Çanakkale ruhu
Özdemir İnce
Son Köşe Yazıları

Çanakkale ruhu

25.02.2025 04:00
Güncellenme:
Takip Et:

Çanakkale’de konuşan DEM Parti Eş Genel Başkanı Bakırhan: “Malazgirt’ten Çanakkale’ye Kürt ve Türk ittifakının geçmişteki ortak mücadelesine uygun bir süreç olmasını istiyoruz”, “Bir çözüm olacaksa Çanakkale ruhuna uygun bir çözüm olmalıdır, kapsayıcı olmalıdır” demiş.

Tarihsel açıdan olanlar doğru ama “ittifak” tanımlaması yanlış! İşin doğrusu:

[Malazgirt Muharebesi’ne Kürtlerin katıldığını belirten en eski kaynak olan Sıbt İbnü’l-Cevzi’nin “Mir’âtü’z-Zaman Fi Tarihi’l-Ayan” adlı eseri muharebeden yaklaşık 150 yıl sonra yazılmıştır. İbnü’d-Devâdâri ve Ahmed bin Mahmûd ise muharebeden çok sonra 16. yy’da yaşamış tarihçilerdir. Muharebenin yaşandığı dönemde yaşamış ve olaylara tanık olmuş hiçbir Romalı, Arap, Süryani veya Ermeni tarihçi Malazgirt Muharebesi’ne Kürtlerin katıldığından bahsetmemiştir. Bu sebeple birçok modern tarihçi, Selçuklu Devleti’ne bağlı ve haraç ödeyen Mervani Kürt emirliğinin savaşa mecburen asker göndermiş olabileceğini ancak Kürtlerin muharebeye ya hiç katılmadıklarını ya da katılmış olsalar dahi savaşın kaderine etki edemeyecek kadar az sayıda olduklarını belirtmiştir.1]

Diyelim ki Alpaslan yardımına koşan Kürt aşiretlerinin 50 bin (!) suvarisi sayesinde Malazgirt Savaşı’nı kazandı. Selçuklu Devleti’ni ortaklaşa mı kurdular? Oysa Alparslan’ın oğlu Sultan Melikşah, elinde bulunduğu ülkelerde idari taksimat yaparken Kürtlerin bulundukları bölgeye de Kürdistan adını vermişti. Daha sonra, Yavuz Sultan Selim zamanında İdrisi Bitlisi sayesinde Osmanlı İmpartatorluğu’nun vassalı oldular. Bay Bakırhan, Çanakkale Savaşı sırasında sanki bağımsız bir Kürt devleti varmış gibi konuşmakta. Her Osmanlı uyruğu gibi Kürtler de zorunlu olarak savaşa katıldılar. Sanki bir bağımsız devletleri varmış da Çanakkale’ye gönüllü katılmışlar gibi...

Çanakkale Savaşı’na katıldığın için böbürleniyorsun ama “ayrılık”, “özerklik” ve “federasyon” hallerinin simgesi olan “anadilde öğretim hakkı” istiyorsun! Cumhuriyet anayasasında kendine bir koltuk istiyorsun. Bu ne perhiz bu ne lahana turşusu! Allah aşkına biraz devletler hukuku okuyun! Benim “Türkiye’nin Sırat Köprüsü Açılım Masalı”nı (Tekin Yayınları, 2015) okuyun. Türkiye Cumhuriyeti, yaşadığımız ortamda, Kürtlere vatandaşlıktan fazla bir sıfat veremez. Şu günlerde çıkar yol arayan R.T. Erdoğan bile.

Türkiye Cumhuriyeti’nin vatandaşı olup Cumhuriyetin kimlik ve pasaportuna sahip olan Kürt kardeşlerimiz lütfen beni bağışlasınlar, bu yazdıklarım, DEM Parti’nin eşbaşkanı olup bunun bilincinden yoksun Tuncer Bakırhan’la ilgilidir. Kendi üzerlerine alınmasınlar.

Avrupa Birliği’nin uluslararası hukuk niteliğine sahip “Türkiye için Katılım Ortaklığı” metnini bir kez daha her vatandaşın bilgisine sunacağım:

“Kültürel çeşitliliğin sağlanması ve kökenlerine bakılmaksızın bütün vatandaşların kültürel haklarının güvence altına alınması. Bu hakların kullanılmasını engelleyen her türlü yasal hüküm -eğitim alanındakiler de dahil olmak üzerekaldırılmalıdır.” (“Ensure cultural diversity and guarantee cultural rights for all citizens irrespective of their origin. Any legal provisions preventing the enjoyment of these rights should be abolished, including in field of education.”)

Ama Kürt kökenli Cumhuriyet vatandaşları “eşit vatandaşlık” haklarından yararlanıyorlar mı yararlanmıyorlar mı? Sorun burada! Tuncer Bakırhan bu konuda ne düşünüyor, bunu söylemeli. Bir eşitlik yoksa bunu ne Malazgirt ne de Çanakkale savaşlarına katılmış olmak ortadan kaldırabilir! Tarihte kimse kimseye borçlu değildir. Vatandaşlar arasında bugün eşitlik var mı, yok mu? Sorun bu!

Çanakkale Savaşı’na sadece Osmanlı uyruğu Kürtler katılmadı. Bunu başa kakmak ayıptır. Çanakkale Savaşı’na Arnavutlar, Lazlar, Ermeniler, Araplar, Boşnaklar, Pomaklar, Kıptiler, Süryaniler ve daha başkaları da katıldı. İster gönüllü, ister gönülsüz olsunlar, Osmanlı vatandaşı olarak katılmak zorundaydılar. “Çanakkale ruhu”nda payları vardır.

Bu nedenle “Malazgirt’ten Çanakkale’ye Kürt ve Türk ittifakı”ndan söz etmek, doğru bir tanım değil: Bir tarafta Osmanlı Devleti, öte tarafta önce vassal, sonra vatandaş olan Kürtler var. Bilmem anlatabildim mi? Anlaşılsa çok iyi olur!


1 Tarihin Arka Odası’nda “Malazgirt’te Kürtler var mıydı” tartışması 16 Haziran 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. (Vikipedi)

Yazarın Son Yazıları

Laiklik nedir?

Laiklik kavramını, konusunu, evrensel ve yerel uygulamasını tekrar ele almak istiyorum.

Devamını Oku
24.03.2026
Ahmet Hakan'ın zırvaları

Ahmet Hakan'ın zırvaları

Devamını Oku
22.03.2026
Ebedi Kemalizm

20-25 yıl kadar oluyor... Bir zamane genç ökesi (dâhisi) bize meydan okurcasına, damdan düşercesine “Eh artık Kemalizmi tartışmak zamanı gelmedi mi” demez mi?

Devamını Oku
20.03.2026
Televizyon ve ben (2)

Görevde bulunduğum süre içinde televizyonda reklama karşı çıktım ve Başbakan Bülent Ecevit’e firmaların reklam giderlerini vergiden düştüklerini anlattım ama engel olamadım.

Devamını Oku
17.03.2026
Televizyon ve ben (1)

Bu yazıyla ilgisiz görünmekle birlikte çok önemli bir sorundan söz edeceğim...

Devamını Oku
15.03.2026
Cumhuriyet gazetesi

Cumhuriyet gazetesine yazan (yazabilen) bir yazar olmasaydım şu anda kesinlikle Mazhar Osman’da olurdum.

Devamını Oku
13.03.2026
Türkolog Orhan Tümen

Bu yazının adı “Yazar ve Okur” olacaktı ama özel bir teşhir nedeniyle “Türkolog Orhan Tümen” oldu.

Devamını Oku
10.03.2026
Hükümet nedir? (4)

Cumhuriyetler...

Devamını Oku
08.03.2026
Hükümet nedir? (3) Hükümet biçimleri

Platon’un “Devlet” adlı kitabında, hükümetleri beş temel tipe ayırdığı belirtilmektedir. (Dört tanesi mevcut formlar ve biri Platon’un ideal formu olup “yalnızca sözde var olan” bir formdur.)

Devamını Oku
06.03.2026
Hükümet nedir? (2)

Modern hükümetler 17. yüzyılın sonlarından itibaren, cumhuriyetçi hükümet biçimlerinin yaygınlığı arttı.

Devamını Oku
03.03.2026
Hükümet nedir?

Değerli okur(lar), devletin ve biçimlerinin neler olduğunu Vikipedi’den aktararak bilginize sunmuştum.

Devamını Oku
01.03.2026
Devlet nedir? (4)

Liberal felsefeden doğmuştur ve bu nedenle “liberal teori” olarak anılır.

Devamını Oku
27.02.2026
Devlet nedir? (3)

Devlet şekilleri...

Devamını Oku
24.02.2026
Devlet nedir? (2)

Kavramsal tarihi...

Devamını Oku
22.02.2026
Devlet nedir? (1)

Çok yorgunum! Bu nedenle “insan aklı ya da beyni terbiyeciliği” belasından bir süre kurtulmak istiyorum.

Devamını Oku
20.02.2026
Akit adlı mizah gazetesi (2)

AKİT adlı mizah gazetesinin tozunu attırmayı ne yazık ki bugün de sürdüreceğiz...

Devamını Oku
17.02.2026
Akit adlı mizah gazetesi (1)

Akit adlı gazete tam anlamıyla bir mizah gazetesidir.

Devamını Oku
15.02.2026
AKP’nin ortak aklının iflası

Değerli okur!

Devamını Oku
13.02.2026
AKP’nin ortak aklı

Değerli okur(lar) bugün okuyacağınız yazıyı 16 Eylül 2001 günü Hürriyet Pazar’da “AK Parti’nin kollektif aklı” adıyla yayımlamıştım.

Devamını Oku
10.02.2026
‘Rum’ demek ne demek?

On yıl kadar önce Sisam (Samos) Adası’nın Karlovassi kasabasında kutlanan Uluslararası Yannis Ritsos Günleri’nde yaptığım konuşmaya şöyle başlamıştım:

Devamını Oku
08.02.2026
Şeriata karşı çıkmak

Basından öğrendiğime göre, SOL Parti’nin “Şeriata karşıyız” pankartına karşı Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin AKP hükümeti, daha doğrusu R.T. Erdoğan hükümeti nedense soruşturma açmış...

Devamını Oku
06.02.2026
Devletin cebinden...

Çiğdem Toker’in “Yap İşlet Devlet Projeleri’ne DEVLETİN CEBİNDEN Büyük Simbiyoz” (Tekin Yayınları, 2025) adlı kitabı AKP’nin ekonomik uygulamalarını hallaç pamuğu gibi atan bir kitap.

Devamını Oku
03.02.2026
İşçi burjuva olamaz

Jean-Paul Sartre’ın Les Temps Modernes adlı dergisinin ilk sayısında yayımlanan “Sunuş” başlıklı yazısından bir kez daha alıntı yapıyorum.

Devamını Oku
01.02.2026
Duymadık demeyin!...

MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli partisinin TBMM grup toplantısında “MHP iktidar ortağı değil” demiş.

Devamını Oku
30.01.2026
Kendin ettin kendin buldun

Emekliler ekonomik ve siyasal bir toplum kitlesidir.

Devamını Oku
27.01.2026
İktidar kanadında Esra Erol kavgası

19 Ocak 2026 tarihli Sözcü gazetesinin 14. sayfasında yayımlanan bir haber: “İKTİDAR KANADINDA ESRA EROL KAVGASI.

Devamını Oku
25.01.2026
Dondurma isteyen çocuk

Bir okurdan gelen e-postayı okumanıza sunuyorum:

Devamını Oku
23.01.2026
Cumhuriyetin fazilet ve adaleti

DEM Parti demlenmeye ve demletmeye devam ediyor.

Devamını Oku
20.01.2026
İskenderiye Dörtlüsü ve hayatımız...

Lawrence Durrell’in İskenderiye Dörtlüsü’nden (Justine, Balthazar, Mountolive, Clea) ilk kez Yusuf ağabey (Yusuf Atılgan) söz etmişti İzmir’de.

Devamını Oku
18.01.2026
Arkamdan ne derler...

11 Ocak 2026 gün ve 418665 başlıklı yazım “Çünkü ‘Arkamdan ne derler’ kaygısı her zaman en önemli ilkem oldu...” cümlesiyle bitiyordu.

Devamını Oku
16.01.2026
418665

“Dört yüz on sekiz bin altı yüz altmış beş” çocuk işçilik döneminde benim sağlık sigortası numaramdır.

Devamını Oku
13.01.2026
Anadolu 4

12 Aralık 2025 tarihli yazımdan bir alıntı yaparak bugünkü yazıma başlayacağım...

Devamını Oku
11.01.2026
Anadolu (3)

Luvi bölgeleri...

Devamını Oku
09.01.2026
Anadolu 2

Anadolu tarihi: Anadolu’nun tarihi bir anlamda Balkanlar, Kafkasya ve Ön Asya’dan gelen işgal, istila ve fetih dalgalarının tarihidir.

Devamını Oku
06.01.2026
Anadolu

Değerli okurlar geçmişi, şimdiyi ve geleceği anlamak, kavramak için “Şimdi”yi anlayarak değerlendirmemiz gerektiğini düşünüyorum.

Devamını Oku
04.01.2026
Gerçek liderlik ne değilmiş?...

2000-2012 yıllarında yazı yazdığım Hürriyet gazetesinin genel yayın yönetmeni Ahmet Hakan Coşkun (AHC), Cumhuriyet Halk Partisi Genel Başkanı Özgür Özel’i hiç mi hiç beğenmiyorlarmış.

Devamını Oku
02.01.2026
Digiturk’ten şikâyet!!!

Digiturk’ten şikâyetçi olan benim. Kanalın hem normal hem spor yayınlarına aboneyim. İki abonelik için ayrı ayrı ücret ödemekteyim.

Devamını Oku
30.12.2025
DEM’in zırvaları

Sizler “zırva” sıfat sözcüğünü ağır buluyorsanız başka bir sözcük kurlanıp “DEM Parti’nin kıyakları” ya da “dehası” derseniz karışamam.

Devamını Oku
28.12.2025
Kürtçe anadilde öğretim mi?

Değerli okur(lar) 23 Aralık 2025 günü “DEM’in isterim de isterimleri” adlı yazımı okudunuz.

Devamını Oku
26.12.2025
DEM’in isterim de isterimleri...

Basında yer alan en önemli ortak haber: Öcalan için “özgürlük” talebi; MHP lideri Devlet Bahçeli’nin açıklamalarıyla başlayan “terörsüz Türkiye” sürecinde DEM Parti de TBMM’deki komisyona raporunu sundu.

Devamını Oku
23.12.2025