ABD’nin Türkiye Büyükelçisi ve Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack, 24 Eylül’de New York’ta bir panelde Cumhurbaşkanı Erdoğan ve “Meşruiyet” ile ilgili olarak tartışmaya yol açan bir ifade kullanmıştı:
“Başkanımız ‘Bundan bıktım, ilişkiler düzeyinde cüretkâr bir adım atalım ve ihtiyacı olanı verelim’ dedi. ‘Tamam Sayın Başkan, neye ihtiyacı var?’ diye sorduğumda ‘meşruiyet’ dedi.
Mesele sınırlar, S-400 ya da F-16’lar değil.
Mesele meşruiyet” demişti.
Bu sözleri büyük bir tepki çekince de, bir açıklama yaparak “Meşruiyet derken herhangi bir siyasi anlamı değil saygıyı kastettim” dedi.
Barrack’ın bu ilk açıklamasından sonra, Erdoğan’ın Beyaz Saray ziyareti sırasında Trump’ın söze başlarken Erdoğan için söylediği şu sözler konuyu daha ciddi boyutlara taşımıştı:
“O, hile yapılan seçimleri herkesten daha iyi bilir. Ama ben sürgündeyken yine de arkadaş kaldık.” (He knows about rigged elections better than anybody. But when I was in exile, we were still friends.)
Barrack, kendi sözlerini tevil eden açıklamasını, bu konuşmadan sonra yapmış ve ayrıca Türkiye’yi övmüştü.
***
Konu bu kadar dallanıp budaklanınca, ben de “MEŞRUİYET” üzerine bir hayli yazı yazdığımı anımsadım ve yeni yorumlarla birlikte, bunlardan bazı alıntılar yapmaya karar verdim.
22 Ağustos 2024 tarihinde BU İKTİDAR DEMOKRATİK MEŞRUİYETİNİ YİTİRMİŞTİR! başlıklı yazıdan bazı temel kavram tanımları:
1) Demokratik Devlet:
Ülkedeki siyasal iktidarın, toplumu, “Demokratik Meşruiyet”e sahip olarak yönettiği devlettir.
2) Demokratik Meşruiyet Kaynağı:
Demokratik Anayasa.
3) Anayasa Mahkemesi ve Bağımsız Yargı:
Demokratik Rejim’in “Olmazsa olmaz önkoşulu” ve iktidarların “Meşruiyet” denetçileri.
4) Meşru:
Yasaların, gelenek ve göreneklerin, kamu vicdanının doğru ve haklı bulduğu; kabul edilmiş kurallara uygun olan.
5) Meşruiyet:
Meşru olma hali.
6) İktidar:
Bir işi yapabilme gücü, erki, yetkisi ve yeteneği.
7) Siyaset:
Toplumu yönetmek, üretimi, gelir ve servet dağılımını belirlemek gücünü, erkini elde etmek için yapılan etkinlik.
8) Siyasal iktidar:
Toplumu yönetme, üretimi, gelir ve servet dağılımını belirleme gücüne, erkine sahip olan varlık.
9) Demokratik rejim:
a) Siyasal iktidarın, halk/millet/ seçmen tarafından, muhalefetle eşit yarışma olanaklarına sahip olduğu, şeffaf, özgür, adil ve periyodik seçimlerle belirlendiği...
b) İktidarın, muhalefet ve ifade özgürlüğü başta olmak kaydıyla, bütün temel hak ve özgürlüklere uygun davrandığı, bütün tutum ve davranışlarının anayasada belirlenen temel hak ve özgürlüklere uygunluğunun bağımsız yargı tarafından denetlendiği rejim.
10) Siyasal iktidarın demokratik meşruiyeti:
a) Siyasal iktidarın, muhalefetle eşit koşullarda yarıştığı, şeffaf, özgür, adil ve periyodik seçimlerle halk/millet/seçmen tarafından seçilmiş olması.
b) Siyasal iktidarın seçildikten sonra, anayasada belirlenen, başta muhalefet ve ifade özgürlüğü olmak kaydıyla bütün temel hak ve özgürlüklere uygun davranması ve bu tutum ve davranışlarının bağımsız yargı tarafından denetlenmesi.
11) Anayasa Mahkemesi:
Hitler örneğinden alınan derslerle, İkinci Dünya Savaşı sonrasında Kıta Avrupası’nda da seçilmişlerin diktatörlüğünü engellemek için siyasal iktidarların eylem ve söylemlerinin demokratik anayasaya uygunluğunu denetlemek amacıyla kurulmuş olan mahkeme.
12) Bu temel bilgiler bağlamında, Türkiye’deki siyasal iktidar, Anayasa hükümlerine ve Anayasa Mahkemesi kararlarına uymamakla, Demokratik Meşruiyetini yitirmiş olur.
