağı da sağlar. Sonu açık sermaye yapısında dileyen pay senedi alabileceği gibi dilediği zaman da pay senedini KİT’e geri satar. İşlemler pay senetlerinin defter değerleri üzerinden yapılacağından yedek akçe birikimiyle pay senetlerinin defter değeri artar. Enflasyonun belli hedefleri (örneğin yüzde 5) arttığında enflasyon düzeltmesi yapılarak korunur. Devlet garantisi de olduğundan geniş kitleler gelir getiren, değeri de zamanla artan, likit, istendiği zaman nakde çevrilebilen finansal varlık edinme olanağını elde eder. Kurumsallaşmadan, kapitalist düzen kurumlarına öykünmeden kaçmak gerekir.
Uygulama, nitelikli bürokrasiyle gerçekleştirilebilir. Bürokrasilerin, siyasilerden fazla kamu yararına hizmet ettikleri, edecekleri öngörülür. Bazı kurumların bağımsızlığının temeli bürokratların kamu yararı gözeterek siyasilerden çok kamuya hizmet edecekleri düşüncesine dayanır.
Sosyal demokrasi için yapılan bu sınırlı öncüler, önlemler geliştirilebilir. Amaç, çaba, sosyal demokrasiyi gerçekleştirmek olmalıdır.
